De grootstedelijke gemeente Stad Tshwane (Noord-Sotho: Mmasepala wa Metsesetoropo ya Tshwane, Afrikaans: Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit, Zoeloe: UMasipala Wedolobha LaseTshwane, Engels: City of Tshwane Metropolitan Municipality) of kortweg Tshwane is een grootstedelijke gemeente in de Zuid-Afrikaanse provincie Gauteng, waarin de stad Pretoria ligt, de bestuurlijke hoofdstad van Zuid-Afrika. In de gemeente wonen bijna 3 miljoen mensen op een oppervlakte van bijna 6300 vierkante kilometer.
Tshwane ontstond op 5 december 2000 door het samenvoegen van dertien verschillende gemeenten met eigen stads- en dorpsraden, onder andere Bronkhorstspruit, Centurion, Cullinan, Ga-Rankuwa en Mabopane.
Regio's Tshwane ontstond uit de volgende gemeenten en regio's: Ga-Rankuwa Greater Pretoria Metropolitan Council: de stadsraad van Pretoria, de Raad van Centurion (1967-1995: Verwoerdburg) en de Noordelike Pretoria Metropolitaanse Substruktuur Hammanskraal Krokodilrivier Mabopane Pienaarsrivier (De kleinste van de dertien voormalige raden.) Temba Wallmannsthal Winterveld
Hoofdplaatsen Het nationaal instituut voor de statistiek, Stats SA, deelt sinds de census 2011 deze gemeente in in 79 zogenaamde hoofdplaatsen (main place):
Akasia • Atteridgeville • Babelegi • Bashewa • Baviaanspoort • Blue Hills • Bon Accord • Bonamanzi Marina and Country Club • Boschkop • Bosplaas Mathabe • Bronkhorstspruit • Bultfontein • Centurion • Cheetah Park • Cullinan • Derdepoort • Dilopye • Donkerhoek • Doornkraal • Downbern • Eersterust • Ekangala • Ga-Rankuwa • Grootfontein • Grootvlei • Haakdoornboom • Hammanskraal • Hebron • Kameeldrift • Kameelfontein • Kameelkraal • Keinfontein • Kekana Garden • Kleinfontein • Kungwini Part 2 • Laudium • Leeufontein • Mabopane • Majaneng • Makanyaneng • Mamelodi • Mandela Village • Marokolong • Mashemong • Mooiplaas • Nellmapius • New Eersterus • Olievenhoutbos • Onverwacht • Pebble Rock Golf Village • Pretoria • Ramotse • Rayton • Refilwe • Rethabiseng • Rietfontein • Roodeplaat • Roodepoort • Sable Hills Waterfront Estate • Saulsville • Soshanguve • Soutpan • Stinkwater • Suurman • Temba • The Carousel Casino and Entertainment World • Thembisile • Tierpoort • Tsebe • Tshwane NU • Tweedracht • Vaalbank • Vastfontein • Wageenbietjieskop • Wallmannsthal • Waterval • Winterveld • Zithobeni • Zwavelpoort.
Demografie De gemeente Tshwane is een kleurrijk gebiedStatistics, South-Africa, Census 2011 (Municipality en Population group kiezen): 75% Zwart, 2% Kleurling, 2% Indisch of Aziatisch en 20% Blank. De belangrijkste huistalen zijnStatistics, South-Africa, Census 2011 (Municipality en Language kiezen): 18% Afrikaans, 8% Engels, 6% Noord-Ndebele, 2% Xhosa, 8% Zoeloe, 19% Noord-Sotho, 5% Zuid-Sotho, 15% Tswana, 2% Swazi, 2% Venda en 8% Tsonga.
De bevolkingsdichtheid van ruim 1300 inwoners per km² geeft aan dat de gemeente voor een grootstedelijk gebied relatief dunbevolkt is. In feite is de gemeente veel groter dan de agglomeratie Pretoria en omvat ze ook dunnerbevolkte plattelandsgebieden met een overwegend zwarte bevolking. De stad Pretoria zelf is overwegend blank (75-80%) en heeft een Afrikaanstalige meerderheid (ongeveer 60%).
Etymologie De naam Tshwane komt uit het Nguni (nu beter bekend als Zuid-Ndebele). Deze naam is door de Zuid-Ndebele gegeven aan de Apiesrivier die door het gebied loopt. De rivier is vernoemd naar hun stamhoofd Tshwane. Tshwane betekent in het Zuid-Ndebele 'kleine aap'.
Tshwane werd voorgesteld als nieuwe naam voor Pretoria. Dit was oorspronkelijk een overwegend blank en Afrikaanstalig gebied, maar na de apartheid werd de stad multicultureler. De naamsverandering is erg omstreden, want Pretoria is genoemd naar de belangrijkste leider van de Voortrekkers (Andries Pretorius) en vooral de blanke inwoners van de stad zien een naamsverandering als miskenning van hun geschiedenis.
Politiek Stadsraadsverkiezingen 18 mei 2011Uitslag 2006PartijStemmen in %ZetelsStemmen in %ZetelsAfrican National Congress56,4611856,3587Democratic Alliance/Demokratiese Alliansie38,748230,6947Vryheidsfront Plus1,5944,457Congress of the People0,892--African Christian Democratic Party0,5912,013African People's Convention0,461--Pan Africanist Congress of Azania0,2511,192Azanian People's Organisation0,1810,311United Christian Democratic Party0,1500,681Inkatha Freedom Party0,1200,331Christian Democratic Party0,1100,301African Christian Alliance - Afrikaner Christen Alliansie0,0900,351Independent Democrats (opgegaan in DA)--0,841Overige partijen0,3702,500Opkomst55,32210?152
Burgemeester: Gwen Ramokgopa - African National Congres Locoburgemeester: ? Burgemeesterscomité: ANC Stadsraadsvoorzitter: ?
Stedenbanden Delft (Nederland) Maasmechelen (België) Washington D.C. (Verenigde Staten)
Zie ook Yes Media, The Local Government Handbook – South Africa, City of Tshwane. Grootstedelijke gemeenten van Zuid-Afrika
Categorie:Gemeente in Gauteng