miniatuur|Getijdenboek Van Reynegom (16e eeuw), Koning Boudewijnstichting thumb|Wapenboek Gelre thumb|Histoire de Charles Martel; ms. 8, fol. 7 thumb|Chroniques de Hainaut; het meest kostbare manuscript uit de verzameling thumb|De beroemde Très Belles Heures de Notre-Dame thumb|De Imitatione Christi? door Thomas à Kempis thumb|262px|Bedelaars en kreupelen, navolger van Jheronimus Bosch thumb|De tetradrachme van Aetna (zie tekst) thumb|Ceremoniële dolk (hout, koper en goud, 23 cm lang) van farao Kamosis (ca.1540 v.C;) die Auguste Mariette heeft opgedolven thumb|Atlas uit 1595 van Gerard Mercator, uitgegeven na zijn dood thumb|Ethiopische magische rol (19e eeuw) links - kleitablet uit Mesopotamië met spijkerschrift thumb|Jean d'Arras - Die wonderlike vreemde ende schone historie van Melusijnen ende van haren geslachten (incunabel uit 1491)
KBR of voluit de Koninklijke Bibliotheek van België (Frans: Bibliothèque royale de Belgique, Duits: Königliche Bibliothek Belgiens) is de nationale bibliotheek van België. De huidige naam is een contractie van de Nederlandse en de Franse afkortingen.
De Koninklijke Bibliotheek beheert een belangrijk cultureel patrimonium en verwerft en beheert de publicaties die verschijnen op het grondgebied van België en de in het buitenland verschenen publicaties van Belgische auteurs.
De huidige vestiging, naar een ontwerp van architecten Maurice Houyoux en Roland Delers, werd gebouwd tussen 1954 en 1969 en maakt deel uit van het Kunstbergcomplex in Brussel (Keizerslaan 4)., Bouwen voor de natie. De Albertina op de Brusselse Kunstberg als monumentaal totaalproject, Academia Press, 2012. De Nassaukapel bleef toen behouden en werd in het gebouw geïntegreerd.
De bibliotheek wordt ook Albertina genoemd (Albertine in het Frans). Dit verwijst naar koning Albert I, wiens ruitermonument er staat. Aan de overkant staat koningin Elisabeth, zijn echtgenote.
In de periode 2019-2020 werden de publieksingang, de lobby, het museum en het restaurant vernieuwd. De Nassaukapel werd opnieuw toegankelijk gemaakt en het museum van de Boekdrukkunst werd opgevolgd door het KBR Museum rond de handschriftencollectie Librije van Bourgondië van de Bourgondische hertogen die aan de oorsprong ligt van de erfgoedcollectie van de bibliotheek.
Collectie Met in totaal meer dan zes miljoen boeken (meer dan 150 strekkende kilometer aan boekenplanken) is ze de grootste van het land. De bibliotheek omvat: 5.000.000 boeken 21.500 tijdschriften 150.000 kaarten 32.000 handschriften 300.000 oude drukken 725.000 prenten en foto’s 25.000 tekeningen 9.200 microfilms 50.000 langspeelplaten
De bibliotheek heeft 6 'speciale' verzamelingen, namelijk de kostbare werken, kaarten en plannen, muziekpartituren, prenten en tekeningen, handschriften en munten en penningen. In het totaal zijn er ongeveer 6 miljoen boeken.
Speciale verzamelingen Handschriften In de bibliotheek bevinden zich ongeveer 35.000 handschriften, waaronder 4500 middeleeuwse codices. Het Handschriftenkabinet is een van de belangrijkste verzamelingen van manuscripten ter wereld. Deze collectie wordt door andere instellingen erkend als de meest waardevolle van België. Tot de verzameling behoren verscheidene handschriften, vervaardigd door David Aubert voor Filips de Goede uit de Librije van Bourgondië waaruit de Koninklijke Bibliotheek is ontstaan. Een deel van de verzameling ging verloren tijdens de brand van het Paleis op de Koudenberg. Van de duizend kostbare handschriften die men bij de dood van Karel de Stoute telde, worden er ongeveer 300 in het Handschriftenkabinet bewaard. Sinds 2020 worden ze tentoongesteld in het KBR Museum.
Bekende werken Chroniques de Hainaut; Annales historiae principum Hannoniae , 1447-1448, het meest waardevolle boek van België, van David Aubert, uitgevoerd voor Filips de Goede. (ms. 9242/9244 18de-eeuws band met wapen van Lodewijk XV; ca. 10 kg) L'Evangéliaire d'Echternach ( Ms. 9428) een topstuk van Salisch-Frankische miniatuurkunst Psalterium van Peterborough (Engeland ca. 1300, Geoffrey de Croyland, abt van Peterborough ) (ms. 9961-62), tussen 1316-1334 eigendom van Johannes XXII getijdenboek van de Hertog van Berry, getijdenboek van Kleef (Gent voor 1485, Heures de Philippe de Clèves, ms. IV 40), Chroniques et Conquestes de Charlemagne, van Hulthem-Handschrift, Ethica van Aristoteles, Histoire de Charles Martel, Belle Hélène de Constantinople, Cité des dames, Geraardsbergs handschrift, Histoire des Seigneurs de Gavre, Roman de Gérard de Nevers, Jean de Wavrin 1450-1467; ms. 9631 Roman des sept sages de Rome, ms. 9433-34 getijdenboek Heures de Notre Dame (1530), ms. II 158 (ook Hennessy-getijdenboek genoemd) Chronique universelle van Gembloux (ca. 1130) De bekende Rijmbijbel van Jacob van Maerlant (Historia Scholastica; Wrake van Jerusalem ca. 1290-1300); ms. 15001; de tekst telt 27.081 versregels een brief van Erasmus een derde Carrousel van Dresden, Molerus (1582) Wapenboek van de ridders van het Gulden Vlies, 1535, Brugge Wapenboek Gelre Den byencorf der H.Roomsche Kerke van Philippe Marnix de St-Aldegonde brieven van Félicien Rops Bruges-la-Morte van Georges Rodenbach, Carnet van Maurice Maeterlinck, Au proscrits français refuhies en Belgique van Victor Hugo, Fantaisies militaires van Charles-Joseph de Ligne, in t wonderjaer van Hendrik Conscience Daarnaast verscheidene werken en handschriften van Hugo Claus, Paul van Ostaijen, Guido Gezelle en Karel van de Woestijne
Recente aanwinsten een brief van Marcus Laurinus aan Abraham Ortelius; een paar ivoren schrijftabletten Frankrijk; folia uit het Wapenboek van Gorrevod; midden 14de eeuw; Het van Reynegom-getijdenboek; La ancienne noblesse du contee de Flandres van Corneille Gaillard; een brief van Arthur Rimbaud aan zijn moeder, Aden, 22 september 1880 verschillende manuscripten van Théo van Rysselberghe
De kostbare handschriften worden in verschillende kluizen bewaard en zijn enkel te bestuderen na schriftelijk verzoek. De facsimiles zijn te raadplegen zonder verzoek. Deze collectie groeit nog steeds aan. Regelmatig worden er na een schriftelijk verzoek onder strenge voorwaarden stukken in bruikleen gegeven. Hiervoor worden de stukken verzekerd voor enkele honderdduizenden euro's tot miljoenen voor de allerkostbaarste.
Kostbare werken Deze verzameling gedrukte werken is groter dan de handschriften. Hier worden wiegendrukken en speciale edities bewaard. Vermeldenswaardig zijn de drukken van Plantijn, het Wapenboek Gelre, de stedenatlas van Jacob van Deventer, atlassen van Mercator, Andreas Vesalius' anatomisch meesterwerk De humani corporis fabrica, La Heriade van Voltaire, Horae et preces van Maximiliaan van Oostenrijk, de Comedia van Dante (1481, met burijngravures) en * Die wonderlike vreemde ende schone historie van Melusijnen ende van haren geslachten (incunabel uit 1491 van Jean d'Arras). Ook het eerste Brusselse boek Opuscula van 3 maart 1475 wordt er bewaard, zoals de duobus amantibus - Aalst, Thierry Martens - uit 1473
Uniek is Een seer ghenoechlike ende vermakelicke historie: Reynaert De Vos uit 1566, Plantijn; het Landjuweel van Antwerpen uit 1561.
Daarnaast een uitgave van Friedrich Nietzsches Also sprach Zarathustra en producties van Fernand Khnopff, James Ensor en Frans Masereel.
Munten en penningen Het Penningkabinet van de KBR, met meer dan 220.000 voorwerpen, is wereldberoemd. Het heeft een rijke collectie Keltische, Griekse en Romeinse munten uit de oudheid en ook de meest volledige numismatische verzameling uit de geschiedenis van de Lage Landen.De geschiedenis van het Penningkabinet. Gearchiveerd op 9 juni 2023. De aankoop van de collectie-du Chastel in 1899 en het legaat van de collectie-de Hirsch in hetzelfde jaar, waren beslissende verrijkingen.
Enkele markante stukken: De tetradrachme van Aetna die beschouwd wordt als 's werelds meest kostbare munt, ook de Mona Lisa van de numismatiek genoemd. Een gouden aureus (Romeinse munt) van keizer Caracalla. Op de keerzijde een offerscène in aanwezigheid van de Vestaalse maagden. De gouden Ordeketen van de Leopoldsorde (Albert I). De vergulde sierdolk van farao Kamose.
Prenten en tekeningen Het Prentenkabinet behoort tot de rijkste collecties grafische kunst in Europa. Het bezit ongeveer 750.000 stukken, voor een deel met documentair karakter (o.a. geschiedenis, topografie) en anderzijds kunstwerken (tekeningen, gravures, etsen, houtsnedes...) uit diverse nationale scholen van de 15e eeuw tot heden. Tot de hoogtepunten behoren originele tekeningen van Bruegel, Rubens, Van Dyck, Jordaens, Rops, Khnopff, Ensor en Spilliaert.
Chalcografie De Koninklijke Bibliotheek heeft ook een groot aantal drukplaten in haar collectie. Deze worden bewaard bij de dienst Chalcografie. Er zijn slechts vier chalcografiediensten in Europa (Rome, Madrid, Parijs en Brussel). Sommige oude drukplaten worden nog steeds herdrukt en uitgegeven en kunnen gekocht worden in de museumshop. Ook brengt de KBR actief nieuwe platen en prenten uit. Bekende kunstenaars aanwezig in haar collectie zijn onder andere Ensor en Claude Mellan.
Kaarten en plannen Een verzameling van meer dan 200.000 kaarten, plattegronden, atlassen, boeken en globes. Het merendeel van deze documenten heeft betrekking op België, maar bijvoorbeeld ook op de voormalige kolonie Kongo.
De collectie omvat onder andere de volgende werken: de Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden (1771-1778), de zogenaamde Ferrariskaart, in 275 bladen, met 12 banden handgeschreven commentaar; de topografische kaart van België op schaal 1:20 000 (1846-1854) van Philippe Vandermaelen (1795-1869); de kaarten van het Nationaal Geografisch Instituut; de kadasterplannen uitgegeven door Vandermaelen (1795-1869) voor een deel van de provincie Brabant en de plannen uitgegeven door Christian Popp (1805-1879) voor de provincies Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Brabant, Henegouwen, Luik en een deel van de provincie Antwerpen zijn elektronisch raadpleegbaar; de geologische kaart van België op schaal 1:40 000 (1893-1902); de bodemkaart en de kaart van de plantengroei op schaal 1:20 000 (1950- ).
Muziek Met haar rijk en uitzonderlijk muzikaal erfgoed geldt de Muziekafdeling als een belangrijk Belgisch wetenschappelijk centrum dat muziekdocumenten bewaart en valoriseert. Haar collecties bevatten handgeschreven en gedrukte partituren, brieven van musici en componisten, gedrukte werken, concertprogramma’s en –affiches, foto’s en andere iconografische documenten, geluidsarchieven evenals diverse objecten (o.a. penningen, bustes en afgietsels). Hoewel het merendeel van het muzikaal erfgoed van de Koninklijke Bibliotheek van België in de Muziekafdeling is ondergebracht, bewaren ook de afdelingen Handschriften, Oude en kostbare drukwerken en Prenten. sommige muziekdocumenten.
Bij de oprichting van de Muziekafdeling in 1965 werd het merendeel van de 5.000 muziekwerken (gedrukte werken en handschriften) uit de privébibliotheek van de Belgische musicoloog François-Joseph Fétis (1784-1871) samengebracht, die de Koninklijke Bibliotheek van België in 1872 had verworven. Dit fonds Fétis is een belangrijke bron voor musicologisch onderzoek. Het fonds bevat tal van prestigieuze documenten zoals het autografisch handschrift van de Suite in g, BWV 995 van Johann Sebastian Bach (1685-1750).https://uurl.kbr.be/1312325. Gearchiveerd op 6 juni 2023. Tot de oudste bronnen van deze verzameling behoren meer bepaald een aantal muziektraktaten die op het einde van de 15de eeuw werden geschreven door de muziektheoreticus Johannes Tinctoris.