De Bewindspersoon, belast met Koninkrijksrelaties beheert in Nederland de portefeuille Koninkrijksrelaties van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met Koninkrijksrelaties worden de relaties tussen de vier landen van het Koninkrijk bedoeld, namelijk Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

Vóór 1945 bestond er een apart ministerie van Koloniën, een van de belangrijke ministeries in de Nederlandse overheid, dat steeds een eigen minister van Koloniën had.

Van 1945 tot 1951 was er een minister van Overzeese Gebiedsdelen, en van 1951 tot 1957 een minister van Overzeese Rijksdelen. Tussen 1949 en 1952 behoorden "Uniezaken" (zaken betreffende de Nederlands-Indonesische Unie) ook hiertoe. Van 1957 tot 1959 was er een minister van Zaken Overzee.

In 1959 werd overgegaan op een ander systeem. De portefeuille Coördinatie van aangelegenheden Suriname en de Nederlandse Antillen betreffend werd - als tweede aandachtsgebied - toegevoegd aan die van een van de ministers. Zo zijn in de jaren na 1959 ministers van Sociale zaken, Justitie en Defensie coördinerend bewindsman geweest. Na de onafhankelijkheidsverklaring van Suriname in 1975 werd de portefeuille hernoemd in Coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen betreffend. Na de toekenning van de aparte status aan Aruba in 1986 werd de naam wederom gewijzigd, nu in Coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen en Aruba betreffend.

In 1998 werd de naam van het aandachtsgebied gewijzigd in Koninkrijksrelaties. De portefeuille werd ondergebracht bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat de naam ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) kreeg. Van 1998 tot 2003 was de minister van BZK ook coördinerend bewindspersoon voor Koninkrijksrelaties.

In 2003 werd op het ministerie een tweede bewindspersoon aangesteld, met de titel minister zonder portefeuille, belast met Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties. In 2007 verviel de positie van deze tweede bewindspersoon; Koninkrijksrelaties werd weer een direct aandachtsgebied van de minister van BZK.

Bij het aantreden van het kabinet-Rutte III werd de portefeuille Koninkrijkszaken toegewezen aan een staatssecretaris op het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Van 1806 tot nu hebben onderstaande personen de opeenvolgende ambten in Nederland vervuld:

Bewindslieden sinds 1848 Kabinet Periode Koninkrijksrelatieskabinet-Jetten 2026-hedenEric van der Burg VVD kabinet-Schoof 2025-2026 Eddie van Marum BBB 2024-2025 Zsolt Szabó PVV kabinet-Rutte IV 2022-2024 Alexandra van Huffelen D66 kabinet-Rutte III 2017-2022 Raymond KnopsVan 1 november 2019 tot 14 april 2020 Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. CDA vanaf 2017 Staatssecretaris, belast met Koninkrijksrelatieskabinet-Rutte II 2012-2017 Ronald Plasterk PvdA kabinet-Rutte I 2011-2012 Liesbeth Spies CDA 2010-2011 Piet Hein Donner CDA kabinet-Balkenende IV 2010 Ernst Hirsch Ballin CDA 2007-2010 Guusje ter Horst PvdAkabinet-Balkenende III 2006-2007 Atzo Nicolaï VVD kabinet-Balkenende II 2005-2006 Alexander Pechtold D66 2003-2005 Thom de Graaf D66kabinet-Balkenende I 2002-2003 Johan Remkes VVD kabinet-Kok II 2000-2002 Klaas de Vries PvdA 1998-2000 Bram Peper PvdA vanaf 1998 Minister van Koninkrijksrelaties Kabinet Periode Coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen en Aruba betreffendkabinet-Kok I 1994-1998 Joris Voorhoeve VVD kabinet-Lubbers III 1994 Ruud Lubbers CDA 1989-1994 Ernst Hirsch Ballin CDAkabinet-Lubbers II 1986-1989 Jan de Koning CDA vanaf 1986 Minister voor coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen en Aruba betreffend Kabinet Periode Coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen betreffendkabinet-Lubbers I 1982-1986 Jan de Koning CDAkabinet-Van Agt III 1982 Jan de Koning CDAkabinet-Van Agt II 1981-1982 Joop den Uyl PvdAkabinet-Van Agt I 1977-1981 Fons van der Stee KVPkabinet-Den Uyl 1975-1977 Wilhelm Friedrich de Gaay Fortman ARP vanaf 1975 Minister voor coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen betreffend Kabinet Periode Coördinatie van aangelegenheden Suriname en de Nederlandse Antillen betreffendkabinet-Den Uyl 1973-1975 Wilhelm Friedrich de Gaay Fortman ARP kabinet-Biesheuvel II 1973 Molly Geertsema VVD 1972-1973 Pierre Lardinois KVP kabinet-Biesheuvel I 1972 Pierre Lardinois KVP 1971-1972 Roelof Nelissen KVPkabinet-De Jong 1967-1971 Joop Bakker ARPkabinet-Zijlstra 1966-1967 Barend Biesheuvel ARPkabinet-Cals 1965-1966 Barend Biesheuvel ARPkabinet-Marijnen 1963-1965 Barend Biesheuvel ARPkabinet-De Quay 1959-1963 Henk Korthals VVD vanaf 18 augustus 1959 Minister voor coördinatie van aangelegenheden Suriname en de Nederlandse Antillen betreffend Kabinet Periode Zaken Overzeekabinet-De Quay 1959-1963 Henk Korthals VVD kabinet-Beel II 1958-1959 Gerardus Philippus Helders CHU vanaf 1958 Minister van Zaken Overzee Kabinet Periode Overzeese Rijksdelen kabinet-Drees III 1957-1958 Gerardus Philippus Helders CHU1956-1957 Cornelis Staf (a.i.) CHU kabinet-Drees II 1952-1956 Cornelis Staf (a.i.) CHU1956 Louis Beel (a.i.) KVP1952-1956 Willem Jan Arend Kernkamp CHU kabinet-Drees I 1951-1952 Leonard Antoon Hubert Peters KVP1951 Willem Drees (a.i.) PvdA vanaf 1951 Minister van Overzeese Rijksdelen Kabinet Periode Overzeese gebiedsdelen kabinet-Drees-Van Schaik 1949-1951 Johannes Henricus van Maarseveen (a.i.) KVP1948-1949 Maan Sassen (a.i.) KVP kabinet-Beel I 1948 Jan Anne Jonkman PvdA1947-1948 Lubbertus Götzen (a.i.) geen1947 Jan Anne Jonkman PvdA1947 Louis Beel (a.i.) KVP1946-1947 Jan Anne Jonkman PvdA kabinet-Schermerhorn-Drees 1945-1946 Johann Heinrich Adolf Logemann PvdA kabinet-Gerbrandy III 1945 Josef Ignaz Julius Maria Schmutzer KVP vanaf 1945 Minister van Overzeese gebiedsdelen Kabinet Periode Koloniën kabinet-Gerbrandy II 1942-1945 Hubertus van Mook geen1941-1942 Pieter Sjoerds Gerbrandy ARP1941 Charles Welter RKSP kabinet-Gerbrandy I 1940-1941 Charles Welter RKSP kabinet-De Geer II 1939-1940 Charles Welter RKSP kabinet-Colijn V 1939 Cornelis van den Bussche geen kabinet-Colijn IV 1937-1939 Charles Welter RKSP kabinet-Colijn III 1935-1937 Hendrik Colijn ARP kabinet-Colijn II 1933-1935 Hendrik Colijn ARP kabinet-Ruijs de Beerenbrouck III 1929-1933 Simon de Graaff geen kabinet-De Geer I 1926-1929 Jacob Christiaan Koningsberger geen kabinet-Colijn I 1925-1926 Charles Welter RKSP1925 Hendrik Colijn (a.i.) ARP kabinet-Ruijs de Beerenbrouck II 1922-1925 Simon de Graaff geen kabinet-Ruijs de Beerenbrouck I 1919-1922 Simon de Graaff geen1919 Charles Ruijs de Beerenbrouck (a.i.) RKSP1918-1919 Alexander Willem Frederik Idenburg ARP kabinet-Cort van der Linden 1916-1918 Thomas Bastiaan Pleyte VDB1915-1916 Jean Jacques Rambonnet (in verband met ziekte van minister Pleyte) geen1913-1915 Thomas Bastiaan Pleyte VDB kabinet-Heemskerk 1909-1913 Jan Hendrik de Waal Malefijt ARP1908-1909 Alexander Willem Frederik Idenburg ARP1908 Theodorus Heemskerk (a.i.) ARP kabinet-De Meester 1905-1908 Dirk Fock LU kabinet-Kuyper 1902-1905 Alexander Willem Frederik Idenburg ARP1902 Johannes Willem Bergansius (a.i.) r.-k.1901-1902 Titus van Asch van Wijck ARP kabinet-Pierson 1897-1901 Jacob Theodoor Cremer LU kabinet-Röell 1894-1897 Jacob Hendrik Bergsma VL kabinet-Van Tienhoven 1891-1894 Willem Karel van Dedem LU kabinet-Mackay 1890-1891 Æneas Mackay jr. ARP1888-1890 Levinus Wilhelmus Christiaan Keuchenius ARP kabinet-Heemskerk Azn. 1884-1888 Jacobus Petrus Sprenger van Eyk c. lib.1883-1884 August Willem Philip Weitzel (a.i.) c. lib.1883 Franciscus Gerard van Bloemen Waanders cons. kabinet-Van Lynden van Sandenburg 1883 Willem Frederik van Erp Taalman Kip (a.i.) geen1882-1883 Willem Maurits de Brauw cons.1879-1882 Willem van Goltstein van Oldenaller cons. kabinet-Kappeyne van de Coppello 1879 Otto van Rees lib.1879 Hendrikus Octavius Wichers lib.1877-1879 Pieter Philip van Bosse lib. kabinet-Heemskerk-Van Lynden van Sandenburg 1876-1877 Fokko Alting Mees c. lib.1874-1876 Willem van Goltstein van Oldenaller cons. kabinet-De Vries-Fransen van de Putte 1872-1874 Isaäc Dignus Fransen van de Putte lib. kabinet-Thorbecke III 1871-1872 Pieter Philip van Bosse lib. kabinet-Van Bosse-Fock 1870-1871 Lodewijk Gerard Brocx lib.1868-1870 Engelbertus de Waal lib. kabinet-Van Zuylen van Nijevelt 1867-1868 Johannes Jerphaas Hasselman cons.1866-1867 Nicolaas Trakranen cons.1866 Pieter Mijer cons. kabinet-Fransen van de Putte 1866 Isaäc Dignus Fransen van de Putte lib. kabinet-Thorbecke II 1863-1866 Isaäc Dignus Fransen van de Putte lib.1863 Gerardus Henri Betz (a.i.) lib.1862-1863 Gerhard Hendrik Uhlenbeck lib. kabinet-Van Zuylen van Nijevelt-Van Heemstra 1861-1862 James Loudon lib. kabinet-Van Hall-Van Heemstra 1861 Jean Pierre Cornets de Groot van Kraaijenburg c. lib.1861 Johannes Servaas Lotsy (a.i.) lib.1860-1861 Jan Jacob Rochussen cons. kabinet-Rochussen 1858-1860 Jan Jacob Rochussen cons. kabinet-Van der Brugghen 1856-1858 Pieter Mijer cons. kabinet-Van Hall-Donker Curtius 1856 Pieter Mijer cons.1853-1856 Charles Ferdinand Pahud c. lib. kabinet-Thorbecke I 1849-1853 Charles Ferdinand Pahud c. lib. kabinet-De Kempenaer-Donker Curtius 1849 Engelbertus Batavus van den Bosch geen1848-1849 Guillaume Louis Baud c. lib. kabinet-Schimmelpenninck 1848 Julius Constantijn Rijk cons. vanaf 1848 Minister van Koloniën

Onder koning Willem II 1840-1848 Minister van Koloniën Julius Constantijn Rijk, a.i. van 25 maart 1848 tot 21 november 1848 Jean Chrétien Baud, van 1 januari 1842 tot 25 maart 1848 Minister van Marine en Koloniën Jean Chrétien Baud, van 10 augustus 1840 tot 1 januari 1842

Onder koning Willem I 1815-1840 Minister van Koloniën Jean Chrétien Baud, a.i. van 1 januari 1840 tot 10 augustus 1840 Johannes van den Bosch, van 30 mei 1834 tot 1 januari 1840 Arnoldus Brocx, a.i. van 1 januari 1834 tot 30 mei 1834 Minister van Nationale Nijverheid en Koloniën Gerard George Clifford, a.i. van 1 oktober 1831 tot 1 januari 1834 Directeur-generaal van Waterstaat, Nationale Nijverheid en Koloniën Gerard George Clifford, a.i. van 4 oktober 1830 tot 1 oktober 1831 Minister van Waterstaat, Nationale Nijverheid en Koloniën Pierre Louis Joseph Servais van Gobbelschroy, van 1 januari 1830 tot 4 oktober 1830 Minister van Marine en Koloniën Jacques Jean Quarles van Ufford, a.i. van 1 oktober 1829 tot 1 januari 1830 Cornelis Theodorus Elout, van 5 april 1825 tot 1 oktober 1829 Minister van Nationale Nijverheid en Koloniën Cornelis Theodorus Elout, van 30 maart 1824 tot 5 april 1825 Minister van Publiek Onderwijs, Nationale Nijverheid en Koloniën Anton Reinhard Falck, van 19 maart 1818 tot 30 maart 1824 Directeur-generaal van Koophandel en Koloniën Johannes Goldberg, a.i. van 16 september 1815 tot 19 maart 1818

Onder soeverein vorst Willem 1813-1815 Secretaris-generaal van Koophandel en Koloniën Johannes Goldberg, a.i. van 2 december 1814 tot 16 september 1815 Joan Cornelis van der Hoop, a.i. van 29 juli 1814 tot 14 september 1814 Secretaris van staat voor Koophandel en Koloniën Godert Alexander Gerard Philip van der Capellen, van 6 april 1814 tot 29 juli 1814

Onder koning Lodewijk Napoleon 1806-1810 Minister van Marine en Koloniën: Paulus van der Heim, van 8 januari 1808 tot 1 januari 1811 Minister van Indië en Koophandel Jacob Jan Cambier, van 10 juli 1807 tot 8 januari 1808 Paulus van der Heim, van 29 juni 1806 tot 10 december 1807

Bronnen

Noten

Koninkrijksrelaties en Kolonien