De Col du Galibier is een bergpas in de Franse Alpen Hij verbindt Saint-Michel-de-Maurienne en Briançon via de Col du Télégraphe in het noorden en de Col du Lautaret in het zuiden. De pas is in de winter gesloten. De bergrug waar de Col du Galibier deel van uitmaakt vormt een verbinding tussen het Massif des Arves en Massif des Cerces.
Geschiedenis De eerste begaanbare weg werd geopend in 1876 op een vroegere landsgrens. Tot het Verdrag van Turijn van 1860 lag de noordelijke beklimming in het Hertogdom Savoye, een van de vorstendommen binnen het Koninkrijk Piëmont-Sardinië; de zuidelijke beklimming lag op dat moment al op Frans grondgebied. Sinds 1860 vormt het de grens tussen de departementen Savoie en Hautes-Alpes.
Fietsen De bergpas is vooral bekend vanwege wielrenetappes in de Ronde van Frankrijk. Op de Galibier is ook een monument geplaatst ter nagedachtenis aan Henri Desgrange, de eerste directeur van de Ronde van Frankrijk.
thumb|left|Col du Galibier Omdat de Galibier alleen te bereiken is als de Col du Télégraphe of de Col du Lautaret is bedwongen, maakt dit deze bergpas tot een van de zwaarste Alpencols in de wielergeschiedenis.
Profiel van de beklimming De top van de pas is zowel vanaf de noord- als de zuidkant te bereiken. Vanaf de zuidkant lopen twee wegen omhoog, die elkaar enkele kilometers voor de top ontmoeten.
Vanuit het noorden thumb|left|upright=1.2|Profiel van de beklimming van de noordkant vanaf Saint-Michel-de-Maurienne. Vanaf Saint-Michel-de-Maurienne is de lengte van de beklimming 34,5 km met een stijgingspercentage van gemiddeld 6,6 %. De beklimming van de col du Télégraphe beslaat de eerste 12 km met gemiddeld 7% stijging; na een lichte afdaling naar het dorp Valloire begint de daadwerkelijke beklimming van de Col du Galibier. Het gemiddelde stijgingspercentage van de Galibier is 6,9 %, waarbij vooral de laatste kilometers pittig zijn met een percentage van zo'n 8,5 % (tegen de top aan zelfs ruim 10 %).
Tot 1976 bestond de enige overgang naar de andere kant van de pas uit een tunnel van 370 m lang, die echter in zulke slechte staat bleek te zijn dat hij werd gesloten. Er werd een nieuwe weg aangelegd die helemaal over de top van de pas voert en gemiddeld met 10% stijgt. Na renovatie werd de tunnel in 2002 weer geopend voor autoverkeer, waarbij stoplichten regelen vanaf welke kant het verkeer gebruik mag maken van de tunnel. Voor fietsers is de tunnel verboden.
Vanuit het zuiden Vanuit het zuiden kan men de pas vanuit Briançon of vanuit Bourg d'Oisans beklimmen. Vanuit het zuidoosten (Briançon) is de klim 37 km lang. De eerste 14 kilometers tot aan Monêtier zijn eigenlijk meer vals plat, met een stijgingspercentage van gemiddeld 3 %. De 14,5 km naar de Col du Lautaret op 2058 m hoogte stijgen wat meer, maar het blijft relatief bescheiden met 4 tot 5 %. Daarna blijven er, vanaf het monument voor Henri Desgrange, nog 8 pittige kilometers over, waar het stijgingspercentage tussen de 9 en 12 % bedraagt.
Men kan de klim ook maken vanuit het zuidwesten, vanaf Bourg d'Oisans (onderaan de Alpe d'Huez).
Beklimmingen tijdens de Ronde van Frankrijk thumb|Monument Henri Desgrange De allereerste beklimming van de Galibier in de Ronde was in de tour van 1911. Sedertdien tot en met de editie van 1939, werd de Galibier elk jaar opgenomen in het rondeboek.
Bovenop de Galibier staat het monument voor Henri Desgrange, de oprichter van de Ronde van Frankrijk; het was zijn favoriete beklimming. Sinds 1947 is er een prijs voor degene die als eerste in de tour de Col du Galibier bereikt, het Souvenir Henri Desgrange. Als de Galibier met zijn 2.646m niet in de route van de tour opgenomen is, wordt deze prijs uitgereikt aan degene die als eerste het dak van de tour (= de hoogste bergpas van dat jaar) bereikt, tenzij dat de Tourmalet (2.115m) is. Dat is omdat aan deze col al een prijs verbonden is, de Souvenir Jacques-Goddet; de tweede hoogste col is dan de plaats waar de prijs verworven kan worden. Dit was in bijvoorbeeld 2012 het geval, toen de eerste passage van de Col de la Croix-de-Fer (2.068 m) het Souvenir Henri Desgrange opleverde.
JaarEerste bovenLandCat. 1911 Émile Georget 1912 Eugène Christophe 1913 Marcel Buysse - 1914 Henri Pélissier - 1919 Honoré Barthélémy - 1920 Firmin Lambot - 1921 Honoré Barthélémy - 1922 Émile Masson - 1923 Henri Pélissier - 1924 Bartolomeo Aimo - 1925 Lucien Buysse - 1926 Omer Huyse - 1927 Antonin Magne - 1928 Auguste Verdyck - 1929 Gaston Rebry - 1930 Pierre Magne enBenoît Faure - 1931 Jef Demuysere - 1932 Francesco Camusso - 1933 Vicente Trueba - 1934 Federico Ezquerra - 1935 Gabriel Ruozzi - 1936 Federico Ezquerra - 1937 Gino Bartali - 1938 Mario Vicini - 1939 Dante Gianello - 1947 Fermo Camellini 1 1948 Lucien Teisseire 2 1952Deze passage leverde ook de prijs voor het Souvenir Henri Desgrange op. Fausto Coppi 1 1954 Federico Bahamontes 1 1955 Charly Gaul 1 1957 Marcel Janssens 1 1959 Charly Gaul 2 1964 Federico Bahamontes 1 1966 Julio Jiménez 1 1967 Julio Jiménez 1 1969 Eddy Merckx 1 1972 Joop Zoetemelk 1 1973 Luis Ocaña 1 1974 Vicente López Carril 1 1979 Lucien Van Impe HC 1980 Johan De Muynck HC 1984 Francisco Rodríguez HC 1986 Luis Herrera HC 1987 Pedro Muñoz HC 1989 Gert-Jan Theunisse HC 1992 Franco Chioccioli HC 1993 Tony Rominger HC 1996De prijs voor het Souvenir Henri Desgrange zou oorspronkelijk op de Galibier vergeven worden liggen, maar de bewuste etappe werd ingekort, waardoor de Galibier niet werd aangedaan, en de prijs werd naar de volgende etappe verplaatst colspan="2" HC 1998 Marco Pantani HC 1999 José Luis Arrieta HC 2000 Pascal Hervé HC 2002 Santiago Botero HC 2003 Stefano Garzelli HC 2005 Alexandre Vinokourov HC 2006 Michael Rasmussen HC 2007 Mauricio Soler HC 2008 Stefan Schumacher HC 2011 (1) Andy Schleck HC 2011 (2) Andy Schleck HC 2015 colspan="2" HC 2017 Primož Roglič HC 2019Dit jaar werd het Souvenir Henri Desgrange uitgereikt op de hogere Col de l'Iseran Nairo Quintana HC 2022 (1) Warren Barguil HC 2022 (2) Anthony Perez HC 2024 Tadej Pogačar HC 2026 Richard Carapaz HC
In 1935 viel Francisco Cepeda hard tijdens de afdaling van de Galibier, waarbij hij een schedelbasisfractuur opliep. Hij overleed enkele dagen later in het ziekenhuis aan zijn verwondingen. In 1936 legde Theo Middelkamp op deze bergpas de basis voor de eerste Nederlandse etappeoverwinning in de Ronde van Frankrijk.
In 1998 kleineerde Marco Pantani Jan Ullrich. De Italiaan Pantani vloog tijdens hagelbuien en lage temperaturen weg van Ullrich die op de top tien minuten verloren had.
In 2011 is de col voor de eerste maal op twee opeenvolgende dagen beklommen. Bij de eerste van die twee beklimmingen is voor het eerst in de geschiedenis gefinisht op de top van de Galibier. Boven op de Galibier won Andy Schleck met overmacht, voor zijn broer Fränk en Cadel Evans. Ook de volgende dag kwam Schleck als eerste boven.
In 2013 werd de Galibier tijdens de vijftiende etappe van de Ronde van Italië beklommen. Vanwege de slechte weersomstandigheden werd de etappe ingekort tot 4,2 kilometer onder de top van de col. De finish lag bij het monument voor Marco Pantani. De Italiaan Giovanni Visconti won de etappe.
In 2015 stond de Galibier in de route. De Tunnel du Chambon op de route stond echter op instorten, waardoor de tourorganisatie het parcours aanpaste tot over de Col de la Croix-de-Fer.
In 2024 werd de Col du Galibier in de vierde etappe beklommen via de zijde van de Col du Lautaret. Tadej Pogačar plaatste in de slotkilometer van de beklimming een aanval en kwam met kleine voorsprong op zijn rivaal Jonas Vingegaard als eerste boven. Na een snelle afdaling won Tadej Pogačar de rit in Valloire en nam de gele trui over van Richard Carapaz.
Panorama Vanaf de top voert een wandelpad naar een uitzichtpunt op 2704 m. Vanaf hier kan men in het zuiden de gletsjers van de Barre des Écrins en de La Meije zien, de piek van de Rochebrune in het zuidoosten, in het noordoosten de Mont Blanc en tot slot de Grand Galibier (3229 m).
Externe links Grenoble Cycling Pages - Col du Galibier Climbbybike.com: Alles over de Col de Galibier en 8,000 andere beklimmingen; verhalen, profielen, Google Earth & kaarten.
Categorie:Bergpas in Hautes-Alpes Categorie:Beklimming in de wielersport in Frankrijk Col G