De Vierde Divisie (tot en met 2022 de Hoofdklasse) is het vijfde voetbalniveau in Nederland dat de KNVB organiseert en het derde niveau in het amateurvoetbal. Vanaf het seizoen 2016/17 telt dit niveau vier competities en nemen in elke competitie zestien teams deel.
Vanaf de oprichting (in 1974 voor de zondagclubs, in 1996 voor de zaterdagclubs) tot en met het seizoen 2009/10 was deze landelijke klasse het hoogste amateurniveau. In 2010/11 werd de Topklasse (in 2016/17 hernoemd naar Derde Divisie) erboven geplaatst en werd het het vierde niveau, terwijl vanaf 2016 de Tweede Divisie werd heringevoerd en de Hoofdklasse het vijfde Nederlandse voetbalniveau werd. Vanaf 2022 is de naam Hoofdklasse geschrapt en gaat de competitie door het leven als Vierde Divisie. Sinds het seizoen 2023/24 is er geen scheiding meer tussen zaterdag- en zondagclubs.
In het seizoen 1955/1956 was er ook al een Hoofdklasse, bestaande uit twee afdelingen. Deze Hoofdklasse was toen het hoogste profvoetbalniveau in Nederland en diende als een overgangscompetitie voor de oprichting van de Eredivisie en Eerste Divisie. Na dit seizoen verdween de toenmalige Hoofdklasse weer.
Opzet Vanaf het seizoen 2023/2024 zijn er vier competities (A, B, C en D) met elk zestien teams waarbij er geen scheiding meer is tussen zaterdag- en zondagclubs. In het algemeen worden de wedstrijden op zaterdagmiddag gespeeld. Een wedstrijd tussen twee zondagploegen wordt veelal op zondagmiddag afgewerkt. De kampioenen van elk van de competities promoveren naar de Derde Divisie. De periodekampioenen (drie per klasse) spelen met de nummers 15 en 16 van de Derde Divisies A en B in de nacompetitie om twee plaatsen in de Derde Divisie. De nummers 15 en 16 degraderen rechtstreeks naar de Eerste klasse. De nummers 13 en 14 van strijden in de nacompetitie met de periodekampioenen uit de Eerste klasse (drie per klasse) om in totaal acht plaatsen in de Vierde Divisie.
Historie Zondagamateurs De hoofdklasse voor zondagamateurs bestaat sinds het seizoen 1974/75 toen de klasse met drie competities (A, B en C) boven de zes eerste klassen als hoogste amateurniveau werd ingevoerd. De eerste 42 deelnemers (14 teams per competitie) waren de top-7 van elke Eerste klasse van het seizoen 1973/74.Uitverkorenen Hoofdklasse nu bekend Eerste klasse A (West I) Eerste klasse B (West II) Eerste klasse C (Noord) Eerste klasse D (Oost) Eerste klasse E (Zuid I) Eerste klasse F (Zuid II) AFC HFC EDO USV Elinkwijk Rood-Wit A ASC SDW De Spartaan ZVV Zilvermeeuwen CVV SV Gouda Hermes DVS VV Papendrecht RVC Rijswijk GVV Unitas UVS VV C.E.C. VV Drachten VV Emmen SC Erica CVV Germanicus VV Sneek Velocitas Achilles '12 VV Ede Enschedese Boys VV Haaksbergen Quick Nijmegen VV Rheden De Treffers BVV Den Bosch DESK HVV Helmond RBC RKC TOP VV De Valk RKVV Almania VV Caesar SV Limburgia VV SVM SVN VV Veritas RKVV Voerendaal Hoofdklasse A Hoofdklasse B Hoofdklasse C Vanaf het seizoen 1996/97 spelen de noordoostelijke clubs in de Hoofdklasse C in plaats van B en de Zuidelijke clubs in de Hoofdklasse B in plaats van C, dit in analogie met het zaterdagvoetbal.
Zaterdagamateurs De hoofdklasse voor de zaterdagamateurs werd in het seizoen 1996/97 ingevoerd door middel van herbenoeming van de drie Eerste klassen naar Hoofdklasse. Dit gebeurde tegelijkertijd met de grote omvorming die de KNVB in de zomer van 1996 doorvoerde met het opheffen van de KNVB-afdelingen ("onderbonden") met hun eigen competities naar negen KNVB-districten (Midden, Noord, Oost, West I, II, III en IV en Zuid I en II).
Algeheel kampioenschap Tot en met het seizoen 2009/10 speelden de kampioenen van elke klasse onderling om het zaterdagsamateur- en het zondagsamateurkampioenschap. Vervolgens speelden de zaterdag- en de zondagkampioen om het algeheel amateurkampioenschap van Nederland. De algehele amateurkampioen nam deel aan de wedstrijd om de Super Cup voor amateurs.
Tot 2016 Tot en met 2015/16 telde zowel de zaterdag- als de zondagafdeling drie hoofdklassen (A, B en C) met elk veertien teams. Degradatie uit de Hoofdklasse volgde naar de Eerste klasse, waarbij met uitzondering van de rechtstreekse degradanten, middels promotie/degradatiewedstrijden met de periodekampioenen uit de Eerste klasse om lijfsbehoud werd gestreden. Van 2010/11-2014/15 promoveerden de kampioenen naar de Topklasse in hun afdeling, zij namen de plaatsen van de nummers 14,15 en 16 in. De periodekampioenen (of hun plaatsvervangers) streden in promotie/degradatiewedstrijden met de nummer 13 uit de Topklasse om een plaats in deze klasse.
Overgangsseizoen 2015/16 In het overgangsseizoen 2015/16 promoveerden de kampioenen naar de Derde Divisie die van zestien naar achttien clubs werd uitgebreid, waardoor alleen de nummer zestien rechtstreeks uit de Topklasse degradeerde. De periodekampioenen streden met de nummer 15 van de Topklasse in promotie/degradatiewedstrijden om een plaats in deze klasse. De nummers 13 en 14 degradeerden rechtstreeks naar de Eerste klasse, de nummers 11 en 12 speelden samen met de periodekampioenen uit die klasse in promotie/degradatiewedstrijden voor lijfsbehoud.
De samenstelling voor het seizoen 2016/17 zag er als volgt uit: Zaterdagafdeling Degradant Topklasse 5 teams p/d TK-HK 18 teams HK 5 kampioenen EK 3 teams p/d HK-EK = 32 teams Zondagafdeling Degradant Topklasse 5 teams p/d TK-HK 18 teams HK 6 kampioenen EK 2 teams p/d HK-EK = 32 teams
Vanaf 2023: weekendvoetbal De herinvoering van de Tweede Divisie zorgde voor een opheffing van het zaterdag- en zondagvoetbal. De scheiding tussen het zaterdag- en zondagvoetbal is vanaf 2023 ook komen te vervallen in de Vierde Divisie. Daardoor is de competitie in vier regionale poules worden ingedeeld in plaats van op speeldag. Aan amateurverenigingen werd voorafgaand aan het seizoen gevraagd of ze de thuiswedstrijden op zaterdag of zondag willen afwerken. Van deze regel mag worden afgeweken door principiële zaterdagclubs die het recht behouden om ook hun uitwedstrijden op zaterdag te spelen.https://www.knvb.nl/nieuws/organisatie/berichten/66352/ledenraad-stemt-met-aanpassing-voetbalpiramide
Kampioenen De seizoenen 2019/20 en 2020/21 kenden geen kampioenen in verband met de afgebroken competities vanwege de coronapandemie.
1e amateurniveau (invoering Hoofdklasse zondag) Jaar Zondag A Zondag C Zondag B 1975 Rood Wit-A RBC VV Emmen 1976 CVV SV Limburgia CVV Germanicus 1977 DWV BVV VV Rheden 1978 VUC VV Geldrop VV Hoogeveen 1979 VUC EHC Rohda Raalte 1980 Xerxes VV Caesar Rohda Raalte 1981 DHC RKC De Treffers 1982 USV Elinkwijk RKC Rohda Raalte 1983 DHC VV Geldrop Achilles '29 1984 USV Elinkwijk VV Geldrop Zwolsche Boys 1985 DHC EHC VV Rheden 1986 GVV Unitas TOP De Treffers 1987 DWV VV Geldrop VV Rheden 1988 USV Elinkwijk TOP De Treffers 1989 RCH SV Venray HSC '21 1990 USV Elinkwijk VV Geldrop De Treffers 1991 USV Elinkwijk TOP De Treffers 1992 RCH RKSV Halsteren VV Rheden 1993 USV Holland VV Geldrop Quick '20 1994 VSV TONEGIDO SV Meerssen RKVV STEVO 1995 USV Holland VV Baronie VV Appingedam 1996 SC Feyenoord VV Baronie VV Appingedam 1e amateurniveau (invoering Hoofdklasse zaterdag) Zondag A Zondag B Zondag C Zaterdag A Zaterdag B Zaterdag C 1997 AFC '34 VV Baronie HSC '21 FC Lisse GVVV VVOG 1998 HVV Hollandia VV Gemert De Treffers SV ARC BVV Barendrecht IJsselmeervogels 1999 SV Argon UDI'19 HSC '21 vv Noordwijk VV DOVO IJsselmeervogels 2000 HVV Hollandia UDI'19 Achilles 1894 VV Katwijk SV Spakenburg SV Urk 2001 VV Baronie JVC Cuijk HSC '21 FC Lisse ASWH Be Quick '28 2002 HVV Hollandia UDI'19 AGOVV ASWH SV Huizen ACV 2003 Türkiyemspor SV Meerssen HSC '21 Quick Boys SV Huizen Harkemase Boys 2004 Türkiyemspor VV Baronie HSC '21 Quick Boys VV DOVO SC Genemuiden 2005 SV Argon RKSV Schijndel De Treffers ASWH IJsselmeervogels Excelsior '31 2006 Türkiyemspor RKSV Schijndel Achilles '29 Rijnsburgse Boys IJsselmeervogels ONS Sneek 2007 SV Argon JVC Cuijk WKE Rijnsburgse Boys IJsselmeervogels HHC Hardenberg 2008 HVV Hollandia SV Deurne Achilles '29 FC Lisse SV Spakenburg HHC Hardenberg 2009 Westlandia VV Baronie WKE Rijnsburgse Boys IJsselmeervogels Harkemase Boys 2010 AFC VV Gemert De Treffers BVV Barendrecht IJsselmeervogels Excelsior '31 2e amateurniveau (na invoering Topklasse) Zondag A Zondag B Zondag C Zaterdag A Zaterdag B Zaterdag C 2011 HBS VV UNA HSC '21 vv Noordwijk GVVV SVZW 2012 ADO '20 VV Gemert Sneek Wit Zwart Jodan Boys SVV Scheveningen DETO 2013 RKSV Leonidas VV UNA Be Quick 1887 Ter Leede Excelsior Maassluis ONS Sneek 2014 Koninklijke HFC OJC Rosmalen USV Hercules VV Sparta Nijkerk HSV Hoek SC Genemuiden 2015 Magreb '90 TEC VV Sneek Wit Zwart SteDoCo VV Katwijk DVS '33 2016 Westlandia VV Dongen Juliana '31 ODIN '59 Quick Boys Harkemase Boys 3e amateurniveau (na invoering Tweede Divisie) Zondag A Zondag B Zaterdag A Zaterdag B 2017 ADO '20 Blauw Geel '38 VV Spijkenisse ACV 2018 VV SJC SV OSS '20 vv Noordwijk VV Eemdijk 2019 RKVV DEM RKSV Groene Ster Ter Leede Excelsior '31 2020 Geen kampioenen 2021 2022 TOGB VV Baronie FC Rijnvogels SV Urk 2023 VV Hoogeveen SV Meerssen VV Kloetinge VV Eemdijk 3e amateurniveau (invoering weekendvoetbal) Vierde divisie A Vierde divisie B Vierde divisie C Vierde divisie D 2024 Ajax (amateurs) ASWH VV GOES Excelsior '31 2025 VV Scherpenzeel VV Zwaluwen UDI'19 VV Hoogeveen 2026 VPV Purmersteijn SV Poortugaal Achilles Veen SVZW Wierden 2027 N.t.b. N.t.b. N.t.b. N.t.b.
03