In het seizoen 1977/78 speelde AZ voor het eerst Europees voetbal onder auspiciën van de UEFA. De UEFA organiseert drie toernooien waarvoor de mannen van AZ zich kunnen kwalificeren: de UEFA Champions League, de UEFA Europa League en de UEFA Conference League. Plaatsing voor deze toernooien kan geschieden via een topresultaat in de Eredivisie, door winst in de play-offs, door middel van het winnen van de KNVB beker of door de eindzege in een van de Europese toernooien. Inmiddels hebben de mannen van AZ zich 25 keer geplaatst voor Europees voetbal.
De vrouwen van AZ hebben zich drie keer geplaatst voor Europees voetbal en het hoogste jeugdteam (Onder 19) heeft zich inmiddels vijf keer geplaatst voor Europees voetbal. Dit artikel richt zich voornamelijk op de prestaties van de mannen.
AZ is met haar aantal gespeelde Europese wedstrijden na Ajax, PSV en Feyenoord de Nederlandse club met de meeste Europese ervaring. Vele gerenommeerde clubs heeft AZ tijdens de Europese campagnes ontmoet. Zo speelde AZ onder andere wedstrijden tegen meervoudig Champions League en/of Europacup I winnaars FC Barcelona, Liverpool, Internazionale, Benfica en Manchester United.
Daarnaast is AZ een van de vijf Nederlandse clubs die ooit een Europacup finale heeft gespeeld. In 1980/81 speelde AZ in de UEFA Cup tegen Ipswich Town de finale over twee duels. De eerste wedstrijd werd drie dagen na het behalen van haar eerste landskampioenschap in de clubgeschiedenis gespeeld. AZ verloor mede hierdoor deze uitwedstrijd met 3-0. In de return probeerde AZ dit nog recht te zetten, maar de overtuigende 4-2 overwinning was niet voldoende voor de eindzege.
Ook heeft AZ met 32 ongeslagen thuiswedstrijden in Europees verband een bijzondere reeks neergezet.Na de gewonnen wedstrijd tegen AE Larissa 1964 in 2007 was AZ met 32 ongeslagen thuiswedstrijden op rij een wedstrijd meer ongeslagen dan Ipswich Town die sinds 2002 geen Europese wedstrijden meer heeft gespeeld en nog steeds ongeslagen is in Europese thuiswedstrijden. Het record van ongeslagen thuiswedstrijden staat op naam van Manchester United FC die tussen 1966 en 1996 56 thuiswedstrijden ongeslagen bleef. Door de thuisnederlaag tegen Everton in de groepsfase van de UEFA Cup 2007/08 eindigde deze reeks.
De Europese campagnes in vogelvlucht In totaal speelde AZ 24 seizoenen Europees voetbal. Dat leverde 228 wedstrijden op tegen 112 verschillende tegenstanders uit 38 verschillende landen. Daarbij werd er in 1975 en 1988 ook nog gestreden om de Intertoto Cup, maar dit betroffen toen geen officiële wedstrijden en worden daarom niet in deze statistieken meegenomen. Het onderstaande overzicht geeft een korte beschrijving van hoe de Europese campagnes voor AZ verliepen, opgedeeld in blokken van opeenvolgende Europese seizoenen.
1977-1979 miniatuur|318px|Willem van Hanegem scoorde het eerste Europese doelpunt voor AZ. UEFA Cup 1977/78 Door een derde plaats in de Eredivisie van seizoen 1976/77 plaatste AZ zich voor het eerst in haar bestaan voor Europees voetbal. In de eerste ronde van de UEFA Cup boekte AZ meteen twee historische zeges op Red Boys Differdange uit Luxemburg. Thuis werd met 11-1 de grootste overwinning van AZ in Europees verband geboekt (tevens de grootste zege van AZ in een officiële wedstrijd) en ook de 5-0 uitoverwinning is door AZ nimmer overtroffen in Europees verband. De tweede ronde tegen het FC Barcelona van Johan Cruijff en Johan Neeskens was het eindstation van deze Europese campagne. Na een 1-1 gelijkspel thuis, werd het ook in Camp Nou 1-1. Een verlenging bracht geen verandering aan deze stand, waardoor strafschoppen genomen moesten worden. Deze werden beter genomen door de Catalanen: FC Barcelona scoorde ze alle vijf, terwijl bij AZ de derde penalty in de serie door Kristen Nygaard gemist werd (5-4).
Europacup II 1978/79 Door het winnen van de KNVB beker in 1978 plaatste AZ zich voor de Europacup II. Dit was het kortste Europese avontuur van AZ tot seizoen 2012/13. Ipswich Town was over twee wedstrijden te sterk (0-0 en 2-0).
1980-1983 miniatuur|318px|Vreugde op het veld nadat AZ op bezoek bij Feyenoord na een 1-5 zege voor het eerst kampioen van Nederland werd op 3 mei 1981 en zich hierdoor plaatste voor de Europacup I in het volgende seizoen 1981/82. Links op de voorgrond linksback Hugo Hovenkamp in trainingsjack, en centrumspits Kees Kist (nummer 9). UEFA Cup 1980/81 Door een tweede plaats in de Eredivisie van 1979/80 mocht AZ na een jaar afwezigheid weer meedoen aan een Europees toernooi. Dit werd het meest succesvolle jaar in de clubhistorie. Naast het landskampioenschap en de KNVB beker haalde AZ ook de finale van de UEFA Cup. Na in de eerste ronde af te rekenen met opnieuw Red Boys Differdange, werden achtereenvolgens Levski-Spartak, FK Radnički Niš, SC Lokeren en FC Sochaux aan de zegekar gebonden. Uiteindelijk vond AZ opnieuw haar meerdere in Ipswich Town. In deze tweedelige finale werd het 5-4. Drie dagen na het behalen van het eerste landskampioenschap werd de eerste wedstrijd, met het feest en alcohol nog in de benen, in Ipswich verloren met 3-0, waardoor de 4-2-overwinning van AZ thuis (in het Olympisch Stadion) 2 weken later niet genoeg was.
Europacup I 1981/82 Voor het eerst plaatst AZ zich vanwege het kampioenschap in het seizoen 1980/81 voor het hoogste Europees toernooi, de Europacup I voor landskampioenen. Hierin trof zij in de eerste ronde IK Start. De Noorse kampioen bleek niet sterk genoeg om de Alkmaarders te verrassen (4-1). Vervolgens trof AZ titelverdediger Liverpool FC, waartegen AZ net tekortkwam om de kwartfinale te halen (2-2 en 2-3). Zo kwam er voor de derde keer op rij door een Engelse club een einde aan het Europees seizoen van de club uit Alkmaar.
Europacup II 1982/83 Door de bekerwinst in 1982 kon AZ voor de tweede keer meedoen aan de Europacup II. In de eerste ronde werd de bekerwinnaar van Ierland, Limerick United, over twee wedstrijden nipt verslagen (2-1). In de tweede ronde wist AZ thuis Internazionale nog wel met 1-0 te verslaan, maar verloor zij de return met 2-0 en kwam er een einde aan het laatste Europacup II avontuur van AZ.
2004-2008 miniatuur|318px|Aftrap AZ-AE Larissa uit Griekenland in het seizoen 2007/08. UEFA Cup 2004/05 Alkmaar heeft er 22 jaar op moeten wachten voordat AZ weer eens Europees actief mocht zijn. Na een vijfde plaats in de Eredivisie van 2003/04 was het zover. AZ begon dit Europees avontuur in de heksenketel van PAOK Saloniki, waar AZ goed op de been bleef en met 3-2 wist te winnen. Dit tot onvrede van de supporters van PAOK, die tijdens de wedstrijd een deel van hun eigen stadion in brand zetten. In de terugwedstrijd kwam PAOK nog wel snel op 0-1 maar, was AZ uiteindelijk met 2-1 toch te sterk voor de Grieken. AZ wist dit seizoen vele teams te verrassen met het aanvallende spel onder trainer/coach Co Adriaanse. Onder andere AJ Auxerre, Rangers en Villarreal werden door AZ verslagen. Uiteindelijk wist AZ door te dringen tot de halve finale, waarin Sporting Lissabon uit Portugal over twee wedstrijden in extremis te sterk bleek. In de blessuretijd van de verlenging maakte Sporting de beslissende tweede treffer, nadat AZ eerst op 3-1 was gekomen.
UEFA Cup 2005/06 Ook in het laatste seizoen onder Co Adriaanse wist AZ zich middels een derde plek te plaatsen voor het UEFA Cup toernooi. De nieuwe coach van AZ, Louis van Gaal, speelde eveneens aanvallend voetbal en bereikte hiermee de laatste 32. In deze ronde was Champions League afvaller Real Betis te sterk. In Spanje werd het 2-0 voor Real Betis en in Alkmaar bleef AZ steken op 2-0, waarna Betis in de verlenging de beslissing bracht: 2-1. Deze wedstrijd betekende de laatste Europese wedstrijd in de Alkmaarderhout, waar AZ in Europees verband nimmer heeft verloren.
UEFA Cup 2006/07 In 2006 wist AZ zich voor de derde maal op rij te plaatsen voor de UEFA Cup. De vierde plek na de play-offs (na een tweede plaats in de Eredivisie) zorgde voor een achtste Europees avontuur. In de groepsfase werd eerst vakkundig Sevilla CF (2-1) opzij gezet, waardoor deze club voor het eerst een thuiswedstrijd in Europees verband verloor, waarna in de knock-outfase afgerekend werd met achtereenvolgens Fenerbahçe SK en Newcastle United. In beide tweeluiken leverde AZ in de terugwedstrijd een heroïsche strijd om terug te komen van een achterstand: uit bij Fenerbahçe werd het 3-3, maar thuis stond AZ met de rust al 2-0 achter en leken de kansen op de volgende ronde verkeken. In de tweede helft wist AZ de achterstand echter om te buigen naar een 2-2 gelijkspel, terwijl tegen Newcastle eerst met 4-2 werd verloren en AZ thuis met 2-0 won. In de kwartfinale bleek Werder Bremen een maatje te groot. Thuis werd het nog 0-0 maar uit werd het, mede door een onterecht afgekeurd doelpunt (op de 2-2), 4-1 voor Werder.
UEFA Cup 2007/08 Na het mislopen van het kampioenschap in 2007 en het verlies in de finale van de play-offs om een voorronde plaats voor de Champions League, was plaatsing voor de UEFA Cup alles wat AZ restte. Wat uiteindelijk een teleurstellend seizoen bleek in de Eredivisie, tekende zich in deze UEFA Cup campagne al af. AZ kwalificeerde zich nog wel voor de groepsfase, door het Portugese Paços Ferreira met minimale cijfers te verslaan (1-0 en 0-0), maar in de groepsfase kon AZ geen potten breken. De club verloor zelfs voor het eerst een thuiswedstrijd in Europees verband (2-3 tegen Everton FC), waardoor er een einde kwam aan een recordreeks van 32 ongeslagen thuiswedstrijden. AZ wist mede hierdoor niet Europees te overwinteren.
2009-2014 miniatuur|318px|Line-up voorafgaand aan het Europa League duel AZ-Malmö FF. Champions League 2009/10 Door het landskampioenschap in 2009 kon AZ zich opmaken voor haar debuut in de UEFA Champions League, met wedstrijden tegen Arsenal, Olympiakos Piraeus en Standard Luik. Dat is maar goed ook, want zonder de miljoenen uit de Champions League had AZ mogelijk niet meer bestaan. Vlak voor het tweeluik tegen Arsenal ging de hoofdsponsor DSB Bank en het moederbedrijf failliet en ontstond er plotseling een hoge schuld die mede dankzij deze miljoenen afgelost kon worden. Op het sportieve vlak bleek Arsenal in deze groep duidelijk een maatje te groot, maar AZ moest eveneens haar meerdere erkennen in Olympiakos en Standard en werd na zes wedstrijden zonder overwinning uitgeschakeld. Vooral de twee wedstrijden tegen Standard leverden een zure bijsmaak op. In de thuiswedstrijd was Moussa Traoré nog in de blessuretijd trefzeker voor Standard (1-1), maar in de uitwedstrijd kon daar nog eens schepje bovenop gedaan worden. De in de vijfde minuut van de blessuretijd bij een vrije trap meegekomen keeper Sinan Bolat scoorde de belangrijke 1-1 gelijkmaker. Mede hierdoor wist AZ uiteindelijk geen beslag te leggen op de derde plek in de groep, dat recht zou geven op een plaats in de knock-outfase van de Europa League. Het kostte Ronald Koeman mede zijn baan als hoofdcoach.
Europa League 2010/11 Door een vijfde plaats in de Eredivisie van 2009/10 wist AZ zich andermaal te kwalificeren voor Europees voetbal. AZ zou door deze klassering instromen in de derde voorronde van het jaar eerder opgerichte Europa League toernooi, wat als voortzetting van de UEFA Cup beschouwd kan worden. Na de kwalificatierondes doorgekomen te zijn, trof AZ in de groepsfase weinig aansprekende tegenstanders uit Oost-Europa. Uiteindelijk werd AZ hierin derde en werd zij voor de winterstop uitgeschakeld in Europa. Dynamo Kiev bezorgde AZ deze jaargang en passant een tweede Europese thuisnederlaag ooit.
Europa League 2011/12