De Col de Portet d'Aspet is een 1.069 meter hoge bergpas in de Franse Pyreneeën, die behoort tot de gemeente Portet-d'Aspet, in het department Haute-Garonne, regio Occitanië. De departementale weg D618 tussen Aspet en Saint-Girons kruist deze bergengte op de helling van de 1.608 meter hoge 'Pic de Paloumère' en verbindt de dalen van de rivieren Ger en Bouigane.
Deze bergpas is niet te verwarren met de Col de Portet die bij Saint-Lary-Soulan, ook in de Franse Pyreneeën, ligt.
Ronde van Frankrijk De bergpas is bekend onder de wielrenners in de Ronde van Frankrijk, waarin hij sinds 1910 regelmatig wordt geprogrammeerd. Dit is per 2024 in totaal 60 keer gebeurd. Driemaal op rij bereikte de Spaanse wielrenner Julio Jiménez als eerste de top vanaf de westkant. De oostzijde is eigenlijk te gemakkelijk om echte klimmers als winnaars te kennen.
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen als eerste boven op de Col de Portet-d'Aspet: 1947: Albert Bourlon 1951: Gino Bartali 1956: Charly Gaul 1957: Michel Stolker 1958: Federico Bahamontes 1960: Joseph Planckaert 1962: Federico Bahamontes 1963: Federico Bahamontes 1964: Julio Jiménez 1965: Julio Jiménez 1966: Julio Jiménez 1967: Fernando Manzaneque 1969: Raymond Delisle 1971: José Manuel Fuente 1972: Christian Raymond 1973: Raymond Martin 1984: Theo de Rooij 1988: Steven Rooks 1995: Richard Virenque 1997: Laurent Brochard 2001: Laurent Roux 2002: Laurent Jalabert 2003: Richard Virenque 2004: Sylvain Chavanel 2005: Erik Dekker 2007: Laurent Lefèvre 2010: Thomas Voeckler 2011: Mickaël Delage 2013: Arnold Jeannesson 2014: Thomas Voeckler 2015: Georg Preidler 2018: Philippe Gilbert 2021: Patrick Konrad 2024: Tobias Halland Johannessen
Ongeval Fabio Casartelli thumb|150px|left|Monument voor Casartelli op de plaats van het fatale ongeluk Op 18 juli 1995 in de 15e etappe van de Ronde van Frankrijk vloog de 24-jarige Italiaans wielrenner Fabio Casartelli uit de bocht en raakte met zijn hoofd een betonblok. Het ongeluk gebeurde in de voorlaatste bocht van de afdaling, op een segment met een stijging/dalingspercentage van 18%. Casartelli liep ernstige hoofdwonden op en raakte in coma. Hij werd per helikopter naar een ziekenhuis in Tarbes overgebracht en na drie hartstilstanden om 14:00 uur doodverklaard.
De volgende dag legde het peloton, als betoon van respect en rouw, de etappe in gesloten formatie en langzaam rijdend af. Vlak voor de finish werd de leden van Casartelli's ploeg de gelegenheid geboden om naast elkaar en als eerste de finish over te gaan. Twee dagen later droeg Lance Armstrong, een ploeggenoot, zijn etappeoverwinning in Limoges op aan de overleden Casartelli.
Tweede Wereldoorlog thumb|150px|left|Col de Portet d'Aspet - Stèle Op de top van de Col de Portet d'Aspet is in 1990 ter ere van het heldhaftig optreden van Franse berggidsen tijdens de Tweede Wereldoorlog op initiatief van de Fransman Jean-Louis Béraza (1945-1996) een monument opgericht. Het bestaat uit een stèle van graniet met gegraveerde tekst die is ingekleurd met goudlak. De tekst luidt:
Het herdenkt de gidsen die hun leven riskeerden met het ondersteunen van talloze vluchtelingen van allerlei nationaliteiten. Zij hielpen hen om de grens tussen het door nazi-Duitsland bezette Frankrijk en de Spaanse Staat over te steken. Het Franse verzet, de Maquis, was zeer actief in dit deel van de Pyreneeën, de Couserans. Tevens herdenkt het degenen die op 6 februari 1944 gearresteerd en gedeporteerd werden en niet meer terugkeerden.
Cabane des Évadés thumb|260px|Col de Portet d'Aspet - Cabane des ÉvadésHet monument staat vlak bij de Cabane des Évadés,Cabane des Evadés. Gearchiveerd op 26 september 2021. de exacte plaats waar een nazi-patrouille op 6 februari 1944 een razzia hield onder een konvooi vluchtelingen, waaronder een aantal Engelandvaarders.How to Flee the Gestapo - Searching for the Dutch-Paris Escape Line by Megan Koreman Dit konvooi werd tijdens een barre tocht door de Pyreneeën richting de Spaanse Staat - onderweg naar Engeland - na verraad overvallen en beschoten. De overlevenden werden krijgsgevangen gemaakt en naar een concentratiekamp gedeporteerd, waar ze alsnog zijn omgebracht.De volgende bij de Cabane des Evadés krijgsgevangen gemaakte Engelandvaarders overleefden de concentratiekampen niet: Antonius Josef Bartmann (Zwolle, 12-6-1925 - concentratiekamp Mauthausen, 14-8-1944), kok David Blanes (Amsterdam, 19-9-1909 - concentratiekamp Mauthausen, 22-4-1945), kantoorbediende . Roger Eugène Bureau (Antwerpen, 1-2-1909 - Gardelegen, 11-4-1945), olympisch schaatser en ijshockeyer Adrianus Jacobus Hijmans (Nederhorst den Berg, 11-1-1919 - concentratiekamp Mauthausen, 30-5-1944), indoloog Gearchiveerd op 24 maart 2023. Johannes Martinus Sinnige (Rotterdam, 8-10-1923 - concentratiekamp Groß-Rosen, 31-01-1945), student Ferdinand Pieter Staverman (Soerabaja, 7-9-1919 - concentratiekamp Melk, 13-7-1944), student chemie Johan Pieter de Veer (Tjimahi, 3-8-1917 - concentratiekamp Mauthausen-Gusen, 25-4-1945), student indologie Slechts een klein aantal van hen wist te ontkomen en overleefde de oorlog.Verslag Engelandvaarder Chris van Oosterzee Het herdenkingsmonument op de Col de Portet d'Aspet is mede dankzij bijdragen van nabestaanden van de slachtoffers tot stand gekomen.
Portet Portet Categorie:Geografie van Haute-Garonne