thumb|Een Griekse drinkbeker met een houder in de vorm van een krokodil die een man te pakken heeft (460-450 voor Christus). Krokodillentranen (huilen) is een uitdrukking die verwijst naar geveinsde tranen, tranen van gehuichelde smart of gespeeld berouw. Dit verwijst naar de (veronderstelde) huichelachtige tranen van een krokodil tijdens het opeten van een prooi.
Etymologie De etymologieTrefwoord in etymologische woordenboeken van deze uitdrukking gaat terug op Jacob van Maerlant (1287), de (deels fictieve) reisverhalen van Jean de Mandeville (1300?-1372) en de Adagia van ErasmusErasmus, 1500 Adagiorum Collectanea h 3 b: Crocodili lachrymae, crocodilus eminus conspecto homine lachrymare dicitur atque eundem mox devorat. Inde proverbii Crocodili lachryme: in eos qui se graviter ferre simulant incommodum eorum: quibus ipsi incommodum attulerunt. (1500). Pas in de 16e en 17e eeuw, dus na Erasmus, wordt de uitdrukking in Europa algemeen gangbaar, bijvoorbeeld bij Shakespeare (Henry VI, OthelloHenry VI, part 2, Act III, Scene i; Othello, Act IV, Scene i.) en Bredero:
Edmund Spenser gebruikte het in zijn gedicht The Faerie Queene (1590):
De betekenis is ontleend aan oude volksverhalen dat krokodillen huilen. De reden waarom krokodillen zouden huilen verschilt in die verhalen: om een (menselijke) prooi te lokken, of uit verdriet om de prooi die wordt opgegeten.
Dezelfde uitdrukking komt in het Maleis voor: air mata buaya. Dit kan niet de bron zijn van de uitdrukking in West-Europa.
Biologische verklaring Krokodillen (en andere krokodilachtigen) hebben wel degelijk traanklieren bij de ogen. Hiermee kunnen ze traanvocht afscheiden, wat dient om vuiltjes in het oog af te voeren.Crocodiles Really Shed Tears While Eating, Study Says, National Geographic News, 10 oktober 2007 De 'tranen' dienen dus om het oog schoon te houden en hebben niets met berouw of verdriet te maken. Ze zijn in het water niet te zien en op het land drogen ze snel op. Ook dienen deze tranen om overtollig zout uit te scheiden.NRC/woordhoek/krokodillentranen d.d. 11 maart 2009. Gearchiveerd op 20 december 2015.
Medisch Krokodillentranen zijn ook een neurologisch symptoom, dat onder meer kan optreden bij mensen die een aangezichtsverlamming hebben gehad. De patiënt heeft last van een tranenvloed, meestal tijdens het eten, en kan daar geen invloed op uitoefenen.
Trivia In 1985 had Vader Abraham een single met op de A-kant "Krokodillentranen Zijn Echt".45cat. Gearchiveerd op 30 januari 2016.
Categorie:Uitdrukking in het Nederlands Categorie:Symptoom Categorie:Begrip in het Nederlands