Dansmuggen (Chironomidae), ook wel vedermuggen genoemd, vormen een familie van muggen die over de hele wereld voorkomen. Zelfs op Antarctica leven dansmuggen. Ze dienen niet te worden verward met de dansvliegen (Empididae).
Kenmerken Dansmuggen behoren niet tot de bloedzuigende muggen die mens en dier plagen; dat zijn onder andere de steekmuggen (Culicidae). Dansmuggen zijn onschuldige insecten die over het algemeen makkelijk van steekmuggen zijn te onderscheiden door de grotere en witte vleugels die als een afdakje op de rug worden gevouwen in rust, in plaats van doorzichtig en recht achter de rug gevouwen zoals bij veel steekmuggen. De twee grote, veer-achtige uitsteeksels op de kop verklaren de naam vedermug, met name bij het mannetje die hiermee feromonen van een vrouwtje waar kan nemen. Ze hebben een lichtbruin tot groen lichaam. De meeste dansmuggen worden ongeveer 10 millimeter lang.
Larve De larve van veel soorten staat bekend als de rode muggenlarve of bloedworm vanwege de bloedrode kleur, hoewel het lichaam doorzichtig is. Het is een worm-achtige, duidelijk gesegmenteerde larve met kleine achterpootjes en twee borstelige monddelen. Omdat een rode kleur opvalt en diverse vissen er dol op zijn, leeft de larve in de modderlaag of tussen onderwaterplanten van wateren. Soms maakt de larve kronkelende bewegingen om meer zuurstofrijk water naar de bodemoppervlakte te brengen. Om meer zuurstof op te kunnen nemen zit het lichaam vol met het roodkleurige en zuurstofbindende stof hemoglobine. Dit eiwit zit ook in menselijk bloed en dient ook bij mensen om zuurstof te binden. Dansmuggen zijn hiermee een grote uitzondering onder de insecten, die vrijwel allemaal door middel van een tracheeënstelsel ademenhalen.
De rode muggenlarve is op diverse terreinen een begrip. Ten eerste is het een zeer veel gebruikt voedseldier voor allerlei vissen, amfibieën en andere aquatische diersoorten. Ook in vijvers kunnen rode muggenlarven gevoerd worden als vissenvoer, vooral baarsachtigen eten ze veel. In de hengelsport heeft dit dier een deftige naam; vers de vase. Het is bij sommige viswedstrijden verboden deze larven te voeren vanwege de opvallende kleur.
Taxonomie De volgende taxa zijn bij de familie ingedeeld:Onvolledig Geslacht Abiskomyia Edwards, 1937 Onderfamilie Aphroteniinae Onderfamilie Buchonomyiinae Onderfamilie Chilenomyiinae Onderfamilie Chironominae Onderfamilie Diamesinae Onderfamilie Orthocladiinae Geslachtengroep Corynoneurini Geslachtengroep Metriocnemini Geslachtengroep Orthocladiini Geslacht Aagaardia Saether, 2000 Geslacht Brillia Geslacht Cardiocladius Geslacht Cricotopus Geslacht Eukiefferiella Geslacht Nanocladius Geslacht Orthocladius Geslacht Plecopteracoluthus Geslacht Rheocricotopus Onderfamilie Podonominae Onderfamilie Prodiamesinae Onderfamilie Tanypodinae Geslachtengroep Pentaneurini Geslacht Ablabesmyia Onderfamilie Telmatogetoninae Onderfamilie Usambaromyiinae Onderfamilie Aenneinae
Soorten De weinige soorten met een andere naam dan een wetenschappelijke worden vaak gewoon dans- of vedermug genoemd, ook de bekendere soorten Chironomus attenuatus (in Amerika) en Chironomus plumosus (onder andere in Europa, Nederland en België). Wereldwijd zijn minimaal 7054 soorten beschreven, waarvan 447 in Nederland.
Geslachten De geslachten staan hieronder vermeld met het (globaal) aantal soorten tussen haakjes.
In Nederland waargenomen soorten Genus: Ablabesmyia Ablabesmyia longistyla Ablabesmyia monilis Ablabesmyia phatta Genus: Acamptocladius Acamptocladius submontanus Genus: Acricotopus Acricotopus lucens Genus: Allocladius Allocladius arenarius Genus: Anatopynia Anatopynia plumipes Genus: Apsectrotanypus Apsectrotanypus trifascipennis Genus: Arctopelopia Arctopelopia barbitarsis Genus: Beckidia Beckidia zabolotzkyi Genus: Benthalia Benthalia carbonaria Benthalia dissidens Genus: Brillia Brillia bifida Brillia longifurca Genus: Bryophaenocladius Bryophaenocladius furcatus Bryophaenocladius ictericus Bryophaenocladius illimbatus Bryophaenocladius muscicola Bryophaenocladius nidorum Bryophaenocladius nitidicollis Bryophaenocladius subvernalis Bryophaenocladius tuberculatus Bryophaenocladius vernalis Bryophaenocladius xanthogyne Genus: Camptocladius Camptocladius stercorarius - (Mestdansmug) Genus: Cardiocladius Cardiocladius fuscus Genus: Chaetocladius Chaetocladius dentiforceps Chaetocladius femineus Chaetocladius laminatus Chaetocladius melaleucus Chaetocladius perennis Chaetocladius piger Chaetocladius suecicus Chaetocladius tenuistylus Chaetocladius vitellinus Genus: Chernovskiia Chernovskiia macrocera Genus: Chironomus Chironomus acutiventris Chironomus annularius Chironomus anthracinus Chironomus aprilinus Chironomus balatonicus Chironomus bernensis Chironomus cingulatus Chironomus commutatus Chironomus dorsalis Chironomus entis Chironomus fraternus Chironomus longipes Chironomus longistylus Chironomus luridus Chironomus melanescens Chironomus melanotus Chironomus muratensis Chironomus nuditarsis Chironomus nudiventris Chironomus obtusidens Chironomus pallidivittatus Chironomus parathummi Chironomus piger Chironomus pilicornis Chironomus plumosus Chironomus prasinus Chironomus pseudothummi Chironomus riparius Chironomus salinarius Chironomus sororius Chironomus striatus Chironomus tentans Chironomus uliginosus Chironomus vallenduuki Chironomus venustus Genus: Cladopelma Cladopelma bicarinatum Cladopelma virescens Cladopelma viridulum Genus: Cladotanytarsus Cladotanytarsus atridorsum Cladotanytarsus iucundus Cladotanytarsus lepidocalcar Cladotanytarsus mancus Cladotanytarsus nigrovittatus Cladotanytarsus pallidus Cladotanytarsus vanderwulpi Cladotanytarsus wexionensis Genus: Clinotanypus Clinotanypus nervosus Genus: Clunio Clunio marinus - (Getijdenmug) Genus: Conchapelopia Conchapelopia melanops Conchapelopia pallidula Conchapelopia triannulata Genus: Constempellina Constempellina brevicosta Genus: Corynocera Corynocera ambigua Genus: Corynoneura Corynoneura arctica Corynoneura carriana Corynoneura celeripes Corynoneura coronata Corynoneura edwardsi Corynoneura fittkaui Corynoneura gratias Corynoneura lacustris Corynoneura lobata Corynoneura minuscula Corynoneura scutellata Genus: Cricotopus Cricotopus albiforceps Cricotopus annulator Cricotopus arcuatus Cricotopus bicinctus Cricotopus brevipalpis Cricotopus curtus Cricotopus cylindraceus Cricotopus festivellus Cricotopus flavocinctus Cricotopus fuscus Cricotopus intersectus Cricotopus laetus Cricotopus laricomalis Cricotopus obnixus Cricotopus ornatus Cricotopus pilitarsis Cricotopus pilosellus Cricotopus reversus Cricotopus similis Cricotopus sylvestris Cricotopus tibialis Cricotopus tremulus Cricotopus triannulatus Cricotopus tricinctus Cricotopus trifascia Cricotopus trifasciatus Cricotopus vierriensis Genus: Cryptochironomus Cryptochironomus defectus Cryptochironomus denticulatus Cryptochironomus obreptans Cryptochironomus psittacinus Cryptochironomus redekei Cryptochironomus rostratus Cryptochironomus supplicans Genus: Cryptotendipes Cryptotendipes holsatus Cryptotendipes nigronitens Cryptotendipes pseudotener Cryptotendipes usmaensis Genus: Demeijerea Demeijerea rufipes - (Grote sponsmug) Genus: Demicryptochironomus Demicryptochironomus vulneratus Genus: Diamesa Diamesa insignipes Genus: Dicrotendipes Dicrotendipes lobiger Dicrotendipes nervosus Dicrotendipes notatus Dicrotendipes pallidicornis Dicrotendipes pulsus Dicrotendipes tritomus Genus: Diplocladius Diplocladius cultriger Genus: Einfeldia Einfeldia pagana Genus: Endochironomus Endochironomus albipennis Endochironomus lepidus - (Plompdansmug) Endochironomus tendens Genus: Epoicocladius Epoicocladius ephemerae - (Haftmug) Genus: Eukiefferiella Eukiefferiella brevicalcar Eukiefferiella claripennis Eukiefferiella clypeata Eukiefferiella coerulescens Eukiefferiella gracei Eukiefferiella ilkleyensis Genus: Eurycnemus Eurycnemus crassipes Genus: Fleuria Fleuria lacustris Genus: Georthocladius Georthocladius luteicornis Genus: Glyptotendipes Glyptotendipes barbipes Glyptotendipes caulicola Glyptotendipes cauliginellus Glyptotendipes glaucus Glyptotendipes imbecilis Glyptotendipes ospeli Glyptotendipes pallens Glyptotendipes paripes Glyptotendipes scirpi - (Rietmug) Glyptotendipes signatus Glyptotendipes viridis Genus: Graceus Graceus ambiguus Genus: Guttipelopia Guttipelopia guttipennis Genus: Gymnometriocnemus Gymnometriocnemus brumalis Gymnometriocnemus subnudus Gymnometriocnemus terrestris Genus: Halocladius Halocladius braunsi Halocladius fucicola Halocladius variabilis Halocladius varians Genus: Harnischia Harnischia curtilamellata Harnischia fuscimana Genus: Heleniella Heleniella ornaticollis Genus: Heterotanytarsus Heterotanytarsus apicalis Genus: Heterotrissocladius Heterotrissocladius marcidus Genus: Hydrobaenus Hydrobaenus distylus Hydrobaenus lugubris Hydrobaenus pilipes Genus: Hydrosmittia Hydrosmittia oxoniana Hydrosmittia ruttneri Hydrosmittia virgo Genus: Kiefferulus Kiefferulus tendipediformis Genus: Kloosia Kloosia pusilla Genus: Krenopelopia Krenopelopia binotata Krenopelopia nigropunctata Genus: Krenopsectra Krenopsectra fallax Genus: Labrundinia Labrundinia longipalpis Genus: Larsia Larsia curticalcar Genus: Lasiodiamesa Lasiodiamesa sphagnicola Genus: Lauterborniella Lauterborniella agrayloides Genus: Limnophyes Limnophyes asquamatus Limnophyes difficilis Limnophyes minimus Limnophyes natalensis Limnophyes pentaplastus Limnophyes pumilio Limnophyes punctipennis Genus: Lipiniella Lipiniella araenicola Lipiniella moderata Genus: Macropelopia Macropelopia adaucta Macropelopia nebulosa Macropelopia notata Genus: Mesocricotopus Mesocricotopus thienemanni Genus: Mesosmittia Mesosmittia flexuella Genus: Metriocnemus Metriocnemus albolineatus Metriocnemus carmencitabertarum - (Emmermug) Metriocnemus cavicola - (Boommug) Metriocnemus eurynotus Metriocnemus fuscipes Metriocnemus hirticollis Metriocnemus hygropetricus Metriocnemus inopinatus Metriocnemus picipes Metriocnemus terrester Metriocnemus tristellus Genus: Microchironomus Microchironomus deribae Microchironomus tener Genus: Micropsectra Micropsectra apposita Micropsectra aristata Micropsectra atrofasciata Micropsectra junci Micropsectra klinki Micropsectra lindrothi Micropsectra notescens Micropsectra pallidula Micropsectra recurvata Micropsectra roseiventris Genus: Microtendipes Microtendipes britteni Microtendipes chloris Microtendipes diffinis Microtendipes pedellus Microtendipes rydalensis Microtendipes tarsalis Genus: Molleriella Molleriella calcarella Genus: Monodiamesa Monodiamesa bathyphila Genus: Monopelopia Monopelopia tenuicalcar Genus: Nanocladius Nanocladius balticus Nanocladius dichromus Nanocladius distinctus Nanocladius parvulus Nanocladius rectinervis Genus: Natarsia Natarsia nugax Natarsia punctata Genus: Neozavrelia Neozavrelia cuneipennis Neozavrelia fuldensis Genus: Nilotanypus Nilotanypus dubius Genus: Nilothauma Nilothauma brayi Genus: Odontomesa Odontomesa fulva Genus: Olecryptotendipes Olecryptotendipes macropodus Genus: Omisus Omisus caledonicus Genus: Orthocladius Orthocladius ashei Orthocladius consobrinus Orthocladius dentifer Orthocladius frigidus Orthocladius fuscimanus Orthocladius holsatus Orthocladius lignicola Orthocladius luteipes Orthocladius oblidens Orthocladius olivaceus Orthocladius rhyacobius Orthocladius rivicola Orthocladius rivinus Orthocladius rivulorum Orthocladius rubicundus Orthocladius ruffoi Orthocladius thienemanni Orthocladius wetterensis Genus: Pagastiella Pagastiella orophila Genus: Parachironomus Parachironomus arcuatus