Pelgrim is een Nederlands merk van keukenapparatuur. Oorspronkelijk was Pelgrim een fabrikant van kook- en verwarmingsapparatuur in Gaanderen in de Achterhoek. Het werd in 1986 onderdeel van ATAG en is sinds 2000 gevestigd in Duiven. Sindsdien maakt Pelgrim deel uit van ATAG Benelux, dat sinds 2018 een dochteronderneming is van het Chinese concern Hisense.

Geschiedenis

Oorsprong: emailleerfabriek Neerlandia (1920) Pelgrim vindt zijn oorsprong in het emailleerbedrijf Neerlandia, dat op 4 juni 1920 in Gaanderen werd opgericht door J.M.G. Oorsprong en B.J. Pelgrim. De streek langs de Oude IJssel kende destijds een sterk ontwikkelde ijzerindustrie, met onder meer de DRU in Ulft, Vulcaansoord in Terborg en later Ferro in Gaanderen. B.J. Pelgrim had voor de oprichting van Neerlandia 35 jaar bij Vulcaansoord gewerkt; zijn nieuwe onderneming wordt door regionale historici beschreven als een spin-off van die fabriek. Neerlandia richtte zich aanvankelijk op het emailleren van gietijzeren producten en groeide in de jaren twintig en dertig uit tot een van de grotere werkgevers in de regio.

Oprichting N.V. Pelgrim (1931) Op 28 april 1931 richtte B.J. Pelgrim samen met zijn vier zoons de N.V. Pelgrim op, formeel als dochteronderneming van Neerlandia. De nieuwe onderneming legde zich toe op de productie van fornuizen. Het bedrijfsarchief, dat de jaren 1922 tot 1972 beslaat, wordt bewaard bij het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers onder de naam N.V. Fabriek en Handelsmaatschappij "Pelgrim" te Gaanderen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een groot deel van het personeel gevorderd voor werk in Duitsland. In een als reparatiewerkplaats aangemerkt deel van de fabriek mocht de productie doorgaan; daar werden zogeheten volksfornuisjes van gietijzer gemaakt.

Naoorlogse groei en aardgas (1945–1980) In de eerste decennia na de oorlog breidde Pelgrim zijn assortiment uit met gaskomforen, gasfornuizen en oliekachels. Met de ontdekking van het Slochteren-gasveld en de aanleg van het Nederlandse aardgasnet startte het bedrijf in 1960 met de productie van gasfornuizen op aardgas. Voor de uitbreidende productie werden nieuwe fabriekshallen in Gaanderen gebouwd. Rond datzelfde jaar telde het samenwerkende bedrijf Neerlandia/Pelgrim ongeveer 250 personeelsleden.

Neerlandia produceerde tot in de jaren zeventig vooral wasmachines en centrifuges. De moedermaatschappij kon de concurrentie van Duitse en Italiaanse fabrikanten uiteindelijk niet aan en sloot in 1980. Pelgrim, dat zich op kook- en verwarmingsapparatuur was blijven concentreren, ging zelfstandig verder.

Overname door ATAG (1986) In 1986 werd Pelgrim overgenomen door ATAG, een fabrikant van kookapparatuur uit het naburige Ulft. ATAG was in 1948 opgericht door Anton Tijdink en Anton van Goor en groeide in de jaren tachtig sterk door overnames. In 1987 werd binnen het concern ATAG Holding N.V. opgericht, waaronder behalve keukenapparatuur ook andere consumentenproducten werden gevoerd, waaronder een tijd lang de fietsenfabriek Batavus.

In 1992 bracht Pelgrim als eerste fabrikant in Nederland een roestvrijstalen combimagnetron op de markt. Het merk groeide daarmee uit tot de grootste leverancier van combimagnetrons in Nederland. In dezelfde periode introduceerde Pelgrim met de campagne Garantie tot de volgende eeuw als eerste keukenapparatuurmerk in Nederland een fabrieksgarantie van vijf jaar.

Faillissement keukendivisie ATAG en verhuizing naar Duiven (2000) In juli 2000 ging de keukendivisie van ATAG Group N.V. failliet. Concurrent Etna, voortkomend uit de in 1856 opgerichte Bredase ijzergieterij De Etna, nam diezelfde maand de keukenactiviteiten over, met inbegrip van de merken ATAG en Pelgrim. De gang van zaken rond het faillissement, dat onmiddellijk werd gevolgd door de overname, riep destijds vragen op over een mogelijke sterfhuisconstructie.

De drie merken ATAG, Etna en Pelgrim werden samengebracht onder de naam ATAG Nederland, later ATAG Benelux, en betrokken gezamenlijk een nieuwbouwpand in Duiven aan de A12 bij Arnhem. Daarmee verdween de productie van keukenapparatuur uit Gaanderen, waar het bedrijf zeven decennia gevestigd was geweest.

Gorenje en Hisense (2008–heden) In 2008 werd ATAG Benelux overgenomen door het Sloveense Gorenje, een beursgenoteerde producent van witgoed met hoofdkantoor in Velenje. De twee bedrijven vulden elkaar aan: ATAG Benelux beschikte over expertise op het gebied van gas- en kookapparatuur, terwijl Gorenje een breed assortiment koel- en wasapparatuur leverde.

Eind 2018 nam de Chinese Hisense Group de Gorenje Group over. Sindsdien maakt Pelgrim, via ATAG Benelux, deel uit van Hisense, dat in meer dan 130 landen actief is en wereldwijd tot de grootste fabrikanten van televisies en koelkasten behoort.

In 2022 rolde de laatste Pelgrim-gaskookplaat van de band, waarmee het merk na zeventig jaar afscheid nam van gasapparatuur. De productie richt zich sindsdien volledig op elektrische kookplaten, in het bijzonder inductie.

Producten Het assortiment van Pelgrim omvat fornuizen, inbouwovens, kookplaten (inductie en keramisch), afzuigkappen, magnetrons, vaatwassers en koelapparatuur. Het merk positioneert zich in het lage en midden prijssegment. Onder de naam Mooi Samen wordt sinds 2016 een productlijn gevoerd waarvan de apparaten qua afmeting, bediening en uitstraling op elkaar zijn afgestemd, in onder meer roestvrij staal, matzwart en antraciet.

Erfenis in Gaanderen Op de plek waar de fabriek tot het einde van de twintigste eeuw stond, aan de Hoofdstraat in Gaanderen, is in 2014 het woonzorgcomplex De Pelgrim gerealiseerd, ontworpen door Factor Architecten in opdracht van Sité Woondiensten en Klaassen Vastgoedontwikkeling, met zorgaanbieder Sensire als partner. In de lifthal van het complex zijn enkele stalen ornamenten uit de oude fabriek herplaatst. Een straat in het dorp draagt de naam Pelgrimstraat.

Zie ook ATAG Etna (merk) Gorenje (bedrijf) Hisense Group DRU (bedrijf) Lijst van Nederlandse bedrijven

Externe links Officiële website ATAG Benelux Bedrijfsarchief Pelgrim 1922–1972 (Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers)

Noten

Categorie:Nederlands bedrijf Categorie:Economie in Doetinchem Categorie:Fabrikant van huishoudelijke apparatuur