Dit is een chronologische lijst van gebeurtenissen in West- en Noord-Europa, Amerika en in de Atlantische Oceaan voor, tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Voor de gebeurtenissen in de Lage Landen en Luxemburg is een aparte chronologische lijst samengesteld
Opmerking: Bij het opzoeken van gebeurtenissen volgens datum gebeurt het soms dat de verschillende officiële bronnen elkaar tegenspreken over de datum. Nagenoeg steeds zijn deze verschillen zeer klein, meestal één dag verschil. De oorzaak hiervoor is te vinden in het feit dat bepaalde militaire acties tijdens de nacht starten en nog doorlopen in de vroege uren van de volgende dag. Ook gebeurt het dat een auteur de situatie beschrijft wanneer de actie volledig afgelopen is, met andere woorden de dag na de overgave, de dag na de vredesonderhandeling, enzovoort. Ook merken we op dat het einde van een militair offensief of campagne niet steeds ondubbelzinnig te bepalen is. De bepaling van de datum is afhankelijk van de referentie die door de auteur werd gebruikt. Er is getracht in deze lijst zo veel mogelijk de exacte referentie van de datum aan te duiden via een omschrijving van wat er gebeurd is of bedoeld werd.
1939 26 april Groot-Brittannië voert de dienstplicht in.
28 april Adolf Hitler zegt het Duits-Engels vlootverdrag uit 1935 op en verbreekt het Duits-Pools antiagressiepact uit 1934.
24 juli Groot-Brittannië, Frankrijk en de Sovjet-Unie beloven elkaar wederzijdse steun in het geval een van de drie wordt aangevallen. De overeenkomst zal pas van kracht zijn als een gelijkaardige militaire overeenstemming is bereikt. Een geheime vergadering tussen de Poolse, Britse en Franse cryptografen wordt georganiseerd te Pyry, nabij Warschau, Polen. De vergadering duurt tot 25 juli en de Fransen en Britten krijgen een replica van de Enigma codeermachine mee. De Polen verklaarden dat ze reeds vanaf december 1932 in staat waren de Duitse Enigmaberichten te ontcijferen maar dat sinds de recente Duitse aanpassingen aan dat Enigmasysteem (15 september 1938, 15 december 1938 en 1 januari 1939) ze dit niet meer konden. Daarna gaf de Poolse Generale Staf in januari 1939 Maksymilian Ciężki en Gwido Langer toestemming om hun Enigmageheimen door te geven aan de Franse en Britse collega's. De Fransen, die de Polen de Enigmadocumenten hadden overhandigd, wisten tot op de vergadering helemaal niets van het kraken van Enigma.
19 augustus Duitsland stuurt veertien U-boten de Noord-Atlantische Oceaan in.
21 augustus Vestzakslagschip Admiral Graf Spee vertrekt samen met haar bevoorradingsschip Altmark uit de Duitse haven Wilhelmshaven op een missie naar de Atlantische Oceaan. De missie van de Admiral Graf Spee was om aanvallen uit te voeren op Britse handelsschepen in het zuidelijk deel van de Atlantische Oceaan om zo de aanvoerlijnen naar Groot-Brittannië te ondermijnen.
23 augustus De Britse regering adviseert haar koopvaardijvloot geen Duitse havens meer aan te lopen.
24 augustus Het Duitse pantserschip Deutschland vertrekt van Wilhelmshaven om ten zuiden van Groenland een afwachtingspositie in te nemen.
26 augustus Adolf Hitler garandeert de neutraliteit van België, Nederland, Luxemburg, Denemarken en Zwitserland.
31 augustus Operatie Weisung 1 wordt uitgevoerd. De Duitse oorlogsmarine voert met 23 U-boten een handelsoorlog uit, die zich voornamelijk tegen Engeland richt.
1 september Het begin van de Tweede Wereldoorlog.
3 september Het Britse passagiersschip RMS Athenia wordt getorpedeerd door U-boot U-30 onder bevel van de luitenant-ter-zee Lemp. Er vallen 112 doden, waaronder 28 Amerikanen. De Athenia is het eerste Britse slachtoffer van het Duitse optreden op zee.
3 september Neville Chamberlain verklaart om 11.15 uur op de BBC-radio dat Groot-Brittannië in staat van oorlog is met nazi-Duitsland. Frankrijk verklaart nazi-Duitsland de oorlog om 17.00 uur. Er wordt een oorlogskabinet opgericht te Londen en de Britten voeren een zeeblokkade in tegen Duitsland. Winston Churchill wordt benoemd tot 1e Lord van de Britse Admiraliteit. Generaal Lord Gort wordt benoemd tot bevelhebber van de British Expeditionary Force. Generaal Ironside wordt, in opvolging van Lord Gort, benoemd tot chef-staf van het Britse leger. In de nacht van 3 op 4 september wordt de eerste waarheidsaanval uitgevoerd door de RAF. Start van de Confettioorlog.
4 september RAF-bommenwerpers voeren hun eerste aanvallen uit op nazioorlogsschepen in de Bocht van Helgoland. De Britse regering staat nog geen aanvallen toe op doelen in nazi-Duitsland.
7 september Franse legertroepen (patrouilles) trekken in de nacht van 7 op 8 september de Frans-Duitse grens over nabij Saarbrücken, waarmee het Saaroffensief gestart wordt. De Fransen ondervinden weinig weerstand, maar hun voortgang wordt evenwel opgehouden door de Westwall en een slechte interne organisatie.
8 september De Britten introduceren opnieuw het konvooisysteem, dat in 1918 voor het laatst werd gebruikt. Britse koopvaardijschepen in de Noordzee en de Atlantische Oceaan varen vanaf nu in konvooien met militaire bescherming.
9 september De eerste eenheden van het Britse Expeditionair Leger (British Expeditionary Force, BEF) onder leiding van generaal Gort wordt naar Frankrijk verscheept.
11 september Het Britse en het Franse opperbevel vergaderen voor de eerste maal.
12 september De opmars van de Franse strijdkrachten die deelnemen aan het Saaroffensief tussen de Maginotlinie en de Westwall wordt door Maurice Gamelin stilgelegd en de troepen moeten hun posities standhouden tot nader order. Het Saaroffensief lijkt nutteloos nu de situatie in Polen uitzichtloos is. Het Tsjechische leger wordt in Frankrijk opgericht.
13 september Het Franse oorlogskabinet wordt gevormd onder premier Édouard Daladier.
17 september Vliegdekschip HMS Courageous wordt getorpedeerd en ten zuiden van Ierland tot zinken gebracht door U-boot U-29. De Courageous was het eerste schip van de Royal Navy dat in de Tweede Wereldoorlog verloren ging.
19 september De eerste Britse troepen van het British Expeditionary Force arriveren in Frankrijk. Winston Churchill stuurt een memorandum uit over de belemmering van de Duitse ertsaanvoer door de Noorse territoriale wateren. Conferentie van de Oslostaten in Kopenhagen.
20 september Er wordt melding gemaakt van luchtgevechten tussen Duitse en Franse jachtvliegtuigen.
21 september De Franse troepenmacht die zijn posities moest standhouden in het Saaroffensief krijgt het bevel terug te trekken, mochten de Duitsers tot de tegenaanval overgaan.
22 september In Groot-Brittannië wordt een rantsoenering ingevoerd voor benzine.
23 september Kleine schermutselingen worden gemeld aan de Frans-Duitse grens, in Saarland. De Franse tankbataljons worden teruggetrokken.
25 september Duitsland voert verdere rantsoeneringen in voor voedingsproducten; vlees: 600 gram per persoon per week, brood en meel: 2500 gram per persoon per week.
26 september De Luftwaffe valt de Britse vloot aan, die gelegen is te Scapa Flow.
27 september De Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt stuurt een vredesoproep naar Adolf Hitler. Adolf Hitler informeert de bevelhebbers van de Heer, Luftwaffe en Kriegsmarine dat hij van plan is Duitsland kortelings het Westen te laten aanvallen.
29 september De Verenigde Staten voeren het wapenembargo tegen de oorlogvoerende landen op.
30 september Het Duitse vestzakslagschip Admiral Graf Spee brengt de SS Clement tot zinken voor de kust van Venezuela. De Franse infanterie-eenheden die deelnamen in het Saaroffensief worden in het diepste geheim teruggetrokken om de publieke opinie niet te verontrusten.
3 oktober Het Brits Expeditionair leger (1ste Legerkorps) neemt een sector over van het Franse leger.
4 oktober De Franse terugtocht uit Saarland is voltooid en hiermee sluit het Saaroffensief; slechts een veiligheidsscherm van lichte infanterie blijft achter.
6 oktober Adolf Hitler kondigt in de Rijksdag een vredesplan aan voor Frankrijk en Groot-Brittannië.
9 oktober Adolf Hitler vaardigt Führerdirectief Nº 6 uit, waarin hij het Westers offensief beschrijft. Bij het directief zit ook een memorandum waarin Hitler Groot-Brittannië en Frankrijk ervan beschuldigt dat ze Duitsland bewust zwak en verdeeld houden sinds de Vrede van Westfalen in 1648 en hij zegt dat de vernietiging van de Westerse overheersing nodig was om de uitbreiding van het Duitse volk mogelijk te maken. Hitler vraagt het OKH Fall Gelb uit te werken en zo snel mogelijk van start te laten gaan.
11 oktober Groot-Brittannië kondigt een opleidingsschema voor piloten aan. Frankrijk verwerpt het vredesplan van Hitler via een radiotoespraak van premier Édouard Daladier.
12 oktober Groot-Brittannië verwerpt het vredesplan van Hitler.
14 oktober In de nacht van 13 op 14 oktober wordt het Britse slagschip HMS Royal Oak getorpedeerd door U-boot U-47 van commandant Günther Prien in Scapa Flow, de thuishaven van de Royal Navy. De Royal Oak zinkt in dertien minuten en 833 Britse marinemensen komen om het leven. De U-47 ontsnapt en Günther Prien zal later als een held aankomen in Wilhelmshaven.
16 oktober De eerste Duitse luchtaanvallen op Brits grondgebied vinden plaats. Schepen gelegen in Firth of Forth worden beschadigd. De Duitsers rukken op in Saarland, waar nog een veiligheidsscherm van lichte Franse infanterie-eenheden is achtergebleven sinds 4 oktober. De laatste Franse eenheden trekken zich terug.
17 oktober Vrijwel het hele Saarland is opnieuw bevrijd door de Duitsers. Aan Franse en Duitse zijden zijn de verliezen gering; bij de Duitsers sneuvelen in de eerste twee maanden van de oorlog 198 man aan het westfront. De Fransen trekken zich terug tot achter de Moezel.
19 oktober Franz Halder, chef van de Generale staf Heer (GenStH) presenteert de militaire plannen voor Fall Gelb. Het plan stelt voor om het Belgisch grondgebied in te winnen zodat er vliegvelden en zeehavens ter beschikking zijn tegen een eventuele inval in Groot-Brittannië. Volgens het plan zou een offensief in Frankrijk pas in 1942 van start gaan. Hitler is diep teleurgesteld in het plan wegens het ontbreken van enig offensief karakter maar krijgt geen steun van zijn generaals om het plan af te wijzen.
22 oktober Hitler informeert zijn Generale Staf dat Fall Gelb op 12 november 1939 moet van start gaan.
23 oktober U-47 keert terug in zijn marinebasis te Kiel nadat hij op 14 oktober de HMS Royal Oak tot zinken had gebracht in Scapa Flow.
24 oktober Generaal Maurice Gamelin, de opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten, besluit dat de Franse troepen België binnentrekken en posities innemen aan de rivier Schelde, in het geval de Duitsers België binnenvallen.
25 oktober Hitler confronteert de Chef van het OKH Walther von Brauchitsch dat de Wehrmacht Frankrijk moet binnenvallen in plaats van Noord-België.
30 oktober Hitler stelt aan Chef Operaties van het OKW Alfred Jodl voor dat de pantserdivisies van de Wehrmacht Frankrijk moeten binnenvallen via de Belgische Ardennen, een toegangsweg via welke de Fransen de Duitsers het minst verwachten. Maar de Generale Staf houdt vol dat de herfst geen periode is om aan te vallen, zeker niet door de modderige Ardennen. De bevelhebber van Legergroep A, Gerd von Rundstedt, en zijn stafchef Erich von Manstein vinden dat het plan van Halder niet goed is doordacht.
31 oktober Erich von Manstein dient zijn eerste van 6 memoranda in bij het OKH, waarbij hij de ene kritische opmerking na de andere op het plan-Halder voorlegt. Het ironische is dat Manstein niets weet van Hitlers bezwaren tegen het plan Halder en hij hiermee Hitler onbewust helpt.
3 november Chef van het OKH Walther von Brauchitsch legt de opmerkingen gegeven door Erich von Manstein naast zich neer. Hij voegt wel extra pantserdivisies toe aan Legergroep A.