miniatuur|Zicht op spoor 6 miniatuur|De hoofdgang miniatuur|Zicht op de perrons miniatuur|Zicht op een gang Station Brussel-Zuid (Frans: Gare de Bruxelles-Midi of informeel Gare du Midi) is een Belgisch spoorwegstation ten zuiden van het centrum van Brussel (op het grondgebied van de gemeente Sint-Gillis). Brussel-Zuid is een knooppunt van internationale en nationale treinen en telt 22 perronsporen. Het is met ca. 50.000 passagiers per dag (ma. t/m vr.) in 2022 het drukste treinstation van het land. In het weekend wordt het station gemiddeld door 25.000 reizigers per dag gebruikt. Het treinstation is verbonden met een metrostation met de naam Zuidstation/Gare du Midi.

Geschiedenis Bogaardenstation In 1840 opende het eerste Zuidstation, toen Bogaardenstation genoemd, zijn deuren op de plaats waar het Bogaardenklooster stond. Voor de ingang werd het Rouppeplein aangelegd. Daar bevindt zich nog steeds het oude stationsbuffet. De naam "Hôtel à La Grande Cloche" verwijst naar de toenmalige stationsklok.

Het was een kopstation met zes sporen waar treinen toekwamen uit Bergen, Charleroi en La Louvière. Omdat het Bogaardenstation te klein werd voor 150.000 reizigers per dag, besloot men het naar buiten te verschuiven. De afbraak vond plaats in 1864 en op de oude sporen kwam de statige Zuiddreef, later hernoemd tot Stalingradlaan.

Zuidstation van Payen In 1869 was het nieuwe station (nabij de huidige plaats) klaar, een monumentaal neoklassiek gebouw ontworpen door de architect Auguste Payen. Het was nog steeds een kopstation, waarvan de hoofdingang uitkwam op het Grondwetplein. De urbanistische inplanting gebeurde door Victor Besme.

De ingang kreeg de vorm van een triomfboog, rijkelijk gedecoreerd met sculpturen. Joseph Ducaju maakte allegorische standbeelden en Louis Samain de bas-reliëfs en het grote beeld op het dak. Dit in 1880 geplaatste werk toonde de godin van de overwinning in een wagen, als huldebetoon aan de spoorwegtechniek.

In het begin van de twintigste eeuw was de omgeving ten zuiden van het station nog weinig bebouwd en er waren twee renbanen zoals te zien is op deze kaart uit 1905. Later kwam in het gebied het goederenstation Klein-Eiland, allerlei stelplaatsen, spoorwerkplaatsen en spooraansluitingen naar diverse bedrijven.

Zuidstation van Blomme en Petit Vanwege de aanleg van de Noord-Zuidverbinding in 1949 sloot het oude station definitief: het werd vervangen door een functioneel gebouw van gele baksteen met een klokkentoren, 300 m verderop. Dit modernistisch doorvoerstation werd ontworpen door de architecten Adrien Blomme, Yvan Blomme en Fernand Petit. De sporen werden op de hoogte van het dak geplaatst en een brug leidde ze naar Brussel-Kapellekerk, waar ze ondergronds gingen. Hun aantal was op achttien gebracht.

Modernisering jaren 1990 In het begin van de jaren negentig begon de modernisering. In het station werden 6 sporen gereserveerd voor hogesnelheidstreinen, met terminals voor Eurostar- en Thalystreinenterminals, waarbij de Eurostarterminal ook de paspoortcontrole voor treinen van en naar het Verenigd Koninkrijk bevatten. De sporen 1 en 2, waar treinen van en naar Londen gebruik van maken zijn met hoge hekken afgeschermd van de rest van de sporen.

In 1994 werd ook de toren gedemonteerd.

De renovatie werd stilgelegd na de afwerking van de HST-terminal. Vanaf 2012 wilde men alle overige perrons renoveren en ze voorzien van een V-vormige overkapping die ontworpen werd door architect Jean Nouvel. Echter is dit plan tot op heden nooit uitgevoerd. In afwachting zijn de houten perronoverkappingen in het grijs herschilderd (vroeger lichtblauw) en waterdicht gemaakt teneinde afbladering van de verf te voorkomen. In het verleden waren er op de perrons telefooncellen ter beschikking van de reizigers. Anno 2013 werden ze verwijderd. Een exemplaar werd bewaard.

Franse benaming In het Frans heet het station Bruxelles-Midi. De reden van deze benaming kan gezocht worden in het Bogaardenstation, de voorloper van het huidige station Zuid. Dit station werd aangedaan door de Chemin de Fer du Midi. Vanuit hier vertrokken treinen naar het zuiden van Frankrijk, toen ook wel Le Midi genoemd. Informeel kreeg dit station daarom de naam "Gare du Midi", een benaming die officieel is geworden bij het nieuwe station.

In 1898 kwam er pas bij aanname van de gelijkheidswet de Nederlandse benaming Brussel-Zuid.

In het Frans is "Midi" de benaming voor middag, en vervolgens voor de plaats waar de zon op dat tijdstip staat, dus het zuiden. In het Belgisch Frans 'Sud' couranter. De meeste Belgische zuidstations hebben "Sud" in de naam, zoals Haren-Sud en Charleroi-Sud, maar het zuidstation van Vorst heet in het Frans Forest-Midi.

In Brussel-Zuid wordt altijd eerst in het Frans omgeroepen, en vervolgens in het Nederlands. In Station Brussel-Noord is dat andersom, en in Station Brussel-Centraal wisselt het per jaar.

Spoorlijnen 0, Noord-Zuidverbinding 28, westelijke ringlijn naar Jette / Schaarbeek / Schuman / Brussel-Noord 50A, naar Oostende 96, naar Halle, Bergen en Quévy 96N, rechtstreekse toegang via een viaduct naar de hst-terminal 124, naar Charleroi

Treindienst Sinds 25 mei 2023

Internationaal

TGV

Doordat deze treinserie op verschillende tijdstippen verschillende routes rijdt, kan men doorheen de dag 8 keer rechtstreeks naar Rijsel en Luchthaven Parijs Charles De Gaulle, 6 keer naar Lyon en 3 keer naar Marseille.

Vanaf donderdag 19 december 2024 rijdt de Ouigo naar Gare du Nord met haltes in Bergen, Aulnoye-Aymeries en Creil.

Naar internationale luchthavens Er zijn rechtstreekse treinen van Brussel-Zuid tot in vier internationale luchthavens: Brussel (Zaventem), Amsterdam (Schiphol), Parijs (Charles De Gaulle) en Frankfurt. In de boekingssystemen van de luchtvaart kan het treinstation gevonden worden met IATA-luchthavencode ZYR.

Sommige vliegmaatschappijen bieden ook één gebundeld ticket aan voor de langeafstandsvlucht en de hogesnelheidstrein vanaf Brussel-Zuid, via luchthavens Amsterdam of Parijs. KLM en Air France hebben daarvoor een Air&Rail Terminal in station Brussel-Zuid. De bagage op de trein wordt hier niet door de vliegmaatschappij afgehandeld (zoals wel gebeurt in de Duitse samenwerking tussen DB en Lufthansa).

Nationaal

Reizigerstellingen De grafiek en tabel geven het gemiddeld aantal instappende reizigers weer op een week-, zater- en zondag.Tot 1997 werden de reizigerstellingen gerapporteerd voor de vijf stations van de Noord-Zuid verbinding samen: Brussel-Centraal, Brussel-Congres, Brussel-Kapellekerk, Brussel-Noord en Brussel-Zuid.

Tabel: aantal instappende reizigers station Brussel-Zuid Weekdag Zaterdag Zondag 1998 41 576 11 778 11 493 1999 36 973 11 095 10 830 2000 39 188 11 246 9 476 2001 53 243 20 109 19 016 2002 41 365 13 329 13 055 2003 40 454 13 625 13 438 2004 43 318 14 537 13 118 2005 44 155 15 673 15 764 2006 47 582 15 428 15 348 2007 49 194 15 658 15 592 2008 - - - 2009 45 104 18 103 14 819 2010 - - - 2011 - - - 2012 54 855 17 755 19 422 2013 58 732 20 422 20 284 2014 61 941 24 122 23 485 2015 62 545 19 347 21 453 2016 60 361 23 797 24 358 2017 58 461 26 078 24 079 2018 58 035 21 961 23 837 2019 59 670 23 733 24 534 2020 31 006 17 165 15 038 2021 - - - 2022 50 746 29 056 27 814 2023 58 344 33 469 32 344 2024 58 380 31 871 29 804

Spoorindeling spoor lengte gebruik1 - 2400 muitsluitend voor Eurostar3 - 6400 mhoofdzakelijk voor Eurostar, TGV en ICE, beperkt binnenlands treinverkeer7 - 21(voornamelijk) binnenlands treinverkeer22doodlopend, bereikbaar vanuit het zuiden (kant Charleroi)

Metro, premetro, tram en bus

Onder de noordzijde van het spoorwegstation bevindt zich het metrostation Zuidstation (Frans: Gare du Midi). Dit station kwam in gebruik op 2 oktober 1988 en wordt aangedaan door de metrolijnen 2 en 6. Sinds 3 december 1993 wordt het zuidstation ook aangedaan door de noord-zuidas van de Brusselse premetro; voordien was er enkel een bovengrondse halte bij de tunnelinrit, die nog steeds door een aantal lijnen wordt gebruikt. De sporen in beide reisrichtingen liggen boven elkaar. De metrosporen zijn aan beide zijden van perrons voorzien, wat garant staat voor een goede doorstroming.

In het metrostation stoppen ook de trams (premetro) die de zuidelijke verlenging (Zuidstation-Albert) van de Noord-Zuidverbinding aandoen, de huidige lijnen 3 en 4. Op beide niveaus stoppen deze trams aan de overzijde van een metroperron, wat een snelle overstap mogelijk maakt.

De overige trams (51, 81, 82) stoppen bovengronds, in de zogenaamde 'overdekte straat'. Tussen het (pre)metrostation en de bovengrondse tramhalte is, tot ergernis van veel reizigers, geen rechtstreekse verbinding aanwezig. In maart 2011 begon de bouw van een nieuwe toegang tot de metroperrons van het Zuidstation aan de zijde van de Fonsnylaan.

In de 'overdekte straat' is verder ook de eindhalte te vinden van de MIVB-buslijnen. De bussen van De Lijn stoppen iets verderop, bij het Baraplein. De TEC-bussen stoppen aan de andere kant van het station, bij de uitgang van de 'overdekte straat'.

Zie ook Lijst van spoorwegstations in het Brussels hoofdstedelijk Gewest

Fotogalerij

Externe link MIVB-omgevingsplattegrond (330 KB)

Brussel-Zuid Categorie:Bouwwerk in Sint-Gillis Categorie:Modernistische architectuur in België