Het dysfemisme (van het Griekse δύς, "mis-", en φήμη, "zeggen" ) of malfemisme is een stijlfiguur waarbij het bedoelde (vaak veel) negatiever – kwetsender, grover, viezer, akeliger, aanstootgevender enz. – wordt voorgesteld dan in werkelijkheid het geval is. De bedoeling hiervan is in het algemeen om gevoelens zo negatief mogelijk te verwoorden, en/of om door middel van sterk taalgebruik te choqueren.
Dysfemismen zijn over het algemeen schuttingwoorden. Ze behoren tot de sterkste taboewoorden van een taal.
Voorbeelden
hou je gore rotbek in plaats van "hou je mond/zeg niets meer/zwijg"; vreten in plaats van "eten"; zuipen in plaats van "drinken"; moddervet in plaats van "dik" (zie ook de hyperbool); sodemieter op!, of (om blasfemie te vermijden): rot op!/donder op!, in plaats van "ga weg"; een grote rotzak/klootzak, in plaats van "iemand die niet aardig is"; spetterpoep in plaats van buikloop/diarree.
Religieus beladen Omdat het gebruik van dysfemismen onder andere met religie verband houdende namen en termen behelst (in het dysfemisme sodemieter zit bijvoorbeeld de naam van de vervloekte stad Sodom besloten), kunnen sommige dysfemismen als een vorm van blasfemie worden ervaren.
Verwante begrippen Wanneer een dysfemisme echt kwetsend bedoeld is, wordt ook wel van een kakofemisme gesproken. De spreker drukt vaak grote boosheid uit door zich hiervan te bedienen.
Een dysfemisme is exact het tegenovergestelde van een eufemisme. Voor een neutrale manier van zeggen heeft de Australische taalkundige Kate Burridge de term orthofemisme bedacht.
Zie ook Krachtterm Pejoratief
Categorie:Stijlfiguur Categorie:Woordenschat