miniatuur|Xavi als aanvoerder van FC Barcelona op 29 september 2007 tegen UD Levante. miniatuur|Xavi tijdens een training van FC Barcelona in 2008. miniatuur|Xavi tijdens de wedstrijd om de Trofeu Joan Gamper in 2008. miniatuur|Xavi tijdens een interland tegen Engeland. miniatuur|Xavi als speler van het Catalaans elftal.
Xavier Hernández Creus, kortweg Xavi (Terrassa, 25 januari 1980), is een Spaanse voetbaltrainer en voormalig profvoetballer die doorgaans als middenvelder speelde. Sinds 12 augustus 2026 is hij bondscoach van het Nederlands elftal.
Xavi stroomde in 1997 door vanuit de jeugdopleiding van FC Barcelona, waarvoor hij vervolgens meer dan 500 competitiewedstrijden speelde. Hij was tevens van 2000 tot en met 2014 actief voor het Spaanse nationale elftal, waarvoor hij 133 wedstrijden speelde en waarmee hij het EK 2008, het WK 2010 en het EK 2012 won.
Xavi speelde op woensdag 17 september 2014 zijn 142e wedstrijd in de UEFA Champions League. Daarmee evenaarde hij het recordaantal van Raúl González Blanco.VI - Xavi evenaart Raúl als meest ervaren CL-veteraan Hij speelde op 30 september 2014 vervolgens zijn 143e Champions League-wedstrijd door in te vallen tegen Paris Saint-Germain, waarmee hij alleen recordhouder werd. Xavi won het toernooi met Barcelona in zowel 2006, 2009, 2011 als 2015.
Op 23 mei 2015 speelde Xavi in Camp Nou zijn laatste thuiswedstrijd voor FC Barcelona. Ruim zes jaar later keerde hij terug bij de Catalaanse club, waar hij van 6 november 2021 tot 29 mei 2024 werkzaam was als trainer. Na zijn vertrek uit Barcelona en een sabbatical van twee jaar werd hij op 12 augustus 2026 aangesteld als bondscoach van het Nederlands elftal.
Spelerscarrière Jeugd Xavi werd geboren in de Clínica del Remei in Terrassa en groeide op met zijn vader Joaquim, zijn moeder Maria-Mercè, zijn broers Alex en Oscar, en zijn zus Ariadna. Zijn vader was zelf profvoetballer geweest. Hij begon met voetballen op school. In die tijd gold Matthew Le Tissier als een van de grote voorbeelden voor de jonge middenvelder.Matt's Amore The Sun, 5 juni 2010 Xavi over zijn jeugdjaren: "Ik weet dat mijn broers niet blij waren als ik zonder brood thuis kwam. Iedere dag als ik uit school kwam moest ik brood kopen. Mijn moeder gaf me dan geld en ik ging naar de markt om het te kopen. Onderweg stopte ik echter vaak om te voetballen en als ik dan aankwam bij de bakker, was deze gesloten." "Mijn zusje Ariadna is van ongeveer dezelfde leeftijd als ik. We voetbalden vaak samen, ze heeft de linkervoet van Messi. Ik koos haar altijd voor mijn team en de andere jongens lachten me altijd uit. Hoe kun je haar kiezen, dat is een meisje!, zeiden ze dan, maar we hebben ze verschillende malen ingemaakt..."El Periódico de Catalunya Zijn familie vormt voor Xavi een belangrijk deel van zijn leven. Met zijn familie heeft Xavi een bedrijf in onroerend goed, Portal Nexe. Zijn vader en broers zijn er werkzaam en zelf heeft hij ook een eigen kantoor. Sant Josep de Terrassa, waar zijn grootvader voorzitter was, werd zijn eerste club. In deze periode was hij volgens zijn vader al opvallend als voetballer: "Ik herinner me een wedstrijd toen hij vijf of zes jaar oud was. Al zijn teamgenootjes gingen achter de bal aan bij een aanval, maar Xavi bleef achter. Toen ik hem vroeg waarom hij dat deed, vertelde hij dat als iedereen vooraan is de tegenpartij makkelijker kan scoren en dat hij daarom achter bleef staan. Toen merkte je al dat hij inzicht in het spel had."
Cantera Xavi kwam bij de jeugdopleiding (cantera) van FC Barcelona toen hij elf jaar oud was. Het was aan de scouts van de club, Oriol Tort in het bijzonder, te danken dat Xavi bij Barça ging spelen, want zelf dacht hij dat hij niet goed genoeg was voor FC Barcelona en hij ging dan ook niet naar de testdagen. Van zijn eerste salaris, ongeveer 24 euro, kocht hij een toaster voor zijn moeder.MTV Goal 2006 Een taxi bracht hem de eerste jaren vanuit school naar de trainingen en van de trainingen naar huis. Xavi was een uitstekende leerling en haalde goede cijfers. Later reisde hij met de trein tussen Terrassa en Barcelona. Xavi doorliep de verschillende jeugdelftallen van FC Barcelona en had Juan Manuel Asensi, Niko Milenkovic, Joan Vilà, Jordi Gonzalvo en Albert Benaiges als trainers. In de jeugdelftallen kreeg Xavi een bijzondere bijnaam. Miguel Ángel Lozano gaf hem in de bijnaam Pelopo, iets in de trant van “penishaar”. Miguel Ángel: “Het was een vriendelijk bedoelde bijnaam die we gebruikten in de wijk waar ik vandaan kom. Het begon als iets stoms, maar het is nu nog steeds in gebruik.”Con La Roja - Los Secretos Van deze bijnaam van Xavi werd later de term pelopina afgeleid, de kenmerkende actie van de middenvelder waarbij met de bal aan de voet volledig om zijn as draait. Via de jeugdelftallen kwam de middenvelder in de Juvenil A, het hoogste jeugdelftal van de club. Hiermee behaalde Xavi samen met onder andere Gabri en Luis García in 1997 de finale van de Copa del Rey Juvenil. Hierin was Sevilla FC echter met 2-1 te sterk. In het seizoen 1997/98 behoorde Xavi tot nieuwe generatie aankomende sterren van FC Barcelona B onder leiding van trainer Gonzalvo. Samen met spelers als Carles Puyol, Gerard López en Gabri, wist hij met Barça B promotie naar de Segunda División A te bewerkstelligen, onder meer door een 5-0-overwinning op Real Madrid Castilla in de play-offs.
FC Barcelona onder Van Gaal De prestaties van Xavi waren niet onopgemerkt gebleven bij Louis van Gaal, de hoofdcoach van FC Barcelona. De Nederlander haalde Xavi in 1998 bij het eerste elftal. Op 24 maart van dat jaar speelde hij in het duel om de Copa de Catalunya tegen UE Lleida zijn eerste wedstrijd in de hoofdmacht van FC Barcelona. Hij begon in de basis. Xavi speelde tevens in de finale van het Catalaanse bekertoernooi tegen CE Europa als wissel van Òscar García. Na een 1-1 gelijkspel moesten strafschoppen de beslissing brengen. Xavi was een van de drie spelers van FC Barcelona, naast Michael Reiziger en Iván de la Peña, die de strafschop niet wist te benutten, waardoor CE Europa de Copa de Catalunya won.FCBarcelonaonline.com – Database – Statistieken seizoen 1997/1998
Xavi maakte op 19 augustus 1998 zijn officiële debuut in het duel om de Supercopa de España tegen RCD Mallorca. De middenvelder had een basisplaats en scoorde bovendien direct in zijn eerste officiële wedstrijd in het eerste elftal. Desondanks verloor FC Barcelona de wedstrijd met 1-2. In de uitwedstrijd tegen Manchester United op 16 september 1998 maakte Xavi zijn debuut in de UEFA Champions League als invaller voor Giovanni in de tweede helft. Op 3 oktober 1998 debuteerde Xavi in de Primera División als basisspeler tegen Valencia CF. In het seizoen dat volgde werd hij met FC Barcelona kampioen van Spanje. Xavi scoorde in zeventien wedstrijden één doelpunt die jaargang, maar wel een erg belangrijke: de winnende treffer tegen Real Valladolid, een overwinning die het zeker lijkende ontslag van Louis van Gaal voorkwam en die tevens de start betekende van het herstel van FC Barcelona na een slechte start in de competitie met uiteindelijk de Spaanse titel als gevolg.
Voorafgaand aan het seizoen 1999/2000 was Xavi dicht bij een transfer naar AC Milan, maar hij zag uiteindelijk af van een vertrek bij FC Barcelona. "Na het winnen van het WK Onder-20 in 1999, kwam ik in contact met AC Milan. Mijn zaakwaarnemer, mijn vader en ik spraken met trainer Alberto Zaccheroni en bestuurslid Adriano Galliani en ze boden me een salaris aan dat het dubbele was van wat ik bij Barça verdiende. Ze vertelden me over het team dat ze wilden opbouwen met mij als vaste waarde. Mijn familie, in het bijzonder mijn moeder, en mijn droom om te slagen bij Barça hebben er uiteindelijk toe geleid dat ik ben gebleven."Radio Catalunya In het seizoen 1999/2000 liep FC Barcelona prolongatie van de landstitel mis met een tweede plaats in de competitie en strandde FC Barcelona in de halve finales van de Copa del Rey en de Champions League. Alleen de Copa de Catalunya werd gewonnen en Van Gaal nam ontslag.
In het seizoen 2000/2001 won Xavi met FC Barcelona geen enkele prijs. Zelfs de finale van de Copa de Catalunya tegen CF Balaguer ging verloren, hoewel Xavi wel een doelpunt maakte in de eindstrijd van dit regionale bekertoernooi. Na het vertrek van Josep Guardiola in 2001 werd Xavi de leider op het middenveld van FC Barcelona. Het seizoen 2001/2002 eindigde net als de voorgaande jaargang zonder prijzen. Ondanks een doelpunt van Xavi uit een vrije trap ging de finale om de Copa de Catalunya tegen uitgerekend Terrassa FC verloren. Louis van Gaal keerde terug als trainer bij FC Barcelona, maar zonder enig succes in het seizoen 2002/2003.
FC Barcelona onder Rijkaard Na de komst van Frank Rijkaard in 2003 werd in het seizoen 2003/2004 de opgaande lijn ingezet. FC Barcelona won weer eens de Copa de Catalunya, de club eindigde op een tweede plaats achter landskampioen Valencia CF en het won voor het eerst in jaren uit bij aartsrivaal Real Madrid. Xavi maakte in die wedstrijd de winnende treffer met een lobbal in een luchtduel met doelman Iker Casillas. Na het vertrek van Luis Enrique en Phillip Cocu in 2004 werd Xavi tweede aanvoerder van FC Barcelona achter Puyol. Bij afwezigheid van Puyol nam Xavi in augustus 2004 als aanvoerder de Trofeu Joan Gamper in ontvangst na een 2-1-overwinning op AC Milan. In het seizoen 2004/2005 won Xavi met FC Barcelona zijn tweede landstitel en de Copa de Catalunya. Op de dag dat hij 25 jaar werd, was hij de meest ervaren speler van FC Barcelona op die leeftijd met 272 wedstrijden in het eerste elftal, meer dan Guardiola (199), Albert Ferrer (191) en Guillermo Amor (187). In de kampioenswedstrijd tegen UD Levante gaf Xavi uit een corner de assist op Rafael Márquez voor het beslissende doelpunt. De middenvelder was in het seizoen 2004/2005 de speler met de meeste gespeelde wedstrijden (47; 36 in de Primera División, 1 in de Copa del Rey, 2 in de Copa de Catalunya, 8 in de Champions League) en minuten (4133). In augustus won FC Barcelona ten koste van Real Betis de Supercopa de España. Op 18 september 2005 speelde Xavi tegen Atlético de Madrid zijn tweehonderdste wedstrijd in de Primera División. Op 2 december 2005 liep hij op een training een ernstige knieblessure op. Bij een ongelukkige actie in duel met José Edmílson scheurde Xavi de kruisband van zijn rechterknie. De middenvelder moest geopereerd worden en zijn deelname aan het WK 2006 leek in gevaar te komen. Xavi herstelde echter voorspoedig en op 30 april 2006 maakte hij tegen Cádiz CF als invaller voor Deco zijn rentree. Een week later startte Xavi tegen RCD Espanyol, de wedstrijd waarin de achttiende landstitel van FC Barcelona werd gevierd die midweeks was veroverd in de uitwedstrijd bij Celta de Vigo, alweer in de basis. In de gewonnen UEFA Champions League-finale (2-1 tegen Arsenal FC) kwam de middenvelder echter niet in actie. Later in 2006 won Xavi met FC Barcelona nog de Supercopa de España, maar de finales om de UEFA Supercup en de wereldbeker gingen verloren. Op 2 oktober 2007 speelde Xavi tegen VfB Stuttgart in de Champions League zijn 86e internationale wedstrijd voor FC Barcelona. Hij passeerde hiermee Migueli als speler met de meeste internationale duels in de clubgeschiedenis. Xavi had op dat moment zeventig wedstrijden in de Champions League, dertien wedstrijden in de UEFA Cup, een wedstrijd om de Europese Supercup en twee wedstrijden op het WK voor clubs gespeeld. De middenvelder was in het seizoen 2007/2008 de speler met de meeste gespeelde wedstrijden (54; 35 in de Primera División, 7 in de Copa del Rey, 12 in de Champions League), hoewel doelman Víctor Valdés meer speelminuten had (4433 voor Xavi, 4590 voor Valdés).
FC Barcelona onder Guardiola