Lamert Allard te WinkelDe Arnhemse doopindex geeft Lamert Allard. Deze advertentie naar aanleiding van zijn overlijden eveneens. Op basis hiervan kan worden aangenomen dat zijn voornaam Lamert was. (Arnhem, 13 september 1809 – Leiden, 24 april 1868), vaak ook als Lammert of Lambert aangeduid, maar meestal vermeld als L.A. te Winkel, was een Nederlands taalkundige en lexicograaf. Samen met M. de Vries zette hij het Woordenboek der Nederlandsche Taal op, waarbij zij de schrijfwijze volgden van de later naar hen beiden genoemde spelling-De Vries en Te Winkel.
Leven Te Winkel werd op de kostschool van C.J. de Jong opgeleid voor het onderwijs. Tot zijn plaatsing aan het instituut van J. Lagerwey te Geertruidenberg op 18-jarige leeftijd, werkte hij ook onder De Jong. In Geertruidenberg bleef de herinnering aan Te Winkel lang bewaard, vooral zijn in afzondering doorgebrachte vrije uren en zijn ervarenheid in de wiskunde, in het bijzonder in haar toepassing op de zeevaartkunde. Na deze periode werd Te Winkel gouverneur bij de baron en grietman van Heemstra op Veenklooster bij Kollum, wiens vijf zonen hij onderwees. Daar had hij veel gelegenheid tot zelfoefening, met name in de oude talen (Latijn, Grieks, Germaanse talen en Sanskriet) en ontving hij onderricht van rector Junius te Franeker. Met de aldus vermeerderde kennis toegerust, verliet hij die hem evenzeer als zijn leerlingen vormende kring en werd hij op 26 juni 1851 benoemd tot leraar aan het gymnasium te Leiden. Hij gaf daar ook bijzonder onderricht in de Nederlandse geschiedenis aan Willem, Prins van Oranje.
Hij nam zijn ontslag in 1863 om mederedacteur te zijn van Matthias de Vries aan het Woordenboek der Nederlandsche Taal. Zijn aandeel heeft hij kunnen leveren tot het voor hem betekenisvolle woord "afspinnen"; toen overleed hij plotseling, te Leiden, op 24 april 1868.
Werk thumb|Het Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1e deel 1882, door De Vries en Te Winkel Te Winkel begon in het Taalkundig Magazijn van De Jager (1837) aan een lange reeks bijdragen, die men achtereenvolgens aantreft in tijdschriften waarvan hij redacteur of medewerker was, als: Archief voor Nederlandsche Taalkunde, Magazijn van Nederlandsche Taalkunde, De Taalgids en Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. De KNAW kende hem op 7 mei 1861 het lidmaatschap toe, nadat de Leidse Senaat hem in 1855 al met het doctoraat in de Letteren vereerd had.
Afzonderlijke uitgaven: behalve een bewerking van Wilhelm Möllers Liefde en waarheid, de beide leidstarren der opvoeding (Dordrecht 1838) zijn volgende taalkundige werken, die meest alle ook bij zijn leven herdrukt werden: Beschouwingen naar aanleiding van Prof. T. Roorda's rede-ontleding of logische analyse der taal (Zutphen 1858); De Nederlandsche spelling onder beknopte regels gebracht) Leiden 1859); Oefeningen in de kennis en toepassing der spelregels (ald. 1861); De grondbeginselen der Nederlandsche spelling. Ontwerp der spelling voor het Nederlandsch Woordenboek (ald. 1863)De grondbeginselen der Nederlandsche spelling - ontwerp der spelling voor het aanstaande Nederlandsch woordenboek. L.A. te Winkel DBNL; Regeling der Spelling voor het Nederlandsch Woordenboek beide vanwege de Redactie (aldaar 1865); Woordenlijst voor de spelling der Nederlandsche Taal door Dr. M. de Vries en Dr. L.A. te Winkel ('s-Grav. 1866); Leerboek der Nederlandsche spelling (Omwerking van De Nederlandsche spelling, onder beknopte regels gebracht).
Trivia In de Winkler Prins Encyclopedie staat zijn naam vanaf de eerste editie vermeld. Vanaf de 6e editie werd zijn geboortejaar echter foutief gegeven als 1806, wat tot de laatste (9e druk) zo is gebleven. Ook wordt vanaf de 7e editie (1976) de Amsterdamse literatuurhistoricus en taalgeleerde Jan te Winkel (1847-1927) ten onrechte opgevoerd als zijn zoon (in werkelijkheid was deze een zoon van Pierre Guillaume te Winkel).
Publicaties (selectie) ca. 1855-ca, 1865 - Taalkundige bijdragen I. (Digitale versie) II. (Digitale versie) 1856 - Over het werkwoord lijken en zijne voornaamste afstammelingen. Eene proeve van etymologie (Digitale versie) 1858-1860 - De logische analyse 1: Beschouwingen naar aanleiding van Prof. T. Roorda's rede-ontleding of logische analyse der taal (Digitale versie) 2: Antwoord op de bedenkingen van T. Roorda en Q. N. tegen het eerste deel der Logische analyse (Digitale versie) 1859 - De Nederlandsche spelling onder beknopte regels gebragt (Digitale versie) 1863 - De grondbeginselen der Nederlandsche spelling. O ontwerp der spelling voor het aanstaande Nederlandsch Woordenboek, vanwege de redactie bewerkt door L.A. te Winkel (Digitale versie) 1863 - Proeve van het Nederlandsch Woordenboek van M. de Vries en L. A. te Winkel (Digitale versie) 1864 - De dialecten en de vocaalspelling. Taalkundig vertoog, naar aanleiding der brochure, getiteld: Een orthographische E-legie ... door J. Beckering Vinckers (Digitale versie) 1866 - Oefeningen in de kennis en toepassing der spelregels. Een vraagboekje ten gebruike bij het "Leerboek der Nederlandsche spelling" (Digitale versie) M. de Vries en L.A. te Winkel: Woordenlijst voor de spelling der Nederlandsche taal. Met aanwijzing van de geslachten der naamwoorden en de vervoeging der werkwoorden. 's-Gravenhage, Nijhoff, 1866 (Digitale versie) 2e uitg., herz. en verm, 1872 (Digitale versie) 3e uitg., opnieuw herz, 1881 (Digitale versie) 6e (herz.) uitg, 1904 (Digitale versie) 7e druk: 1914 (Digitale versie) 1882-1998 Woordenboek der Nederlandsche taal, bew. door M. de Vries en L.A. te Winkel ... et al. 29 delen in 43 banden. -s-Gravenhage, Nijhoff
Vertalingen 1837 - Liefde en waarheid, de beide leidstarren der opvoeding ... (etc.). Vert. van: Liebe und Wahrheit door W. Möller, 1835 (Digitale versie)
Literatuur 1860 - H. Riedel. Over orthographie en orthoëpie : naar aanleiding van: De Nederlandsche spelling onder beknopte regels gebragt door Dr. L.A. te Winkel, Leiden 1859 (Digitale versie) 1867 - Joost Hiddes Halbertsma. Over de uitspraak van het Landfriesch. (Brief) aan Dr. L.A. te Winkel. Overdr. uit: De taalgids; 9e jrg., 1e afl. (1867) (Digitale versie) 1998 - L. van Driel en J. Noordegraaf. De Vries en Te Winkel. Een duografie
Externe links
Te Winkel in het Biografisch Portaal
Categorie:Nederlands taalkundige Categorie:Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen