De Citroën CX is een model van het Franse automerk Citroën dat werd verkocht tussen 1974 en 1991. In totaal werden er 1 042 460 CX-berlines geproduceerd. Vaak wordt de CX de 'laatste echte' Citroën genoemd, voordat Peugeot de controle over het bedrijf overnam in 1974. De CX werd verkozen tot auto van het jaar 1975.
De CX was verkrijgbaar als 4-deurs 'Berline', als 'Break' en een verlengde berline-versie: de 'Prestige' in benzine-uitvoering en 'Limousine' in diesel-uitvoering. De CX is de opvolger van de ID/DS en beschikte opnieuw over Citroën's unieke hydropneumatische veersysteem.
Geschiedenis In 1967 had Pininfarina een ontwerp gemaakt op basis van de BMC 1800. Dit prototype was een aerodynamische hatchback met een gladde zijkant, hellende motorkap en een grote achterruit. Met dit ontwerp werd niets gedaan maar het inspireerde de Citroën chef-ontwerper Robert Opron tot 'Project L', de beoogde opvolger van de ID/DS. Hij voegde er nog enkele zaken aan toe, zoals een holle achterruit, koplampen in een vorm die nog niemand bedacht had, half bedekte achterwielen en de DIRAVI-besturing zoals op de Citroën SM en een gigantische voorruit die schoongehouden werd door slechts één wisser. Ook het interieur was bijzonder vormgegeven. Michel Harmand, de ontwerper van het dashboard, was gefascineerd door ergonomie en ontwierp vanuit de overtuiging dat de bestuurder te allen tijde met de toppen van zijn vingers elke functie in de wagen moest kunnen bedienen, en dat zonder zijn handen van het stuurwiel te halen. Dat resulteerde in een opmerkelijk dashboard waarbij de richtingaanwijzers, claxon, ruitenwissers en dimlichten aan- en uitgezet werden met knoppen aan weerszijden van het stuurwiel. De richtingaanwijzers schakelden zichzelf ook niet uit. In het dashboard bevonden zich twee 'lunules': een glazen oog waarachter de snelheid of het toerental op een rond kokertje draaide. Boven de lunules bevond zich een rijtje waarschuwingslampjes. Links van de lunules zat een klokje, centraal de kilometerstand en rechts het benzinepeil. 250px|rechts| dashboard in het eerste model CX
250px|right| Serie 2 facelift In 1985 kreeg het hele gamma van de CX een facelift, met kunststof bumpers in de kleur van de carrosserie en een 'normaler' dashboard met klokken, dat wellicht ook 'non-citrofielen' zou aanspreken. Opvallend was dat na de facelift de radio zijdelings tussen de twee voorstoelen, naast de handrem gemonteerd werd. In de periode tussen de overgang van type 1 naar type 2 is een 'tussenmodel' gefabriceerd (enkel uitgevoerd met de GTI-turbomotor). Een mix van type 1 en type 2 met in de carrosseriekleur gespoten stalen bumpers en de nieuwe 'klokken' van het type 2-model. Ook de bekleding werd aangepast. De roestpreventie werd verbeterd, en de motoren werden opnieuw verbeterd en uitgebreid. Het topmodel werd de Citroën CX Prestige Turbo II, uitgerust met een intercooler-turbomotor van 168 pk en speciale Michelin TRX-banden, ontwikkeld voor hoge snelheden (later werd ook de TRD van een intercooler voorzien: de TRD Turbo 2 met een vermogen van 120 pk). Het uitrustingsniveau lag voor die dagen op uitzonderlijk hoog niveau met schijfremmen rondom, optionele ABS, automatische hoogteregeling, servostuurbekrachtiging (Diravi); elektrisch bediende ramen en (verwarmde) achteruitkijkspiegels (allemaal vanuit de bestuurdersstoel verstelbaar), airconditioning, optionele cruise control en centrale deurvergrendeling met afstandsbediening.
Uiteindelijk werden er meer dan één miljoen exemplaren van de CX geproduceerd, voordat hij in 1989 werd opgevolgd door de Citroën XM. De CX Break bleef nog tot 1991 leverbaar, om uiteindelijk te worden opgevolgd door de XM Break.
Technische gegevens CX '76-'82 CX '82-'89 CX Prestige / Limousine '76-'82 CX Prestige / Limousine '82-'89 CX Break '76-'82 CX Break '82-'91 Breedte 1750 mm 1770 mm 1750 mm 1770 mm 1750 mm 1770 mm Lengte 4666 mm 4657 mm 4907 mm 4907 mm 4952 mm 4952 mm Hoogte 1360 mm 1360 mm 1375 mm 1375 mm 1465 mm 1465 mm Wielbasis 2845 mm 2840 mm 3095 mm 3090 mm 3090 mm 3090 mm sporing voor 1474 mm 1520 mm 1474 mm 1520 mm 1474 mm 1520 mm sporing achter 1360 mm 1370 mm 1360 mm 1370 mm 1390 mm 1390 mm
Geleverde motoren Gegevens van de basismodellen:
Benzinemotoren CXTypeMotorVermogenKoppelOverbrenging0–100 km/hTopsnelheidJaartalInhoudCilindersKleppen20001.985 cm³4-in-lijn8V102 pk152 Nm4-bak13,3 s167 km/h1974 - 197920001.995 cm³4-in-lijn8V106 pk163 Nm4-bak11,3 s176 km/h1979 - 1982201.995 cm³4-in-lijn8V106 pk163 Nm4-bak12,1 s176 km/h1982 - 1985201.995 cm³4-in-lijn8V102 pk159 Nm5-bak12,4 s175 km/h1985 - 198922002.175 cm³4-in-lijn8V112 pk167 Nm4-bak11,7 s186 km/h1974 - 1978222.175 cm³4-in-lijn8V116 pk177 Nm5-bak10,6 s186 km/h1985 - 198924002.347 cm³4-in-lijn8V115 pk176 Nm5-bak11,0 s181 km/h1976 - 19812400 injection2.347 cm³4-in-lijn8V128 pk193 Nm5-bak10,3 s191 km/h1977 - 1982242.347 cm³4-in-lijn8V128 pk193 Nm5-bak10,6 s192 km/h1982 - 1983252.500 cm³4-in-lijn8V138 pk206 Nm5-bak9,7 s200 km/h1983 - 1985252.500 cm³4-in-lijn8V137 pk206 Nm5-bak9,7 s202 km/h1985 - 198925 Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V168 pk290 Nm5-bak8,0 s217 km/h1985 - 198525 Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V169 pk294 Nm5-bak8,0 s220 km/h1985 - 198725 Turbo 22.500 cm³4-in-lijn8V169 pk294 Nm5-bak7,8 s223 km/h1987 - 1989CX Prestige2400 injection2.347 cm³4-in-lijn8V128 pk193 Nm5-bak10,9 s191 km/h1977 - 1982242.347 cm³4-in-lijn8V128 pk193 Nm5-bak10,9 s191 km/h1982 - 1983252.500 cm³4-in-lijn8V138 pk206 Nm5-bak10,0 s200 km/h1983 - 1985252.500 cm³4-in-lijn8V137 pk206 Nm3-traps automaat12,3 s195 km/h1985 - 198925 Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V169 pk294 Nm5-bak8,0 s220 km/h1986 - 198725 Turbo 22.500 cm³4-in-lijn8V169 pk294 Nm5-bak8,0 s223 km/h1987 - 1989CX Break20001.985 cm³4-in-lijn8V106 pk163 Nm4-bak14,7 s171 km/h1979 - 1982201.995 cm³4-in-lijn8V106 pk163 Nm4-bak14,1 s168 km/h1982 - 1985201.995 cm³4-in-lijn8V102 pk159 Nm5-bak14,1 s169 km/h1985 - 1987222.165 cm³4-in-lijn8V116 pk177 Nm5-bak13,0 s180 km/h1987 - 1989201.995 cm³4-in-lijn8V106 pk163 Nm5-bak14,1 s168 km/h1989 - 199124002.347 cm³4-in-lijn8V115 pk176 Nm5-bak12,4 s174 km/h1976 - 19812400 injection2.347 cm³4-in-lijn8V128 pk193 Nm5-bak10,5 s185 km/h1982 - 1982242.347 cm³4-in-lijn8V128 pk193 Nm5-bak10,8 s186 km/h1982 - 1983252.500 cm³4-in-lijn8V138 pk206 Nm5-bak10,2 s194 km/h1983 - 1985252.500 cm³4-in-lijn8V137 pk206 Nm5-bak10,2 s195 km/h1985 - 1989252.500 cm³4-in-lijn8V121 pk191 Nm3-traps automaat12,5 s182 km/h1989 - 1991
Dieselmotoren CXTypeMotorVermogenKoppelOverbrenging0–100 km/hTopsnelheidJaartalInhoudCilindersKleppen2200 D2.175 cm³4-in-lijn8V66 pk126 Nm4-bak20,1 s146 km/h1975 - 19782500 D2.500 cm³4-in-lijn8V75 pk147 Nm5-bak17,1 s156 km/h1977 - 198225 D2.500 cm³4-in-lijn8V75 pk147 Nm4-bak17,8 s147 km/h1982 - 198525 D2.500 cm³4-in-lijn8V75 pk149 Nm5-bak16,8 s158 km/h1985 - 19892500 D Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V95 pk216 Nm5-bak13,3 s176 km/h1983 - 19852500 D Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V95 pk216 Nm5-bak13,3 s176 km/h1985 - 19872500 D Turbo 22.500 cm³4-in-lijn8V120 pk258 Nm5-bak10,5 s195 km/h1987 - 1989CX Limousine2500 D2.500 cm³4-in-lijn8V75 pk147 Nm5-bak17,1 s156 km/h1978 - 19822500 D Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V95 pk216 Nm5-bak13,7 s174 km/h1983 - 19852500 D Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V95 pk216 Nm5-bak13,3 s174 km/h1985 - 19872500 D Turbo 22.500 cm³4-in-lijn8V120 pk258 Nm5-bak10,5 s195 km/h1987 - 1989CX Break2200 D2.175 cm³4-in-lijn8V66 pk126 Nm4-bak22,7 s144 km/h1976 - 19782500 D2.500 cm³4-in-lijn8V75 pk147 Nm5-bak19,8 s145 km/h1978 - 198225 D2.500 cm³4-in-lijn8V75 pk147 Nm4-bak19,8 s145 km/h1982 - 198525 D2.500 cm³4-in-lijn8V75 pk149 Nm5-bak17,8 s153 km/h1985 - 19892500 D Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V95 pk216 Nm5-bak13,9 s170 km/h1983 - 19852500 D Turbo2.500 cm³4-in-lijn8V95 pk216 Nm5-bak13,9 s171 km/h1985 - 19872500 D Turbo 22.500 cm³4-in-lijn8V120 pk258 Nm5-bak12,6 s188 km/h1987 - 1991
Literatuur L’usine Citroën à Aulnay-sous-Bois - L'histoire et les secrets du berceau de la Citroën CX (uitgeverij Citrovisie), door Julius Goldmann. De Originele Citroën CX (uitgeverij Citrovisie) door Michael Buurma. La Citroën CX de Mon Père door Marc-Antoine Colin. Une ligneé Prestigieuse door Dominique Pagneux.
Externe links De Nederlandse club van cx-liefhebbers en -eigenaren Website met veel foto's en tekeningen (uit web.archive.org) Nederlands boek over de Citroën CX https://web.archive.org/web/20210501095928/https://www.citrovisie.nl/citroen-cx.html
CX