thumb|Windpark aan de A6 in Flevoland
In 2023 had Nederland een totale capaciteit van 6.812 MW aan wind op land.https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/hernieuwbare-energie-opgesteld-vermogen/?regionlevel=provincie De windturbines op zee hadden dat jaar een gezamenlijk vermogen van 4.740 MW,https://dashboardklimaatbeleid.nl/mosaic/mosaic/wind-op-zee#:~:text=De%20doelstelling%20voor%20wind%20op,ca.%2015.000%20MW%20is%20gepland. waarmee de doelstelling voor dat jaar voor wind op zee van 4.500 MW is gehaald.Plannen windenergie op zee 2023 voltooid: laatste windpark klaar voor gebruik
Wat betreft opwekking werd in 2023 door middel van windturbines 20,7 TWh aan groene stroom door windturbines opgewekt, een toename van 2,8 TWh ten opzichte van het jaar ervoor.
Geschiedenis thumb|Bioscoopjournaal uit 1980. Veehouder Henk van Butselaar uit het Gelderse Lunteren heeft zelf een windmolen gebouwd waarmee hij voldoende energie kan opwekken om in eigen gebruik te voorzien. De resterende stroom wordt overgeheveld naar het provinciale elektriciteitsnet. In 1990 stonden er in Nederland 323 windturbines opgesteld met een totaal vermogen van 50 MW. Het gemiddeld vermogen per geïnstalleerde windturbine was 0,155 MW. In 2014 was dit laatste gestegen naar 1,33 MW en in 2016 naar 1,62 MW.
De grootste windturbines worden voor de Nederlandse kust in de Noordzee geplaatst. In 2006 is NoordzeeWind, het eerste windpark op zee, in gebruik genomen. In 2008 volgde het Prinses Amaliawindpark. Samen vertegenwoordigden deze twee windparken in 2011 ongeveer een tiende van het windvermogen en een zesde van de elektriciteitsproductie uit windenergie. In 2015 kwam windpark Luchterduinen in bedrijf met turbines met een vermogen van 3 MW per stuk. Een jaar later kwam het (vooralsnog) grootste windpark van Nederland in bedrijf, windpark Gemini met 150 turbines van 4 MW. Het nieuwe Borssele III en IV krijgt turbines van 9,5 MW en komt in 2021 in bedrijf.
Potentie Opbrengst van een windturbine
De hoeveelheid geproduceerde elektriciteit ligt in Nederland op land op ongeveer 20 tot 40% van de capaciteit, afhankelijk van de precieze locatie en type windmolen. Gemiddeld over alle windmolens is dit ongeveer 23% (zie statistieken). Deze productie- of capaciteitsfactor is gedefinieerd als de daadwerkelijke productie gedeeld door de maximale productie, berekend op basis van het opgesteld vermogen. De windturbines draaien niet continu op vol vermogen; er waait niet altijd voldoende wind en vanwege onderhoud en storingen staan ze soms stil. Op zee waait de wind vaker en harder, waardoor de capaciteitsfactor bijna tweemaal zo hoog uitkomt als op het land. Voor de windparken op zee ligt de capaciteitsfactor tussen de 30% en 50%. In de toekomst verwacht men met nog grotere windmolens die hogere luchtlagen bereiken een capaciteitsfactor boven de 60% te kunnen halen.
Windaanbod Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) drukt het windaanbod voor windenergie uit met een zogenaamde Windex. Een Windex van 100 correspondeert met een gemiddelde hoeveelheid wind in de periode 1996-2005. Windexen worden zo vastgesteld sinds 1988. Over heel 2010 kwam de Windex uit op 77, een dieptepunt.CBS Nederlandse windmolens vangen minder wind, 28 februari 2011, geraadpleegd op 21 september 2013 De elektriciteitsproductie daalde in 2010 met ongeveer 13%. De groei van het aantal windturbines was onvoldoende groot om het verminderde windaanbod te compenseren.
Op land Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) publiceerde een scenario voor maximaal 11 GW wind op land in 2050. In een onderzoek van o.a. de Wageningen UR wordt de ruimte voor wind op land op 17 GW geschat. Urgenda publiceerde een plan voor 100% duurzame energie in 2030 met daarin 11 GW wind op land.
Op zee De huidige Nederlandse windmolenparken op de Noordzee hebben een vermogensdichtheid van 4 tot 9 MW per km². Met nieuwe, grotere windmolens lijkt een vermogensdichtheid van 10 MW per km² haalbaar, bijvoorbeeld met windmolens van 10 MW die steeds op 1 km afstand van elkaar staan (dus één turbine per km²). Met een productiviteit van rond de 50% (4000-5000 vollasturen per jaar) komt dat neer op een productiedichtheid van 40 tot 50 GWh per km² per jaar.
Het Nederlandse deel van de Noordzee beslaat 57.500 km², meer dan het Nederlandse landoppervlak. Vrijwel het gehele gebied heeft een waterdiepte van minder dan 50 meter en is daarmee geschikt voor de plaatsing van windturbines. Als het geheel zou worden ingericht als een windpark (met bovengenoemde dichtheden) dan zou dat 570 GW of ongeveer 2.500 TWh per jaar aan windenergie produceren (ruim 20x keer de huidige jaarlijkse Nederlandse stroomvraag van ongeveer 120 TWh).
Natuurlijk zijn windmolens niet overal op de Noordzee gewenst. Zonder kuststroken (<20 km uit de kust), vaarroutes, militaire oefengebieden, gebieden met kabels en leidingen en natuurgebieden blijft er ongeveer 23.000 km² (40%) over (visserij is tot op zekere hoogte mogelijk in windmolenparken).
In het overgebleven gebied zou dan ruimte zijn voor ongeveer 230 GW, of ruim 1000 TWh per jaar aan windenergie. Het PBL publiceerde een scenario voor 60 GW (~300 TWh per jaar) wind op zee in 2050. Daarbij ging het uit van 5 MW per km² op 20% van de Nederlandse Noordzee. In een onderzoek van o.a. de Wageningen UR wordt de ruimte voor wind op zee op 36-54 GW geschat. Urgenda publiceerde een plan voor 100% duurzame energie in 2030 met daarin 30 GW wind op zee.
Beleid en doelstellingen Op land De in het Energieakkoord opgenomen doelstelling voor wind op land is 6.000 MW in 2020. Volgens de Monitor Wind op Land 2018 van de RVO zal dit niet gehaald worden, maar er zou naar verwachting in 2023 wel 6.500 MW wind op land operationeel zijn.
Op zee In het Energieakkoord is afgesproken om in 2023 4,5 GW geïnstalleerd vermogen op zee te realiseren. In het Klimaatakkoord is een doelstelling van ca. 11 GW op zee in 2030 afgesproken. In het coalitieakkoord 2022 zou de doelstelling voor 2030 van het vermogen ongeveer verdubbeld worden tot rond de 21 GW.
Statistieken Op land + Jaarproductie in Nederland op landCBS Statline: Windenergie op land, 15 juli 2021 Jaar Aantalturbines Opgesteldvermogen (MW) Jaarproductie(GWh) Capaciteits-factor (%) 2023 2.621 6 692 15.737 30,9 2022 2.509 6.185 12.978 26,9 2021 2.403 5.258 10.028 23,9 2020 2.175 4.235 9.801 29,0 2019 2.032 3.527 7.935 25,9 2018 2.029 3.436 6.918 23,7 2017 1.981 3.245 6.869 24,2 2016 2.041 3.300 5.901 21,0 2015 2.032 3.034 6.420 25,6 2014 2.028 2.637 5.049 22,8 2013 1.977 2.485 4.856 23,0 2012 1.882 2.205 4.193 22,4 2011 1.882 2.088 4.298 24,0 2010 1.877 2.009 3.315 19,0 2009 1.876 1.994 3.846 21,9 2008 1.942 1.921 3.664 23,7 2007 1.855 1.641 3.108 23,4 2006 1.794 1.453 2.666 22,4 2005 1.710 1.224 2.067 20,420041.6541.0751.87121,620031.5986721.32018,720021.45448594720,220011.342447825 2000 1.291 447 829 21,219991.25341064519981.19336364019971.14832447519961.115296437 1995 1.008 250 317 14,519947241522381993633131174199249710114719914298388 1990 323 50 56 12,8
Overzicht per provincie + Aantal windmolens op land per provincie per einde jaar (2022-heden):Provincie20232022Flevoland723659Noord-Holland346348Friesland371370Zeeland258248Groningen295289Zuid-Holland235233Noord-Brabant159142Gelderland8178Overijssel3229Utrecht 1616Drenthe7568Limburg3128Totaal2.6212.509 + Aantal windmolens op land per provincie per einde jaar (2006-2021):Provincie2021202020192018201720162015201420132012201120102009200820072006Flevoland642621625640641648621638628584578580597596597584Noord-Holland353345260274275306327329328329319322315305303290Friesland378294303302307311321329325325328325322336330322Zeeland253247245239201211216213210175199206206206201154Groningen267251219218218198211212207209205205202272207247Zuid-Holland192172171158141172167157150145155148150149155137Noord-Brabant13212411411111111194918170655952464142Gelderland615339393939282719191919192088Overijssel29272517171717111111333333Utrecht 16171616161313885555452Drenthe611799999633322222Limburg19766668777333333Totaal2.4032.1752.0322.0291.9812.0412.0322.0281.9771.8821.8821.8771.8761.9421.8551.794 + Aantal windmolens op land per provincie per einde jaar (1990-2005)Provincie2005200420032002200120001999199819971996199519941993199219911990Flevoland540510435348262243226202169172142105102939335Noord-Holland27828727925024522721619518116113710591867268Friesland32331532232532732031731530929827620615612110692Zeeland159157147148138135134122135132129104100906152Groningen2242132112092102042012022002011878078201411Zuid-Holland124125138114103102989910095858268595340Noord-Brabant4637565148495048444440302515169Gelderland8235––––––––––––Overijssel333–––––––––––––Utrecht 2211––––––––––––Drenthe2222––––––––––––Limburg1111––––––––––––Totaal1.7101.6541.5981.4541.3421.2911.2531.1931.1481.1151.008724633497429323 Jaarproductie Vermogen Aantal Provincie GWh % MW % Turbines % 1 Flevoland 4.525 2.019 723 2 Groningen 2.297 871 295 3 Noord-Holland 2.042 703 346 4 Zeeland 1.641 611 258 5 Zuid-Holland 2.177 797 235 6 Friesland 1.907 619 370 7 Noord-Brabant 1.047 427 159 8 Drenthe 785 271 75 9Gelderland5862478110Limburg3291253111Overijssel187873212Utrecht923416Nederland (totaal)17.6156.8122.621 Stand december 2023:CBS Statline jaarcijfers 2013 2.621 windturbines, met samen een generatorvermogen van 6.812 MW.
Op zee +Windenergie in Nederland op zee Jaar Aantalturbines Opgesteldvermogen (MW) Jaarproductie(GWh) Capaciteits-factor (%)20246704 748 2023 612 4 110 2022 472 2.570 8.015 37 2021 462 2.460 7.952 37 2020462 2.460 5.484 41 2019289 957 3.573 43 2018289 957 3.630 43,3 2017289 957 3.700 44,1 2016289 957 2.269 32,0 2015139 357 1.130 41,0 201496 228 748 37,5 201396 228 771 38,6 201296 228 789 39,4 201196 228 802 40,1 201096 228 679 34,0 200996 228 735 36,8 200896 228 596 29,8 200736 108 330 34,8 200636 108 68 28,6 20050 0 0 - 20040 0 0 - 20030 0 0 - 20020 0 0 -
Lijst van windmolenparken in Nederland Het adviesbureau Bosch & Van Rijn houdt in Nederland sinds 2011 een volledige database van geplaatste windturbines bij onder de naam WindStats. Deze database is online toegankelijk.Windstats statistieken
Op land Dit is een (incomplete) lijst van windmolenparken (bestaande uit meer dan één windturbine) in Nederland, op land en near shore. NaamProvincieUitbaterOpening(jaar)Aantalturbines(stuks)Totaalvermogen(MW)<abbr title="Gemiddelde jaaropbrengst">Gem.jaaropbr.(GWh)Huis-houdens(aantal)VLUC.F.(%)Turbine-typeTur.Verm.(MW)A.H.(m)Dia.(m)T.H.(m)LocatieRef.Windpark N33Groningen 2020 35 147500140.000 Siemens Gamesa DD-130 R194,2135130198Windpark De Drentse Monden en OostermoerDrenthe 2021 45 175,5675150.000 Nordex N1313,9145131210,5Windpark Jaap RodenburgFlevoland 2000 10 16,512.500Vestas V66-1.65MW1,656766100Windpark KubbewegFlevoland200617347325.0002.14724,5Vestas V80-2MW2,07080110Windpark Noordoostpolder (Windpark Zuidwester)Flevoland2017864291400400.0003.26337,2Enercon E-126 (38x)
Siemens 3.0DD-108 (48x)7,5 3,0135 95127 108198,5