De schedel of het craniumFederative Committee on Anatomical Terminology (FCAT) (1998). Terminologia Anatomica. Stuttgart: Thieme is een geheel van verschillende botstructuren, die samen het deel van het skelet vormen dat vorm geeft aan het hoofd van een mens. De voornaamste functie van de schedel is bescherming van de hersenen.

Botten De menselijke schedel bestaat uit 22 botten en is daarmee het meest uitgebreide deel van het skelet. Het exterieur van een schedel kan verdeeld worden in de voorhoofdsschedel en de aangezichtsschedel. Aan de laatste vallen de oogkassen op, die de ogen bevatten, terwijl er openingen zijn die het reukorgaan en gehoororgaan doorlaten. Aan de onderzijde vindt men de zogenaamde schedelbasis die met twee doornachtige uitsteeksels past in de Atlas (wervel), ofwel de bovenste wervelschijf. Het grootste gat van de schedelbasis is het achterhoofdsgat, waardoorheen het verlengde ruggenmerg loopt. De bovenkaak bestaat uit twee, centraal met elkaar vergroeide botdelen. Samen met de onderkaak bevatten zij al de tanden, die de voedselvermaling mogelijk maken. De onderkaak is beweegbaar ten opzichte van de bovenkaak door middel van de aangehechte, zeer sterke kauwspieren.

8 botten in de hersenschedel 14 botten in de aangezichtsschedel voorhoofdsbeen jukbeen (2) wandbeen (2) bovenkaakbeen (2) slaapbeen (2)neusbeen (2)achterhoofdsbeenonderkaakwiggenbeenverhemeltebeen (2)zeefbeentraanbeen (2)ploegschaarbeenonderste neusschelp (2)

Naast deze 22 botten bevinden zich in de hals het tongbeen, en in beide oren de hamer, het aambeeld en de stijgbeugel.

Soms worden langs de schedelnaden extra botstructuren gevonden: naadbeenderen (wormiaanse botstructuren).

Schedel pasgeborene thumb|Schedelnaden en fontanelen van een pasgeborene Het hoofd van een pasgeborene is ongeveer 29% van een volwassen hoofdSexual Paradox: Complementarity, Reproductive Conflict and Human Emergence, Christine Fielder, Chris King (dit is bij chimpansees 47-48%) en is vervormbaar om beter door het geboortekanaal te glijden. De schedelnaden blijven het eerste jaar open zodat de hersenen snel kunnen doorgroeien. Ook de fontanelen (open plekken zonder schedelbotten) groeien dicht. De schedel groeit het snelst de eerste twee levensjaren, maar blijft daarna doorgroeien tot de volwassenheid.Groeicurve hoofdomtrek tot 21 jaar, archief ouders.nl Beenderen zijn dynamisch door de opbouw en afbraak van botweefsel. Kinderen krijgen eerste een melkgebit waarvan de tanden geleidelijk worden vervangen door de definitieve tanden.(zie wisselgebit)

Schedels in de kunst miniatuur|Schedel, 18e-eeuwse deksteen uit marmer, Verrebroek. miniatuur|Nazi-vlag met SS-Totenkopf Funerair erfgoed Menselijke schedels, vaak afgebeeld in combinatie met gekruiste beenderen, behoren tot de meest voorkomende symbolen in de grafkunst. Zij verwijzen expliciet naar de sterfelijkheid van de mens en de vergankelijkheid van het aardse bestaan. Binnen de Europese christelijke traditie, met name tussen de zestiende en achttiende eeuw, functioneerde dit motief als een memento mori (“gedenk dat gij zult sterven”), bedoeld om de beschouwer te herinneren aan de onvermijdelijkheid van de dood en de eindigheid van het leven. Heraldiek Hoewel schedels in de heraldiek relatief zeldzaam zijn, worden ze doorgaans gebruikt als symbolen met een morele of religieuze boodschap, bijvoorbeeld als herinnering aan de sterfelijkheid (memento mori). Ook in de banistiek komt de schedel voor, onder meer op de Jolly Roger, de vlag die in de zeventiende en achttiende eeuw vaak met piraterij werd geassocieerd.

In de twintigste eeuw kreeg de schedel echter ook een militaire en politieke betekenis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het doodskopsymbool als wapenschild door nazi-eenheden, waaronder de SS-Totenkopfverbände, die verantwoordelijk waren voor de bewaking en het beheer van concentratiekampen. Hierdoor raakte het symbool in veel contexten blijvend verbonden met de misdaden van het naziregime.

Iconografie In de christelijke kunst worden sommige heiligen conform hun hagiografie met een schedel afgebeeld; dit zijn vaak beleiders, voor wie de schedel een attribuut van bezinning en ascese vormt.

Maria Magdalena Hiëronymus Franciscus van Assisi Bruno van Keulen

Varia Een oud woord voor doodskop is bekkeneel. In India staat de schedel symbool voor de kringloop van leven en dood. We zien dit symbool in vele vormen terug bij goden die ons wijzen op de vergankelijkheid van het bestaan. De staf van een yogi is vaak een bot van een mens, met daarbovenop een schedel. Ook in vanitas schilderijen is de schedel een vaak gebruikt symbool.

Ook in de natuur komen soms tekeningen voor die aan een doodshoofd doen denken, verschillende dieren zijn ernaar vernoemd. Voorbeelden zijn het doodshoofdaapje, de doodshoofdvlinder, de doodskopzweefvlieg en de doodshoofdkakkerlak.

De frenologie is een theorie die stelt dat aanleg en karakter kunnen afgelezen worden aan de vorm van de schedel. Een middel daartoe is schedelmeting. Oorspronkelijk ontwikkeld door dr. Franz Joseph Gall (1728-1828), was de frenologie zeer populair in de negentiende eeuw. Heden ten dage is deze leer echter geheel verlaten.

In 2007 maakte de Britse kunstenaar Damien Hirst een platina schedel bedekt met diamanten genaamd For the Love of God. De Nederlandse kunstenaar Diddo maakte in 2014 een kunstwerk genaamd Ecce Animal. Het werk bestaat uit een schedel gemaakt met cocaïne en leidde tot verontwaardigde reacties van mensen die vonden dat een object gemaakt van drugs geen kunst genoemd mag worden.

Categorie:Schedel