miniatuur|Waarschuwing voor GAS-boete in Zottegem Een gemeentelijke administratieve sanctie (GAS) is in België een straf, meestal een boete, die een gemeente kan opleggen voor inbreuken op haar gemeentereglement. Het is op die manier een instrument om op lokaal niveau een antwoord te bieden aan de problematiek van openbare overlast.
Geschiedenis Herkomst Het systeem van gemeentelijke administratieve sancties wordt mogelijk gemaakt door de wet van 13 mei 1999.Wet van 13 mei 1999 tot invoering van gemeentelijke administratieve sancties. Moet samengelezen worden met rondzendbrief OOP 30 van 02 mei 2001 en OOP 30bis van 3 januari 2005 Deze wet werd in minder dan twee maanden ingediend, besproken en goedgekeurd door het Parlement.Zie hiervoor de fiche op www.dekamer.be Met dit instrument is het de bedoeling dat de gemeenten de problematiek op een administratieve manier kunnen aanpakken.
Het doel van de wet bestond erin het gevoel van straffeloosheid tegen te gaan door bepaalde inbreuken en weinig ernstige gedragingen (die tóch als overlast worden ervaren) niet langer strafrechtelijk te laten afhandelen, maar eerder door een administratieve sanctie.
De wet heeft de Nieuwe Gemeentewet op drie onderdelen gewijzigd: Uitbreiding van de gemeentelijke bevoegdheden: waar er vroeger discussie was over het al dan niet bevoegd zijn van gemeenten op het vlak van openbare orde, wordt er nu formeel de bevoegdheid gegeven aan de gemeenten om op te treden in het kader van openbare overlast. Uitbreiding bevoegdheden van de burgemeester: in hoogdringende gevallen kan de burgemeester instellingen sluiten of hun vergunning schorsen. Bovendien kan hij een voor het publiek toegankelijke inrichting gedurende drie maanden sluiten wanneer de openbare orde rond deze inrichting verstoord wordt. Administratieve afhandeling: er werd een nieuw artikel 119bis toegevoegd dat de gemeenteraad toelaat om administratieve sancties (zie verder) te bepalen voor de inbreuken in zijn gemeentereglementen. Pas in 2001 verscheen er een rondzendbriefMinisteriële omzendbrief OOP30 van 2 mei 2001 aangaande de uitvoering van de wet van 13 mei 1999 betreffende de invoering van de gemeentelijke administratieve sancties die enkele praktische zaken van de wet regelde. Mede hierdoor bleef de wet een dode letter.
Hervormingen Deze wet werd in de loop van de jaren verscheidene malen gewijzigd.Wet van 7 mei en van 17 juni 2004 tot wijziging van de nieuwe gemeentewetWet van 20 juli 2005 houdende diverse bepalingenWet van 25 januari 2007 tot bestraffing van graffiti en van beschadiging van onroerende eigendommen en tot wijziging van de nieuwe gemeentewet.Wet van 15 mei 2007 tot instelling van de functie van gemeenschapswacht, tot instelling van de dienst gemeenschapswachten en tot wijziging van artikel 119bis van de nieuwe gemeentewet.Wet van 1 juni 2011 tot instelling van een verbod op het dragen van kleding die het gezicht volledig dan wel grotendeels verbergt.Wet van 24 juni 2013 betreffende de gemeentelijke administratieve sanctiesWet van 21 december 2013 houdende diverse bepalingen Binnenlandse Zaken In 2004 werden heel wat strafrechtelijke overtredingen gedepenaliseerd, waardoor de gemeenten de mogelijkheid kregen om deze overtredingen op te nemen in hun politiereglement en al dan niet te bestraffen met administratieve sancties. Bovendien werd er een aantal inbreuken geselecteerd die weliswaar strafbaar blijven, maar die ook in het gemeentereglement kunnen opgenomen worden. Het werd ook mogelijk om jongeren tussen 16 en 18 jaar te bestraffen. Een andere wijziging introduceerde de bemiddelingsprocedure; deze is verplicht voor de minderjarigen.
In juli 2005 werd een reparatiewet gestemd en goedgekeurd die enkele hiaten en procedureproblemen moest oplossen. Later volgde nog een nieuwe verklarende rondzendbrief.Omzendbrief OOP 30ter
In het najaar van 2012 werd door de federale ministerraad, op aangeven van de Minister van Binnenlandse Zaken Joëlle Milquet, beslist om de reglementering rond de gemeentelijke administratieve sancties te verstrengen: o.a. de minimumleeftijd zou verlaagd worden naar 14 jaar, de boetes zouden hoger zijn en meer ambtenaren zouden bevoegd worden.GAS-boetes fors uitgebreid, De Standaard, 2 juni 2012De beste GAS-boete is een vermeden GAS-boete, Pascal Smet, persoonlijke websiteMinisterraad keurt forse uitbreiding GAS-reglementering goed, polinfo.be Op 30 mei 2013 keurde de Kamer van Volksvertegenwoordigers het wetsontwerpZie hiervoor de fiche van het parlementaire document op www.dekamer.be ter verstrenging van de wet op de gemeentelijke administratieve sancties (GAS-wet) goed.Kamer keurt verstrenging GAS-wet goed, De Standaard, 30 mei 2013. Gearchiveerd op 13 augustus 2022.Kamer keurt strengere GAS-boetes goed: vanaf 14 jaar en tot 350 euro, knack.be, 6 juni 2013. Daarin werden alle voornoemde maatregelen opgenomen. De verstrengde wet ging op 1 januari 2014 van kracht.
Toepassingsgebied De gemeenteraad kan een administratieve sanctie voorzien bij een inbreuk van zijn gemeentelijk reglement. Enkele voorbeelden: reglementering betreffende openbare rust (grasmaaien, ijsventer, vuur maken, ...) openbare veiligheid (honden aan leiband, werken die hinder veroorzaken,...) en openbare gezondheid (sluikstorten, wildplassen, voetpad sneeuwvrij houden,...)
Bovendien laat de wet toe volgende misdrijven administratiefrechtelijk te sanctioneren:
Inbreuken van eerste soort Deze inbreuken zijn uit het strafrecht gelicht (gedepenaliseerd) overtredingen van de eerste klasse, namelijk de art. 551-554 Sw. overtredingen van de tweede klasse, namelijk de art. 556-558 Sw. overtredingen van de derde klasse, namelijk de art. 559-562 Sw. overtredingen van de vierde klasse, namelijk de art. 563-564 Sw. Verbod tot aanbrengen van opschriften op de openbare weg Kunnen vastgesteld worden door politieambtenaren en -agenten, bepaalde gemeentelijke ambtenaren en gemeenschapswachten, bepaalde provinciale en gewestelijke ambtenaren, bepaalde ambtenaren van de vervoersmaatschappijen en bewakingsagenten (deze laatsten hebben enkel 'aangifte'-bevoegdheid).
Inbreuken van tweede en derde soort Blijven wel ingeschreven in het Strafwetboek en kunnen zowel administratiefrechtelijk als strafrechtelijk worden bestraft. Kunnen enkel vastgesteld worden door politieambtenaar of -agent door middel van een proces-verbaal. Inbreuken tweede soort art. 461 en 463 Sw. (diefstal) art. 526 Sw. (vernieling van grafstenen, monumenten...) art. 534bis Sw. (graffiti) en 534ter (beschadigingen) art. 537 Sw. (vernielen of omhakken van bomen) art. 545 Sw. art. 559, 1° Sw. art. 561, 1° Sw. (nachtlawaai) art. 563, 2°-3° Sw. (lichte beledigingen of gewelddaden: vechtpartijtjes zonder gewonden, taartgooien,...) art. 563bis Sw. (dragen van kleding die het gezicht bedekt, zoals boerka of nikab) Inbreuken derde soort art. 398 Sw. (slagen en verwondingen) art. 448 Sw. (beledigingen) art. 521 Sw. (vernieling van voertuigen)
Inbreuken van de vierde soort (GAS4)
De vierde soort betreft overtredingen van enkele bepalingen van de wegcode. Blijven ingeschreven in het Strafwetboek en kunnen zowel administratiefrechtelijk als strafrechtelijk worden bestraft. Deze soort werd ingevoerd met het koninklijk besluit van 9 maart 2014.Koninklijk besluit van 9 maart 2014 betreffende de gemeentelijke administratieve sancties voor de overtredingen betreffende het stilstaan en het parkeren en voor de overtredingen betreffende de verkeersborden C3 en F103
Het gaat om: Enerzijds overtredingen betreffende het stilstaan en parkeren. Het betreft niet alle bepalingen van stilstaan en parkeren. De Wegverkeerswet bepaalt bovendien dat de volgende zaken niet strafrechtelijk maar met een retributie of belasting worden gehandhaafd: parkeren met beperkte parkeertijd, betalend parkeren en parkeren op plaatsen voorbehouden aan houders van een gemeentelijke parkeerkaart. Anderzijds de overtredingen (enkel vastgesteld door automatisch werkende toestellen) van de bepalingen van de verkeersborden: C3 (toegangsverbod, vaak een autoluwe zone) F103 (voetgangerszone) F111 (fietszone)
Ze worden onderverdeeld in twee categorieën: overtredingen van de eerste categorie (de meerderheid), bestraft met een administratieve geldboete of een onmiddellijke betaling van 58 euro overtredingen van de tweede categorie, bestraft met een administratieve geldboete of een onmiddellijke betaling van 116 euro
Inbreuken van de vijfde soort (GAS5)
Op 1 februari 2021 trad artikel 29quater van de Wegverkeerswet in werking, die (enkel in Vlaanderen) gemeenten de mogelijkheid geeft om voor beperkte snelheidsovertredingen een administratieve geldboete te bepalen onder de volgende voorwaarden: De overtreding vindt plaats op wegen waar 30 km/u of 50 km/u de maximumsnelheid is, ongeacht wie de wegbeheerder is De overtreding mag maximaal 20 km/u te veel bedragen (bovenop de technische correctie van 6 km) De overtreding wordt vastgesteld door een automatisch toestel (bemand, onbemand, mobiel of vast) dat volledig gefinancierd is door de lokale overheid De overtreding wordt begaan door een meerderjarig persoon of rechtspersoon Er wordt op hetzelfde moment geen andere overtreding vastgesteld (bijvoorbeeld gelijktijdig door een rood licht rijden). Trajectcontrole kan dus met GAS5 verwerkt worden.
Eens een gemeente GAS-5 heeft ingevoerd, kan dit enkel administratief en niet meer strafrechtelijk worden behandeld. De vastgestelde overtredingen worden door de politie "getrieerd" naar enerzijds de overtredingen die alle voorwaarden vervullen en dus door de sanctionerend ambtenaar worden behandeld en anderzijds de overtredingen die niet in aanmerking komen en nog strafrechtelijk worden verwerkt.
De bedragen zijn wettelijk vastgelegd; het minimumbedrag is 53 euro, verhoogd naargelang de mate van snelheidsovertreding.
Sinds het creëren van de mogelijkheid hebben veel gemeenten dit ingevoerd. Bekkevoort en Lo-Reninge zijn de koplopers onder de Vlaamse gemeenten wat betreft inkomsten per inwoner uit GAS.Zelfs de burgemeester liep al tegen de lamp: deze gemeente is de boetekampioen van Vlaanderen, dankzij vier goed geplaatste trajectcontroles, 11 juli 2026, Het Nieuwsblad Slechts enkele Vlaamse gemeenten hebben geen enkele categorie GAS ingevoerd. De totale inkomsten van alle gemeenten samen stijgen jaar na jaar (2021-2025).
Anno 2026 gebruikt 53% van de Vlaamse gemeenten GAS5. Meer dan de helft van de gemeenten gebruikt GAS-snelheid, Departement Mobiliteit en Openbare Werken
Lage-emissiezones Artikel 10, § 1 van het Vlaams decreet van 27 november 2015 geeft gemeenten de mogelijkheid om administratieve geldboetes in te voeren voor inbreuken op de lage-emissiezone. Dit is geen veralgemeende categorie; enkel Antwerpen en Gent hebben in Vlaanderen een LEZ ingevoerd.
Modaliteiten
Sanctionerend ambtenaar Een sanctionerend ambtenaar of "GAS-ambtenaar" is een deskundige die in opdracht van een gemeente een gemeentelijke administratieve sancties (GAS) kan opleggen.
De persoon moet verplicht de erkende opleiding volgen zoals beschreven in het koninklijk besluit van 21 december 2013. De benoeming gebeurt door de gemeenteraad, na een positief advies van de procureur des Konings.
Gemeenten kunnen een GAS-ambtenaar in eigen beheer aanstellen of de taak uitbesteden aan bijvoorbeeld een provincie of intercommunale (zoals C-smart voor GAS-5) die deze dienstverlening aanbiedt.
Sancties De gemeenteraad kan de volgende administratieve sancties bepalen: de administratieve geldboete, met een maximum van 350 euro; de administratieve schorsing van een door de gemeente afgegeven toestemming of vergunning; de administratieve intrekking van een door de gemeente afgegeven toestemming of vergunning; de tijdelijke of definitieve administratieve sluiting van een inrichting; een tijdelijk plaatsverbod.