Lingo is een Nederlands televisieprogramma van het programmaproductiebedrijf IDTV dat werd uitgezonden door Net5 (eerder VARA, TROS/AVROTROS en SBS6). Lingo was een woordspel dat een combinatie was van Mastermind en Bingo. Twee teams van twee mensen gingen met elkaar de strijd aan.
Het woordspelletjesprogramma was vanaf 1989 eerst wekelijks en later dagelijks te zien op een van de publieke netten. Op 2 oktober 2014 werd de laatste aflevering uitgezonden bij de AVROTROS.Laatste Lingo. Of toch niet?. NOS, 2 oktober 2014. Gearchiveerd op 2 oktober 2022. Op 26 augustus 2019 keerde het programma terug op SBS6 met Jan Versteegh als nieuwe presentator. Tussen augustus 2022 en juni 2023 was het programma te zien op Net5.
Geschiedenis Lingo is bedacht door de Amerikaan Ralph Andrews, die het spel in Canada en de Verenigde Staten liet uitzenden via syndicatie, maar het programma flopte. Producent Harry de Winter kocht de rechten en haalde het spel naar Nederland, waar het wel een succes werd.
Toen Robert ten Brink in 1989 begon met de presentatie van Lingo had hij reeds het Jeugdjournaal en Cijfers en Letters gepresenteerd. Hij werd uitgekozen omdat hij een geroutineerd presentator was.
De voorselecties gingen destijds als volgt: de redactie ging met flip-overs door het land om daar in gehuurde zalen Lingo te spelen met kandidaten die de woorden moesten opschrijven op de flip-overs, aangezien ze toen niet beschikten over een computer. Uit deze voorrondes werden de eerste kandidaten geselecteerd.
François Boulangé was 35 jaar toen hij in 1989 eindredacteur werd van het programma. Volgens hem werd het in Nederland veel beter bekeken, doordat Nederland een 'puzzelland' is en doordat er in Amerika strengere regels waren. Zo mochten de kandidaten niet zelf een bal graaien. In Nederland mocht dit altijd wel.
Na Robert ten Brink volgde eindredacteur François Boulangé hem op als presentator. Hij vond de presentatie van Lingo niet heel belangrijk en noemde zichzelf meer een superscheidsrechter dan een presentator. Hij keek er zelf nooit naar, omdat hij het programma al kende door de opnamen.
Uitzendingen en presentatie Het programma werd oorspronkelijk uitgezonden door de VARA. In 2000 werd Lingo overgenomen door de TROS en werden wijzigingen doorgevoerd. De tijdsduur van het programma werd verkort en de Postcode Loterij mocht voortaan haar uitslagen bekendmaken in de uitzendingen. Door beide wijzigingen werd de speelduur, en daarmee het aantal woorden dat gespeeld wordt, verminderd, waardoor de score en dus het prijzengeld dat teams wonnen doorgaans lager uitviel. De presentatie was voortaan in handen van Nance en de jury (Michiel Eijsbouts) was vanaf 2002 als voice-over te horen. Ook werden vormgeving en spelregels (met name de finale, zie onder) vernieuwd.
Met de overstap van Nance van de TROS naar SBS in september 2005 kwam een nieuwe presentatrice: Lucille Werner, die eerder al Get The Picture presenteerde en Michiel Eijsbouts (de jury) werd vervangen door JP (Jan Peter Pellemans). Vanaf 2019 werd het programma door Jan Versteegh gepresenteerd, tot en met 12 maart 2021 bij SBS6 en vanaf 29 augustus 2022 bij Net5. Op 9 juni 2023 werd de laatste aflevering uitgezonden.
Presentatoren Robert ten Brink (1989-1992) François Boulangé (1992-2000) Nance (2000-2005) Lucille Werner (2005-2014) Jan Versteegh (2019-2023)
Daarnaast waren Gaston Starreveld namens de Nationale Postcode Loterij en Rick Brandsteder namens de Sponsor Bingo Loterij te zien bij het uitreiken van prijzen.
Jury en voice-over Sinds de start van het programma is er elke uitzending een jury om te controleren of elk genoemd woord wel bestaat. Sinds 2002 is de jury tevens als "de stem van Lingo" en als voice-over van de beginleader te horen. Michiel Eijsbouts (2002-2005) Jan Peter Pellemans, steevast JP genoemd (2005-2014, 2019-2023) François Boulangé (in Lingo Bingo Show)
Er waren ook andere voice-overs te horen tijdens de beginleader en tijdens het bekendmaken van loterijuitslagen: Gaston Starreveld (beginleader en Postcode Lingo, 2000-2001) Wim van Putten (Postcode Lingo, 2001-2007)
Einde bij publieke omroep, terugkeer bij commerciële zenders In oktober 2006 lekte uit dat netcoördinator Ton F. van Dijk (Nederland 1) het spelprogramma Lingo in 2007 van de buis zou willen halen.Bron: Webgids.nu, "Netcoördinator wil Lingo van de buis halen". Het spelletjesprogramma trok te veel oudere kijkers, terwijl de nieuwe indeling van de publieke omroep ook een jonger publiek aan moet trekken. Hierover ontstond enige commotie, waarbij zelfs toenmalig minister-president Jan Peter Balkenende werd verleid tot uitspraken hierover.
Commerciële omroep RTL 4 gaf aan het spelletje over te willen nemen, mocht het worden afgestoten door de Publieke Omroep. De TROS kwam op 17 oktober met de mededeling dat zij het spelletje toch gingen behouden, maar nog onderzochten hoe ze het eventueel konden aanpassen voor een breder publiek.Bron: ANP, 17 oktober 2006
In de uitzending van 19 oktober 2006 gaf Werner te kennen dat de uitzendingen gewoon door zouden gaan bij de TROS. In dezelfde uitzending kwam Werner een weddenschap met Robert Jensen na. Deze weddenschap hield in dat zij op televisie zou verschijnen met een diep decolleté. In ruil daarvoor heeft Jensen samen met Jan Paparazzi meegedaan met Lingo. Zij kwamen niet in de finale.
Op 30 juli 2014 werd definitief duidelijk dat Lingo van de buis gehaald zou worden. Aanvankelijk leek het erop dat het programma zou worden voortgezet als zomereditie, maar later werd bekendgemaakt dat dit tijdslot zou worden opgevuld met een Nederlandse versie van de quiz Pointless.http://zappen.blog.nl/avrotros/2015/04/10/geen-lingo-wel-pointless-voor-lucille-wernerhttps://www.avrotros.nl/site/over-avrotros/publiek-en-kandidaten/kandidaten-pointless
Op 7 juni 2019 werd echter bekendgemaakt dat Lingo in het najaar van 2019 terug zou keren bij SBS6. Hier werd het uitgezonden sinds 26 augustus 2019. Op 12 maart 2021 was voorlopig de laatste aflevering van het programma te zien. Het programma keerde later terug bij Net5, dat net als SBS6 onderdeel is van Talpa Network.Lingo keert terug bij Net5 Broadcast Magazine, 3 juni 2022. Gearchiveerd op 29 maart 2023. Hier werd het programma uiteindelijk geen succes en keerde het na de zomer van 2023 niet meer terug vanwege de lage kijkcijfers. Wel werden er vanaf 7 augustus 2023 om 18:00 uur nog herhalingen van Lingo uitgezonden als vervanging van het programma Lettrix dat oorspronkelijk op dit tijdstip werd uitgezonden, maar naar de nacht werd verplaatst omdat ook hiervan de kijkcijfers te laag waren.
Spelverloop Beginnen Tot 2000 werd Lingo bij de VARA uitgezonden en daar was de regel dat de nieuwe kandidaten altijd mochten beginnen. Kandidaten die sneuvelden in de finale mochten de volgende aflevering namelijk een nieuwe poging doen, tot maximaal drie pogingen. Als er geen oude kandidaten waren in een aflevering, werd er geloot.
Nadat de TROS het programma in 2000 overnam, mochten verliezend finalisten niet meer terugkomen. Toen werd er altijd geloot wie er mocht beginnen. Dit gebeurde door het opgooien van een muntje voor de opnamen.
Bij SBS6 mogen kandidaten na afloop van de finale zelf bepalen of ze terug willen komen. In dat geval beginnen net als bij de VARA de nieuwe kandidaten. Besluiten de kandidaten na de finale niet terug te komen of hebben de kandidaten de limiet van vijf afleveringen als deelname bereikt en mogen ze niet meer terugkomen, dan wordt er eveneens geloot d.m.v. het opgooien van een muntje voor de opnames. Vanaf augustus 2022 wordt er net als bij de TROS in elke aflevering geloot wie er mag beginnen omdat vanaf die datum kandidaten niet meer mogen terugkomen.
Lingokaarten Ieder team kreeg van 1989 tot 2014 aan het begin van het spel een Lingokaart met 25 getallen waarvan er 8 werden weggestreept. Deze getallen varieerden van nummer 1 tot en met 70. Het ene team kreeg hierbij een kaart met oneven getallen en het andere team een kaart met even getallen. Het was de bedoeling om een rij van 5 getallen (horizontaal, verticaal of diagonaal) weg te strepen. Indien dit lukte was Lingo behaald - in de cirkels verscheen dan het woord LINGO. In het oorspronkelijke spel wisselde de beurt niet en kregen beide teams een nieuwe kaart nadat Lingo was gehaald. Bij de intrede van Zaterdagavondlingo kreeg enkel het team dat Lingo haalde een nieuwe kaart. Ook wisselde de beurt. Dit is naderhand ook in het reguliere spel doorgevoerd. Sinds 2019 werden er geen Lingokaarten meer uitgedeeld aan het begin van het spel.
Het raden van woorden
|200px Korte uitleg: De W was al gegeven, en staat juist. De R zit in het woord, maar staat verkeerd. De D staat juist, de "R" staat wederom verkeerd. De O staat op de juiste plaats. De A zit er niet in (dit was ook al bij het eerste woord het geval), de rest staat goed. Bij het derde woord stond de O al goed. Er hoeft dus slechts één letter bij, in dit geval een tweede O.
Oorspronkelijk werd het spel met woorden van vijf letters gespeeld en op zaterdag met woorden van zes letters. Vanaf 2002 werd het met woorden van zes letters gespeeld. In 2006 werd het spel met woorden van zeven letters geïntroduceerd. Vanaf 6 februari 2012 kregen de kandidaten zowel woorden van vijf, zes, zeven als acht letters (vanaf februari 2014 alleen vijf, zes en zeven letters) voorgeschoteld; tevens werd toen het decor aangepast. Vanaf 2019 wordt een soortgelijk decor gebruikt als in 2014.
Het team dat aan de beurt is krijgt vijf pogingen om een woord te raden, waarvan de beginletter gegeven is. De spelers krijgen hiervoor acht seconden bedenktijd om een woord te noemen en te spellen. Het is niet verplicht om eerst een woord te noemen en het mag ook een ander woord zijn dan wordt gespeld (wat je spelt, dat telt). Een speler mag een (fout) gespeld woord verbeteren als dat in één adem gebeurt. De lange IJ telt als één letter. Het team mag niet overleggen. Bij elke poging wordt aangegeven welke letters op de juiste plaats staan (rood vakje) en welke letters in het woord zitten maar op een verkeerde plaats (gele cirkel). Bij ongeldige woorden, overschrijding van de bedenktijd of als een team toch overlegt mag het andere team deze poging spelen met een bonusletter (een extra letter die op de juiste plaats wordt gezet vanaf links). Hierbij mag het team ook niet overleggen. Indien slechts één letter van het te raden woord ontbreekt kan het team geen bonusletter krijgen.
Ongeldige woorden zijn: Woorden die niet bestaan Woorden die niet zelfstandig kunnen worden gebruikt Woorden die met een hoofdletter beginnen, zoals eigennamen Woorden die zijn samengesteld Woorden met een apostrof Woorden die al eerder zijn ingevoerd in dezelfde beurt Woorden met een verkeerde beginletter. (Van 2002-2006 bij laatste woord verkeerde eindletter.) Woorden die niet uit het gegeven aantal letters bestaan Woorden die verkeerd gespeld zijn, tenzij de foute spelling een ander bestaand woord oplevert Van 1989 t/m 2014 werd ook het woord "LINGO" afgekeurd, maar vanaf 2019 mag dit woord wel.
Vervoegde werkwoordsvormen (loopt, rende, gehad, prate) en verbogen bijvoeglijke naamwoorden (leuke, moois) mogen wel worden gespeld, maar vormen nooit de oplossing. Dit geldt tevens voor schuttingtaal. Voor de kandidaten is aan dat laatste bovendien een extra risico verbonden: het choqueringseffect en de hilariteit zijn funest voor de concentratie.
Als het woord na vijf pogingen niet is geraden, volgt een beurtwissel en mag het andere team een zesde poging wagen met een bonusletter. In de zesde beurt mag het team overleggen. Als deze poging ook mislukt, is het woord niet geraden en wordt de oplossing gegeven. Er mogen dan geen ballen gepakt worden, maar de tegenstander blijft wel aan de beurt met een nieuw woord.