Herbert William Heinrich (Bennington, 6 oktober 1886 - 22 juni 1962) was een Amerikaanse veiligheidskundige en pionier op het gebied van industriële veiligheid. Zijn werk is van grote invloed geweest op de veiligheidskunde, met name door zijn systematische benadering van ongevalspreventie en zijn nadruk op managementverantwoordelijkheid. Tegelijkertijd zijn zijn ideeën later vaak vereenvoudigd, verkeerd geïnterpreteerd of bekritiseerd.

Loopbaan Heinrich begon op 16-jarige leeftijd te werken als leerling-werktuigkundige en werd op zijn 23e derde assistent-werktuigkundige. Op 32-jarige leeftijd kwam hij in dienst van de Travelers Insurance Company in Hartford, Connecticut waar hij werkte tot zijn pensionering in 1956 op de leeftijd van 70, afgezien van de periode van 1918 tot 1919 toen hij diende in de United States Naval Reserve. In 1925 werd hij gepromoveerd tot assistent-opzichter van de afdeling civiele techniek en inspectie. Heinrich gaf vanaf 1938 meer dan twintig jaar veiligheidscursussen aan de New York University. In 1942 werd hij benoemd tot voorzitter van de Advisory Board on Fire and Accident Prevention onder de Under Secretary of War. In 1956 werd hij voorzitter van de Uniform Boiler and Pressure Vessels Laws Society.

Werk en invloed Zijn belangrijkste werk is Industrial Accident Prevention: A Scientific Approach (1931), waarvan herziene edities verschenen in 1941, 1950 en 1959, terwijl na zijn dood nog een editie van het werk verscheen waar hij nog als een van de auteurs werd genoemd. In dit boek ontwikkelde Heinrich een systematische benadering van veiligheid gebaseerd op:

analyse van grote aantallen ongevallen;

het gebruik van statistiek en feiten;

praktische maatregelen voor preventie;

integratie van veiligheid in bedrijfsvoering.

Hij droeg bij aan de professionalisering van de veiligheidskunde door deze als een combinatie van praktische ervaring, analyse en managementdiscipline te benaderen.

Ongevallenanalyse en kosten Heinrich toonde aan dat de indirecte kosten van ongevallen aanzienlijk hoger kunnen zijn dan de directe kosten. Hij formuleerde een veel geciteerde 4:1 verhouding, maar benadrukte zelf dat dit een benadering en geen vaste wet is.

Dominotheorie van ongevallen Heinrich ontwikkelde de bekende dominotheorie, waarin hij stelt dat ongevallen ontstaan door een keten van factoren. Door één schakel in deze keten weg te nemen, kan het ongeval worden voorkomen. Deze theorie vormde een belangrijke basis voor latere causatiemodellen, hoewel latere inzichten de complexiteit van oorzaken verder hebben uitgebreid.

88-10-2 verhouding Heinrich stelde dat:

88% van de ongevallen samenhangt met menselijke handelingen 10% met fysieke of technische omstandigheden 2% als niet‑beïnvloedbaar werd beschouwd

Deze verdeling werd later veel bekritiseerd. Het uitputtende literatuuronderzoek van Carsten Busch van Heinrich's originele teksten benadrukt dat Heinrich hiermee vooral directe oorzaken classificeerde en dat hij tegelijkertijd het belang van technische verbeteringen en managementacties onderstreepte. Het idee dat hij uitsluitend “de mens de schuld gaf” wordt daarom als een vereenvoudiging beschouwd.

Ongevallenpiramide (Heinrich-driehoek)

Heinrich introduceerde de ongevallenpiramide of veiligheidsdriehoek (vaak weergegeven als 1 ernstig : 29 licht : 300 zonder letsel). Volgens Heinrich was dit geen vaste wet, maar een gemiddelde verhouding die diende als illustratie van het principe dat er een grote hoeveelheid gebeurtenissen bestaat zonder ernstig gevolg die kansen bieden voor preventie.

De centrale boodschap van de driehoek is:

focus op ongevallen en bijna-ongevallen, niet alleen op letsel;

leer van frequente, minder ernstige gebeurtenissen;

voorkom ernstige ongevallen door vroegtijdig in te grijpen.

In latere interpretaties is de driehoek vaak verkeerd gebruikt als voorspeller of KPI‑model, wat niet overeenkomt met Heinrichs oorspronkelijke bedoeling.

Management en verantwoordelijkheid Hoewel Heinrich vaak wordt geassocieerd met gedrag van werknemers, was zijn primaire doelgroep juist het management. Hij stelde dat het management de grootste invloed heeft op veiligheid. Veiligheid zou geïntegreerd moeten zijn in de dagelijkse bedrijfsvoering en leidinggevenden dragen verantwoordelijkheid voor werkcondities.

Deze nadruk sloot aan bij een bredere ontwikkeling waarin ongevallen steeds vaker werden gezien als gevolg van organisatorische en managementfactoren.

Kritiek en interpretatie Heinrichs werk is zowel invloedrijk als omstreden gebleken. De nadruk op menselijke fouten zou technische en organisatorische oorzaken onderschatten, de 88‑10‑2 verhouding en de driehoek zouden te simplistisch zijn en de gebruikte data en methodiek worden als beperkt of verouderd beschouwd.

De analyse van Carsten Busch laat zien dat veel kritiek berust op vereenvoudigde of verkeerde interpretaties, toepassingen buiten de oorspronkelijke context en het negeren van Heinrichs nadruk op management en techniek. Heinrich zag zelf bijvoorbeeld engineering controls als eerste keuze, en beschouwde statistische ratios expliciet als benaderingen en hulpmiddelen, niet als vaste wetmatigheden.

Betekenis in de 21e eeuw Hoewel Heinrichs werk vaak als klassiek of verouderd wordt gezien, blijven veel van zijn kernideeën relevant:

het belang van managementbetrokkenheid;

de integratie van veiligheid in productie;

leren van zwakke signalen en bijna-ongevallen;

het gebruik van eenvoudige, praktische modellen.

Tegenwoordig worden zijn modellen vaak gebruikt als heuristieken (denkinstrumenten), waarbij erkend wordt dat ze vereenvoudigingen zijn, contextafhankelijk toegepast moeten worden en aangevuld moeten worden met moderne inzichten (zoals systeemdenken en Safety-II).

Bibliografie The Incidental Cost of Accidents to the Employer in Safety Engineering, Volume 53, januari 1927, Industrial Accident Prevention: A Scientific Approach, McGraw-Hill.

Literatuur Busch, C. (2021): Preventing Industrial Accidents – Reappraising H. W. Heinrich – More than Triangles and Dominoes, Routledge. (2009): Ontwikkeling van veiligheidheidskunde in het interbellum en de bijdrage van Heinrich in Tijdschrift voor toegepaste Arbowetenschap 80 (2009) nr 3, (2011): Lessen uit het verleden, de 88:10:2 regel voor ongevalsoorzaken: (N)iemand verantwoordelijk voor veiligheid!? (2003): On the Practice of Safety, John Wiley & Sons.

Categorie:Veiligheidskunde Categorie:Amerikaans werktuigbouwkundige