Martin John Gilbert (Londen, 25 oktober 1936 – 3 februari 2015) was een Brits historicus, lid van het Merton College, Universiteit van Oxford, commandeur van de Orde van het Britse Rijk en lid van de Geheimraad van Groot-Brittannië. Hij schreef van meer dan tachtig boeken, waaronder werken over de Holocaust en de Joodse geschiedenis. Hij werd vooral bekend als de officiële biograaf van Winston Churchill. Gilbert beschreef zichzelf als een 'trotse praktiserende jood en zionist' en hield overal ter wereld lezingen over Churchill en de joodse geschiedenis.
Opleiding en persoonlijk leven Gilberts joodse ouders zijn Peter en Mirjam Gilbert. Toen hij twee en een half jaar oud was brak de Tweede Wereldoorlog uit. Negen maanden later werd hij geëvacueerd als onderdeel van de evacuaties van burgers in Groot-Brittannië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Gilbert heeft, naar eigen zeggen, levendige herinneringen aan deze overtocht van Liverpool naar Quebec en dat wekte zijn interesse voor de oorlog. In Canada kreeg hij zijn basisopleiding. Toen hij zeven was keerde hij terug naar het Verenigd Koninkrijk met het schip 'Mauretania', waar hij net voor D-Day aankwam. Na de oorlog ging hij naar Highgate School in Londen. Na zijn dienstplicht van twee jaar in het Intelligence Corps, studeerde hij vanaf oktober 1957 Geschiedenis aan het Magdalen College in Oxford. Hij behaalde zijn bachelor in Moderne Geschiedenis in 1960. Zijn docenten waren onder meer Karl Leyser, John Stoye en A.J.P. Taylor. Na zijn bachelorstudie startte Gilbert een postdoctorale studie aan de St-Antony College in Oxford.
In 1963 trouwde hij met Helen Constance Robinson. Samen hebben ze een dochter. Hij kreeg twee zonen met zijn tweede vrouw, Susan Sacher, met wie hij trouwde in 1974. Sinds 2005 is hij getrouwd met de Holocausthistorica Esther Goldberg.
Biografie van Churchill Na twee jaar van postdoctoraal werk benaderde Randolph Churchill hem om te helpen bij het schrijven van een biografie van zijn vader: Sir Winston Churchill. In datzelfde jaar (1962) werd hij junior lid van het Merton College, Oxford. De volgende zes jaar combineerde hij zijn eigen onderzoeksprojecten in Oxford met het onderzoek van Randolphs team in Suffolk om de eerste twee delen van Churchills biografie te publiceren. Toen Randolph in 1968 overleed, kreeg Gilbert de opdracht om de laatste zes delen van de biografie te voltooien. Elk hoofdvolume van de biografie wordt begeleid met documenten. Gilbert deed hier 20 jaar over en publiceerde gedurende deze jaren diverse andere boeken. Zo stelde hij enkele van de eerste historische atlassen samen, schreef 'Geschiedenis van de Holocaust', een geschiedenis van 'De Eerste Wereldoorlog', 'De Tweede Wereldoorlog' en een opmerkelijke driedelige serie 'Een geschiedenis van de twintigste eeuw'.
Gilbert noemde zichzelf een archiefhistoricus: hij gebruikte uitgebreid primaire bronnen. Tijdens een interview door de BBC over zijn Holocaustonderzoek, zei Gilbert dat hij gelooft dat "het onvermoeibare verzamelen van feiten uiteindelijk het ontkennen van de Holocaust uit de wereld zal helpen."
In 1990 werd Gilbert 'commandeur van de Orde van het Britse Rijk' en in 1995 werd hij geridderd voor diensten aan de Britse geschiedenis en de internationale betrekkingen. In dat jaar trok hij zich terug als lid van het Merton College en werd hij er erelid. In 1999 ontving hij een eredoctoraat van de universiteit van Oxford, voor zijn hele oeuvre. Sinds 2002 was hij lid van het Hillsdale College in Michigan en in 2006 en 2007 was hij professor geschiedenis aan de Universiteit van West-Ontario. In oktober 2008 werd hij verkozen tot erelid van het Churchill College.
Gilbert werd in juni 2009 lid van het Britse regerings-onderzoek naar de oorlog in Irak onder leiding van John Chilcot. William Hague, Claire Short, George Galloway, en Lynne Jones bekritiseerden deze benoeming in het parlement omdat hij ooit George W. Bush en Tony Blair vergeleek met Franklin Delano Roosevelt en Winston Churchill. Ook in 2009 werd Gilbert benoemd tot lid van de Geheimraad.
Boeken Biografie van Winston Churchill Delen één en twee werden geschreven door Churchills zoon Randolph Churchill, hij bewerkte ook de twee begeleidende volumes. Het eerste werk van Gilbert als officiële biograaf was de postume publicatie van de drie begeleidende volumes bij volume twee, deze werden gepubliceerd in Randolph Churchills naam.
1971 · Winston S Churchill: Volume Three: The Challenge of War: 1914-1916 1975 · Winston S Churchill: Volume Four: World in Torment 1917-1922 1979 · Winston S Churchill: Volume Five: The Prophet of Truth 1922-1939 1983 · Winston S Churchill: Volume Six: Finest Hour 1939-1941 1986 · Winston S Churchill: Volume Seven: Road to Victory 1941-1945 1988 · Winston S Churchill: Volume Eight: Never Despair 1945-1965
Begeleidende werken bij de biografie 1972 · Winston S Churchill: Volume Three, Documents (in two volumes) 1977 · Winston S Churchill: Volume Four, Documents (in three volumes) 1979 · Winston S Churchill, The Exchequer Years, 1922–1929, Documents 1981 · Winston S Churchill, The Wilderness Years, 1929–1935, Documents 1982 · Winston S Churchill, The Coming of War, 1936–1939, Documents 1993 · The Churchill War Papers, Volume One: Winston S Churchill, 'At The Admiralty': September 1939–May 1940 1995 · The Churchill War Papers, Volume Two: Winston S Churchill, 'Never Surrender': May–December 1940 2000 · The Churchill War Papers, Volume Three: Winston S Churchill, 'The Ever-Widening War': 1941
Andere boeken over Winston Churchill 1966 · Winston Churchill – een korte biografie voor gebruik in scholen 1967 · Churchill: Great Lives Observed 1974 · Churchill: A Photographic Portrait 1979 · Churchill: An Illustrated Biography 1981 · Churchill's Political Philosophy 1981 · Winston Churchill: The Wilderness Years 1991 · Churchill, A Life 1994 · In Search of Churchill 1997 · Winston Churchill and Emery Reves, Correspondence 1937-1964 (editor) 2003 · Churchill at War: His 'Finest Hour' in Photographs, 1940-1945 2004 · Continue to Pester, Nag and Bite – gewijzigd tot Winston Churchill's War Leadership 2005 · Churchill and America 2006 · Will of the People 2007 · Churchill and the Jews
Andere biografieën en geschiedenisboeken 1964 · Britain and Germany Between the Wars (editor) 1965 · The Appeasers (met Richard Gott) 1965 · The European Powers 1900-1945 1965 · Plough My Own Furrow: The Life of Lord Allen of Hurtwood (editor) 1965 · Recent History Atlas, 1860-1960 1966 · The Roots of Appeasement 1966 · Servant of India (editor) 1968 · Lloyd George: Great Lives Observed (editor) 1968 · British History Atlas 1968 · American History Atlas 1969 · Jewish History Atlas 1970 · The Second World War – voor het gebruik in scholen 1971 · First World War Atlas 1972 · Russian History Atlas 1973 · Sir Horace Rumbold: Portrait of a Diplomat, 1869-1941 1974 · The Arab-Israeli Conflict: Its History in Maps 1976 · The Jews of Arab Lands: Their History in Maps 1976 · The Jews of Russia: Their History in Maps and Photographs 1977 · Jerusalem Illustrated History Atlas 1978 · Exile and Return: The Emergence of Jewish Statehood 1978 · The Holocaust, Maps and Photographs – for use in schools 1979 · Final Journey: The Fate of the Jews of Nazi Europe 1979 · Children's Illustrated Bible Atlas 1981 · Auschwitz and the Allies 1982 · Atlas of the Holocaust 1984 · Jews of Hope, The Plight of Soviet Jewry Today 1985 · Jerusalem: Rebirth of a City 1986 · The Holocaust: The Jewish Tragedy 1986 · Shcharansky: Hero of Our Time 1989 · The Second World War 1993 · Atlas Of British Charities 1995 · The Day the War Ended: May 8, 1945 1996 · Jerusalem in the Twentieth Century 1996 · The Boys, Triumph Over Adversity 1997 · A History of the Twentieth Century, Volume One: 1900-1933 1997 · Holocaust Journey: Travelling in Search of the Past 1998 · Israel: a history. Doubleday. 1999 · A History of the Twentieth Century, Volume Two, 1933-1951 1999 · A History of the Twentieth Century, Volume Three, 1952-1999 2000 · Never Again: A History of the Holocaust 2002 · First World War 2001 · From The Ends of the Earth: The Jews in the Twentieth Century 2001 · History of the Twentieth Century 2002 · Letters to Auntie Fori: The 5,000-Year History of the Jewish People and their Faith 2002 · The Righteous: The Unsung Heroes of the Holocaust 2004 · D-Day 2006 · Kristallnacht: Prelude to Destruction 2006 · The Somme: Heroism and Horror in the First World War 2008 · The Story of Israel 2009 · Atlas of the Second World War 2010 · In Ishmael's House: A History of the Jews in Muslim Lands, Yale University Presse, New Haven
Externe links Martin Gilbert online One on One with Sir Martin Gilbert: Hindsight and aforethought, Interview door Ruthie Blum Leibowitz, Jerusalem Post, 22/02/2007. Biografie van Sir Martin Gilbert, The Iraq Inquiry Interview met Martin Gilbert over Churchill: A Life, Booknote 22/12/1991
Categorie:Brits historicus Categorie:Brits schrijver Categorie:Engels schrijver Categorie:Brits persoon in de Tweede Wereldoorlog