Boomhazelwormen (Abronia) zijn een geslacht van hagedissen die behoren tot de familie hazelwormen (Anguidae).
Naam en indeling De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door John Edward Gray in 1838. Er zijn 39 soorten, inclusief de pas in 2016 wetenschappelijk beschreven soort Abronia cuetzpali.
Uiterlijke kenmerken Boomhazelwormen hebben ondanks de naam hazel'wormen' vier goed ontwikkelde poten die wel relatief kort zijn. Op de kop en het lichaam zijn vergrote en bolle schubben aanwezig die de dieren een krokodilachtig uiterlijk geven. In andere talen worden ze hierdoor wel aangeduid met alligatorhagedis (Engels: alligator lizard).
Verspreiding en habitat Alle soorten komen voor in delen van Midden- en Zuid-Amerika en leven in de landen El Salvador, Guatemala, Honduras en Mexico. Zeventien soorten komen endemisch voor in Mexico.
Veel soorten leven in uitgesproken berggebieden. Ze hebben zich na de opwarming van het klimaat na de laatste ijstijd vanuit lager gelegen streken verspreid naar verschillende hoger gelegen, bergachtige biotopen. Hierdoor hebben veel soorten een geïsoleerd verspreidingsgebied. De vrouwtjes zetten geen eieren af maar brengen hun jongen levend ter wereld.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan 28 soorten een beschermingsstatus toegewezen. Twee soorten worden gezien als 'veilig' (Least Concern of LC), vijf als 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU) en zeven soorten worden als 'onzeker' (Data Deficient of DD) beschouwd. Twaalf soorten hebben de status 'bedreigd' (Endangered of EN) en twee soorten worden als 'ernstig bedreigd' (Critically Endangered of CR) beschouwd.
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur VerspreidingsgebiedAbronia antauges(Cope, 1866)Mexico (Veracruz) Abronia anzuetoi Campbell & Frost, 1993 Guatemala Abronia aurita Cope, 1869 Guatemala, mogelijk in Mexico Abronia bogerti Tihen, 1954 Mexico Abronia campbelli Brodie & Savage, 1993 Guatemala Abronia chiszari Smith & Smith, 1981 MexicoAbronia cuchumatanus(Solano-Zavaleta, Nieto-Montes De Oca & Campbell, 2016)Guatemala Abronia cuetzpali Campbell, Solano-Zavaleta, Flores-Villela, Caviedes-Solis & Frost, 2016 MexicoAbronia cunemicaClause, Luna-Reyes, Mendoza-Velázquez, Nieto-Montes De Oca & Solano-Zavaleta, 2024Mexico (Chiapas) Abronia deppii Wiegmann, 1828 Mexico Abronia fimbriata Cope, 1884 Guatemala Abronia frosti Campbell, Sasa, Acevedo & Mendelson, 1998 Guatemala Abronia fuscolabialis Tihen, 1944 MexicoAbronia gadovii(Boulenger, 1913)Mexico Abronia gaiophantasma Campbell & Frost, 1993 Guatemala Abronia graminea Cope, 1864 MexicoAbronia juarezi(Karges & Wright, 1987)Mexico (Oaxaca) Abronia leurolepis Campbell & Frost, 1993 Mexico Abronia lythrochila Smith & Álvarez del Toro, 1963 Guatemala, Mexico Abronia martindelcampoi Flores Villela & Sánchez Herrera, 2003 Mexico Abronia matudai Hartweg & Tihen, 1946 Guatemala, Mexico Abronia meledona Campbell & Brodie, 1999 Guatemala Abronia mitchelli Campbell, 1982 Mexico Abronia mixteca Bogert & Porter, 1967 Mexico Abronia montecristoi Hidalgo, 1983 El Salvador, Guatemala, HondurasAbronia monticola(Cope, 1878)Costa Rica, PanamaAbronia moreletii(Bocourt, 1872)Mexico (Chiapas), Honduras, El Salvador, Nicaragua, GuatemalaAbronia morenicaClause, Luna-Reyes & Nieto-Montes De Oca, 2020Mexico Abronia oaxacae Günther, 1885 Mexico Abronia ochoterenai Martín del Campo, 1939 Mexico Abronia ornelasi Campbell, 1984 Mexico Abronia ramirezi Campbell, 1994 Mexico Abronia reidi Werler & Shannon, 1961 Mexico Abronia salvadorensis Hidalgo, 1983 El Salvador, Honduras Abronia smithi Campbell & Frost, 1993 Mexico Abronia taeniata Wiegmann, 1828 Mexico Abronia vasconcelosii Bocourt, 1871 GuatemalaAbronia viridiflava(Bocourt, 1873)Mexico (Oaxaca)Abronia zongolicaGarcía-Vázquez, Clause, Gutiérrez- Rodríguez, Cazares-Hernández & Torre-Loranca, 2022Mexico (Veracruz)
Bronvermelding
Categorie:Hazelwormen