100px|thumb|Noorse snelweg (Motorvei) 100px|thumb|Noorse autoweg (Motortrafikkvei) thumb|Kaart van het Noorse autosnelweg- en autowegnetwerk thumb|De E18 in Vinterbro thumb|De E18 in Kristiansand thumb|De E6 in Akersvika Dit is een pagina over Noorse autosnelwegen en autowegen. Het artikel is onderverdeeld in algemene informatie en een lijst van de diverse stukken autosnelweg en autoweg in Noorwegen. Voor de lijst zelf, klik hier.
Snelweg versus Autoweg Onder een Noorse autosnelweg (motorvei) verstaat men dat de weg minstens 2x2 rijstroken heeft samen met een pechstrook in iedere rijrichting. Een Noorse snelweg mag (net zoals de meeste snelwegen in de rest van Europa) geen gelijkvloerse kruisingen hebben. Hoewel vele Noorse snelwegen geen verharde pechstrook hebben, is er altijd wel genoeg plaats voorzien naast de rijbaan om veilig aan de kant te staan (niet zelden op het gras).
De Noorse autowegen (motortrafikkvei) daarentegen zijn meestal gewone wegen met minstens 1 rijstrook in iedere rijrichting, maar vaak hebben deze wegen ongelijkvloerse kruisingen, waardoor een vlotte doorstroom van het verkeer verzekerd wordt. Een typisch voorbeeld van zulke autowegen is het stuk E6 tussen Hamar en Lillehammer.
Veel autowegen in Noorwegen kennen ook een systeem waarbij een tweede rijstrook afwisselt van rijrichting, zoals er onder meer in Luxemburg te vinden zijn. Voorbeelden van Noorse wegen die zo'n systeem van 3 rijstroken kennen, zijn o.a. enkele stukken op riksvei 4 en een stuk autoweg van de E136 nabij Ålesund.
Vandaag geeft de staat ook steeds meer de voorkeur aan een autoweg die 2x2 rijstroken heeft, gescheiden door vangrails (geen middenberm) maar zonder pechstroken. De meest waarschijnlijke reden waarom men voor dit type autoweg kiest, is waarschijnlijk plek- en kostenbesparing voor een stuk weg dat in feite voorzien is op de capaciteiten van een snelweg. Deze "semi-snelweg" treft men eveneens aan op de strekking van de N97 ter hoogte van Dinant. De E16 van Kløfta richting Kongsvinger is hier een voorbeeld van.
De lijst geeft dus ook een totaalbeeld weer van de Noorse snelwegen: in de lijst bekomt men 565 km aan snelweg (motorvei) en 432 km aan autoweg (motortrafikkvei).
Technisch Algemeen In Noorwegen is de maximumsnelheid op zowel autowegen als snelwegen gelimiteerd tot 90 km/u. Er zijn verscheidende redenen voor deze relatief lage snelheidslimiet: auto(snel)wegen in Noorwegen hebben een bochtig karakter, zijn onderhevig aan ruige natuur- en weersomstandigheden. De talrijke tunnels en bruggen dat het snelwegennet rijk is, zijn immers uitstekende plaatsen voor gladheid.
Ondanks de algemene regel, kan de maximumsnelheid lokaal opgetrokken zijn tot 100 km/u. Sinds juni 2014 kan men op vele stukken 110 km/u rijden, naar een wens in het regeerakkoord Solberg I.
De meeste Noorse auto(snel)wegen zijn verlicht en zelfs afgebakend voor wild.
De praatpalen langs de snelwegen staan in verbinding met NAF, de Noorse wegservice.
Borden In tegenstelling tot haar buurlanden gebruikt Noorwegen geen groene achtergrondkleur voor borden die bedoeld zijn als wegwijzers voor snelwegen. De gewone borden langs niet-auto(snel)wegen hebben een gele achtgrond met zwarte karakters, zoals in Duitsland. Op vele Noorse autowegen en op alle snelwegen worden blauwe borden met witte karakters gebruikt).
Indien het een riksvei (rijksweg) betreft, staat het wegnummer in een format die dezelfde is als de E-nummering (d.i. een wit nummer met groene achtergrond). E-wegen zijn in Noorwegen per definitie rijkswegen en dus primair. De wegnummers in het zwart met een witte achtergrond zijn fylkesveier (provinciewegen).
Het begin en het einde van een autoweg wordt ook altijd duidelijk aangegeven. Dit is belangrijk voor stukken auto(snel)weg in aanleg waarbij van een stuk nieuw aangelegd auto(snel)weg soms prompt overgegaan wordt op een secundaire weg met een snelheidsbeperking van hooguit 80 km/u. Ook staan er aan alle op- en afritten, begin en eindes van een auto(snel)weg steeds verbodsborden voor zwakke weggebruikers en/of landbouwvoertuigen. Aangezien sommige stukken auto(snel)weg in bepaalde gebieden de enige toegangswegen zijn tot de velden, is landbouwverkeer op die specifieke stukken toegelaten.
Politiek Discussies over de aanbouw van nieuwe snelwegen zijn in de Noorse samenleving altijd felle debatten geweest. Voornamelijk de Noorse rechtse partijen Høyre (conservatief) en FrP) (liberaal-conservatief) dragen de uitbouw van een volwaardig Noors snelwegennet hoog in het vaandel, om daarmee de logistieke economie te bevorderen. Naast het komen van snelwegen of niet, bestaan ook hevige discussies rond de financiering van nieuwe wegen. De liberalen enerzijds wensen dat tolgelden minimaal gebruikt mogen worden, dat de staat meer gaat samenwerken met de private sector en dat de staat het oliegeld optimaal gebruikt voor zulke infrastructuurwerken (wat niet het geval is). Centrumpartijen en conservatieven zien liever een gemengde bekostiging (tolheffing voor de effectieve weggebruiker en een deel bekostiging door de staat), zoals dat vandaag meestal wordt toegepast. De Noorse linkse partijen anderzijds zien de uitbouw van een Noors snelwegennet liever plaats ruimen voor een betere uitbouw van openbaar vervoer en wensen dat weggebruikers worden belast door milieu- en onderhoudstaksen.
In november 2011 ontstond er ophef rond de bekendmaking dat Noorwegen voor 61 miljard Noorse kronen (ongeveer 8 miljard euro) aan oliegeld had uitgeleend aan Duitsland om er voornamelijk de Autobahn mee te financieren. Bij een aantal Noorse economen schoot dit in het verkeerde keelgat.
Overzicht Legenda 13px|motortraffikvei Autoweg (Motortrafikkvei) 13px|motorvei Autosnelweg (Motorvei) 18px|avgiftsbelagt vei Tolweg (Avgiftsbelagt vei)
E6 Totaal: 2578 km – 13px|motorvei 259 km – 13px|motortraffikvei 180 km
13px|motorvei Zweedse grens (Svinesundbrug)–Oslo (Klemetsrud) (104 km; waarvan 1 km gedeeld met de E18) 18px|avgiftsbelagt vei 13px|motorvei Oslo (Klemetsrud–Ulven) (15 km): On hold. 13px|motortraffikvei Arm naar Operatunnel (1,7 km) Arm naar Sørenga 13px|motortraffikvei Alnakrysset–Nordre Fjellhus (ca. 0,7 km) 13px|motorvei Nordre Fjellhus–Sørenga (4,7 km) 13px|motorvei Oslo (Ulven)–Moelv (147 km; waarvan 8,5 km gedeeld met de E16) 18px|avgiftsbelagt vei 13px|motortraffikvei Moelv–Tretten (60 km) 18px|avgiftsbelagt vei 13px|motorvei Moelv–Øyer (43 km): Bouwfase. Opening gepland eind 2025. 13px|motortraffikvei Øyer–Frya (ca. 40 km, incl. nieuwe loop Øyertunnel): Planfase. 13px|motortraffikvei Frya–Sjoa (33 km) 13px|motortraffikvei Sjoa–Otta (ca. 10 km): Planfase. 13px|motorvei Ulsberg–Vindåsliene (25 km): Bouwfase. Opening gepland in 2025. 13px|motortraffikvei Vindåsliene–Korporalsbrua (6,5 km) 13px|motorvei Korporalsbrua–Gyllan (16 km): Planfase. Start bouw verwacht in 2023, opening gepland in 2027. 13px|motortraffikvei Støren–Gyllan (9,5 km) 13px|motorvei Gyllan–Kvål (15 km): Planfase. Start bouw gepland 2022/2023, opening gepland in 2026. 13px|motorvei Kvål–Melhus (7 km): Bouwfase. Opening gepland in 2022. 13px|motortraffikvei Skjerdingstad–Melhus–Jaktøyen (7,5 km) (vier rijstroken ten noorden van Melhus) 13px|motorvei Jaktøyen–Tiller (8 km) 13px|motortraffikvei Tiller–Stjørdal (36 km) 18px|avgiftsbelagt vei 13px|motorvei Ranheim–Værnes (23 km): Bouwfase. Project opgedeeld in drie delen: 13px|motorvei Ranheim–Reitan (8 km): Bouwfase. Opening gepland in 2023. 13px|motorvei Reitan–Hommelvik (8 km): Bouwfase. Opening gepland in 2024. 13px|motorvei Hommelvik–Værnes (7 km): Bouwfase. Opening gepland in 2025. 13px|motortraffikvei Stjørdal–Kvithammer (2,5 km) 13px|motorvei Kvithammer–Åsen (19 km): Bouwfase. Opening gepland 2025/2026. 13px|motortraffikvei Gullberget–Skogn (13,5 km) 13px|motortraffikvei Branes–Mule (5,5 km)
E16 Totaal: 707 km – 13px|motorvei 26 km – 13px|motortraffikvei 32,9 km 13px|motorvei Bergen (Eidsvåg–Åsane) (6 km; gedeeld tracé met de E39) 13px|motorvei Åsane (Nyborg)–Indre Arna: Planfase. Ook bekend als Ringveg Øst. 13px|motorvei13px|motortraffikvei Indre Arna–Stanghelle (27 km): Planfase. 13px|motortraffikvei Stanghelle–Voss (41 km): Planfase. 13px|motortraffikvei Nymoen–Hønefoss (Eggemoen) (ca. 7 km): Planfase. Arm naar Sandvika/E18: 13px|motorvei Hønefoss–Høgkastet (15 km): Planfase. Start bouw gepland 2021/2022, opening gepland 2029/2030. 13px|motorvei Høgkastet–Skaret (8,7 km): Planfase. Start bouw gepland in 2022, opening gepland 2025. 13px|motortraffikvei Elgtangen–Nedre Nes (ca. 6 km) 13px|motorvei Skaret–Bjørum (8,4 km): Bouwfase. Opening gepland zomer 2025. 13px|motorvei Bjørum–Sandvika (Kjørbo)/E18 (7,5 km) 13px|motortraffikvei Hønefoss (Eggemoen)–Olum (12,5 km): Bouwfase. Opening gepland in 2022. 13px|motorvei Brudalen–Kløfta (12,5 km; waarvan 8,5 km gedeeld met de E6) 13px|motortraffikvei Kløfta–Nybakk (10,4 km) 18px|avgiftsbelagt vei 13px|motortraffikvei Nybakk–Slomarka (ca. 33 km): Planfase. Start bouw gepland in 2024, opening gepland in 2029. 13px|motorvei Slomarka–Kongsvinger (16,5 km)
E18 Totaal: 410 km – 13px|motorvei 232 km – 13px|motortraffikvei 104 km 13px|motortraffikvei Zweedse grens–Ørje (6,0 km) 13px|motortraffikvei Melleby–Momarken (7,5 km) 18px|avgiftsbelagt vei 13px|motorvei Momarken–Retvet (26,5 km) 18px|avgiftsbelagt vei 13px|motorvei Retvet–Vinterbro (16 km): Planfase. Start bouw verwacht in 2023. 13px|motorvei Vinterbrosletta (1 km; gedeeld tracé met de E6) 13px|motortraffikvei Vinterbro–Mastemyr (8 km) 13px|motortraffikvei Operatunnel (3,5 km) 13px|motorvei Lysaker–Ramstadsletta (4,4 km): Bouwfase. Opening verwacht in 2027. 13px|motorvei Ramstadsletta–Nesbru (5,7 km): Planfase. Start bouw verwacht in 2025, opening verwacht in 2030. 13px|motorvei Nesbru–Drengsrud (7,3 km): Planfase. 13px|motorvei Blommenholm–Langangen (132 km; waarvan 4 km gedeeld met de E134) 18px|avgiftsbelagt vei 13px|motortraffikvei Langangen–Rugtvedt (17,5 km) 13px|motorvei Langangen–Rugtvedt (16,5 km): Bouwfase. Opening gepland in 2025. 13px|motorvei Rugtvedt–Dørdal (15,5 km) 13px|motortraffikvei Dørdal–Bamble (41 km) 13px|motorvei Bamble–Kragerø (16,5 km): Planfase. Start bouw gepland december 2021, opening gepland december 2024. 13px|motorvei Kragerø–Gjerstad (12 km): Planfase. Start bouw gepland december 2024, opening gepland januari 2028. 13px|motorvei Gjerstad–Tvedestrand (20 km): Planfase. Start bouw gepland december 2021, opening gepland december 2024. 13px|motorvei Tvedestrand–Arendal (41 km) 13px|motortraffikvei Arendal–Grimstad (20 km) 13px|motorvei Arendal–Grimstad (19 km): Planfase. 13px|motorvei Grimstad–Timenes (35,5 km) 13px|motorvei Kristiansand (Varoddbrug–Grauthelleren) (Ytre Ringvei; 10 km): Planfase. Wordt mogelijk alleen deel van de E39 en niet van de E18.
E39 Totaal: 1125 km – 13px|motorvei 24,5 km – 13px|motortraffikvei 26 km 13px|motorvei Kristiansand (Varoddbrug–Grauthelleren) (Ytre Ringvei; 10 km): Planfase. 13px|motorvei Kristiansand–Mandal (19 km): Bouwfase. Opening gepland najaar 2022. 13px|motorvei Mandal (Dølebrug–Mandalselva) (7 km): Bouwfase. Opening gepland najaar 2022. 13px|motorvei Mandal–Lyngdal (26 km): Planfase. Start bouw verwacht eerste helft 2023, opening verwacht in 2026.</div> 13px|motorvei Lyngdal (Herdal–Røyskår) (10 km): Planfase. Start bouw gepland zomer 2021, geopend in 2025. 13px|motorvei Lyngdal–Ålgård (ca. 95 km): Planfase. 13px|motorvei Ålgård–Sandnes (Hove) (14 km): Planfase. 13px|motortraffikvei Zuid-Sandnes–Hove (ca. 3 km) 13px|motorvei Sandnes (Hove)–Stavanger (Smiene) (ca. 19 km) 13px|motorvei Stavanger (Smiene, Eigenestunnel)–Randaberg (Harestad, Rogfast) (4,5 km): Planfase. 13px|motorvei Rogfast (Harestad–Bokn) (30 km): Planfase. Start bouw gepland in 2021, opening gepland in 2031. 13px|motorvei Bokn–Stord (Hope) (ca. 70 km): Planfase. 13px|motorvei Stord (Hope)–Os (55 km): Planfase. 13px|motorvei Os–Nordås (16,3 km): Bouwfase. Opening gepland in 2022. 13px|motorvei Bergen (Eidsvåg–Åsane) (ca. 6 km; gedeeld tracé met de E16)