Nienke van Hichtum (Fries: Nynke fan Hichtum), pseudoniem van Sjoukje Maria Diderika Bokma de Boer (Nes, 13 februari 1860 – Hilversum, 9 januari 1939) was een Nederlandse en Friese vertaalster en kinderboekenschrijfster. Haar bekendste boek is Afke's tiental.
Jeugdjaren Sjoukje Bokma de Boer was de vijfde en jongste dochter van Albertus Minderts Bokma de Boer en Dieuwke Jans Klaasesz. Bokma de Boer was een vrijzinnig predikant in een streng Nederlands-hervormde geloofsgemeenschap waar de bevolking, bestaande uit boeren en vissers, niet veel moest hebben van de koers van hun geestelijk leider. Van haar vader erfde Sjoukje haar talent om verhalen te vertellen. Na de lagere school was ze van 1875 tot 1879 intern op de kostschool van dominee Scheltema in Dokkum. Scheltema stimuleerde Sjoukje om te gaan schrijven.
Huwelijk In 1885 verloofde Sjoukje zich met Pieter Jelles Troelstra, die in Groningen rechten studeerde. Ze trouwden in 1888 en kregen twee kinderen, Dieuwke en Jelle. Troelstra werkte mee aan de oprichting van een Fries literair tijdschrift, For hûs en hiem, waaraan ook Bokma de Boer meewerkte. Ze verzorgde onder andere de kinderrubriek. Als pseudoniem gebruikte ze de naam ‘Nienke van Hichtum’. ‘Nienke’ was vermoedelijk afgeleid van een vrouw die vroeger aan Sjoukje verhalen had verteld, Nynke fan Foudgum en van een andere vertelster, Nynke fan Syds, een kennis van haar ouders. Waarschijnlijk is ‘Van Hichtum’ afgeleid van het gelijknamige dorpje ten noorden van Bolsward. Echtgenoot Pieter Jelles wilde graag een belangrijk Fries dichter worden en werd hierin gesteund door Sjoukje. Het echtpaar werd gegrepen door de politiek, Pieter sloot zich aan bij de Socialistische beweging en Sjoukje omarmde de principes van de beweging.
Afke’s tiental
Pieter Jelles raakte meer en meer betrokken bij de politiek en vond dat zijn vrouw thuis moest blijven om voor de kinderen te zorgen. Sjoukje, die na twee bevallingen verzwakt was, kreeg nu haar handen vol aan opvoeding en huishouden. Zij zag met lede ogen aan dat haar opgebouwde zelfstandigheid en eigen creativiteit afbrokkelde. Ook het gezinsinkomen ging achteruit en tussen 1891 en 1897 hadden de Troelstra’s moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. In dat laatste jaar werd Pieter Jelles lid van de Tweede Kamer voor het kiesdistrict Tietjerksteradeel. Sjoukje bleef schrijven en probeerde met de kinderboeken en journalistiek werk het inkomen aan te vullen. In 1900 ging Troelstra vanwege de Hogerhuis-affaire een maand de gevangenis in.Leeuwarder Courant, 1 november 1899 In die tijd schreef Bokma de Boer onder haar schrijverspseudoniem het boek Afke's tiental over een familie van straatarme landarbeiders. Het zou haar wereldberoemd maken.
In de periode 1904-1938 legde Bokma de Boer een verzameling van ruim 2600 volksliedjes aan, waaronder kinderliedjes en sinterklaasliedjes. De verzameling is in het bezit van het Meertens Instituut onder de naam: Handschriftencollectie volks- en kinderliederen van Nynke van Hichtum. De liedjes zijn ontsloten in de Nederlandse Liederenbank.Collectie Hichtum, op liederenbank.nl.
Scheiding Bokma de Boer bleef ondanks haar kwakkelende gezondheid en haar drukke huishouden trouw aan het socialisme. Ze werkte mee aan het socialistische dagblad Het Volk en recenseerde kinderboeken voor Het Kind. Voor haar gezondheid verbleef Sjoukje voor langere tijd in het buitenland, waarbij de kinderen in zogenaamde 'Landerziehungsheime' werden geplaatst. Dit legde een extra druk op het huwelijk. In 1906 werd Pieter Jelles na de dood van zijn vader, directeur van de verzekeringsmaatschappij Neerlandia. In die tijd kreeg hij ook een relatie met de huishoudster van het gezin. Uiteindelijk leidde dit alles tot een scheiding in 1907 tussen Sjoukje en Pieter Jelles.
Latere jaren thumb|links|Nes (Noardeast-Fryslân), Borstbeeld van Nienke van Hichtum Bokma de Boer leed zwaar onder de scheiding, maar met hulp van haar zoon Jelle wist zij de crisis te overwinnen. Ze ging sprookjes en volksverhalen uit de hele wereld verzamelen en navertellen in allerlei boeken. Ook vertaalde ze kinderboeken als Winnie de Poeh en Robinson Crusoe. Pas aan het begin van de jaren dertig ging ze weer haar eigen jeugdverhalen schrijven. Hoewel ze inmiddels al jaren in Hilversum woonde, speelden deze jeugdboeken weer in Friesland. Hoewel ze niet deelnam aan de vrouwenstrijd of op een andere manier op de barricade stond, bleef ze het socialisme trouw. Ze overleed in 1939.
Bronnen Tineke Steenmeijer-Wielenga De Oare Helte (Nederlandse titel: Eigen Waarde) 2001 Aukje Holtrop, Nynke van Hichtum. Leven en wereld van Sjoukje Troelstra-Bokma de Boer (1860-1939), 2005 (proefschrift Rijksuniversiteit Groningen) (Digitale versie) Themanummer Bzzlletin 164, april 1989: Nienke van Hichtum. Den Haag: BZZTôH.
Film Regisseur Pieter Verhoeff gebruikte het boek van Tineke Steenmeijer-Wielenga De Oare Helte (Nederlandse titel: Eigen Waarde) , over de relatie van het echtpaar Troelstra, in het script van de film Nynke.
Bibliografie thumb|Boekomslag Zwarte Jakob van den Valkenburg (1914) Boekbandontwerp en illustraties Willem Wenckebach. 1887 - Teltsjes yn skimerjoun. (Digitale versie). Snits (=Sneek), Pyttersen 1897 - Sip-su, "de knappe jongen". Een Eskimo-geschiedenis. (Digitale versie). Heusden, L.J. Veerman 1898 - De geschiedenis van den kleinen Eskimo Kudlago. Amsterdam, S.L. van Looy 1899 - Hoe een kleine Kafferjongen page bij de koning werd. (Digitale versie). Utrecht, H. Honig. 2e, veel verbeterde druk, 1911 1900 - Oehoehoe in de wildernis (Digitale versie). Utrecht, H. Honig. 2e druk, 1907 1901 - Een Kafferse heldin. Amsterdam, S.L. van Looy. Bevat: Oezinto's vlucht; Oezinto en Oehoehoe. Vervolg op: Oehoehoe in de wildernis (Digitale versie) 1902 - Afke's tiental. Alkmaar, Gebr. Kluitman (Digitale versie) 4e druk 1919. Heruitgegeven als De tsien fan Martens Afke. Drachten, Laverman, 1957 1905 - Ethel Turner en haar werken. Gouda, G.B. van Goor Zonen (Digitale versie) 1905 - Friesche schetsen. Groningen, J.B. Wolters (Digitale versie) 1905 - Het apenboek. Amsterdam, Elsevier (Digitale versie) 1906 - Kinderleven. 10 schetsjes. Bussum, C.A.J. van Dishoeck (Digitale versie) 1907 - Een bloemensprookje door Agot Gjems Selmer. Voorlichtingsboekje voor kleine kinderen, met inleiding van Nienke van Hichtum 1908 - Der wier ris in âld wyfke. Ljouwert (= Leeuwarden, Van der Velde. Oarde utj, ca. 1920 (Digitale versie) 1908 - Er was eens een oud vrouwtje. Een oud-Friesch vertelseltje voor Hollandsche kinderen bewerkt. Leeuwarden, R. van der Velde (Digitale versie) 1910 - Fortunatus en zijn zonen. Een oud verhaal. Amsterdam, Van Holkema & Warendorf (Digitale versie) Als herdruk verschenen met de titel: De tooverhoed: een oud verhaal naverteld. Amsterdam , Querido, 1918 (naverteld) 1911 - Moeders vertellingen. Alkmaar, Kluitman (Digitale versie) 1911 - Kajakmannen, Groenlandsche avonturen. Gouda, G.B. van Goor Zonen (naverteld) (Digitale versie) 1912 - Tien verhalen uit de duizend-en-één-nacht. Amsterdam, Van Kampen (naverteld) 1913 - Oude en nieuwe verhalen. Alkmaar, Gebr. Kluitman 1913 - Klein-Martje en andere verhalen. Alkmaar, Gebr. Kluitman (Digitale versie) 1913 - Om honderd daalders en andere verhalen. Alkmaar, Gebr. Kluitman (Digitale versie) 1914 - Zwarte Jakob van den Valkenburg. Een ware geschiedenis. Amsterdam, P.N. van Kampen & Zoon (Digitale versie) 1916 - De booze wolf en de zeven geitjes, en Goudhaar in het berenhuisje. Amsterdam, "Jacob van Campen" 1917 - De bewoners van het kleine tuinhuisje. Amsterdam, Jacob van Campen 1917 - De wonderbare avonturen van Tom Duim. Een grappige geschiedenis. Amsterdam, J.M. Meulenhoff 1917 - Duimelijntje. Amsterdam, Van Campen. Naar het Deens van Hans Christiaan Andersen 1917 - Van een soldaat, een vuurslag en drie honden met groote oogen. Amsterdam, "Jacob van Campen" (Digitale versie) 1917 - Sneeuwwit en Rozerood : een oud sprookje. Amsterdam, "Jacob van Campen". Bew. van: Schneeweisschen und Rosenrot. Stuttgart, Urachhaus, 1986 (Digitale versie) 1919 - De bengel. Utrecht, A.W. Bruna & Zoon's uitgevers-mij. Vert. van: The cub van Ethel Turner 1920 - Amelioranna als koopvrouwtje. Alkmaar, Kluitman (Digitale versie) 1920 - Nieuw vertelselboek. Den Haag, van Goor (Digitale versie) 1920 - Gouden sprookjes van gebrs. Grimm. Gouda, G.B. van Goor Zonen (naverteld) (Digitale versie) 1921 - Amelioranna en de groene parapluie. Vertaling van: Ameliaranne and the green umbrella van Constance Heward, 1920 1921 - Vertellingen uit de Duizend en één nacht (bewerking) (Deel I) (Digitale versie) (Deel II) (Digitale versie) (Deel III) (Digitale versie) (deel IV) (Digitale versie) (Deel V) (Digitale versie) (Deel VI) (Digitale versie) (Deel VII, VIII, IX) (Digitale versie) 1922 - De huisjes van David en Jonathan. Alkmaar, Gebr. Kluitman. Vert. van: Fair Ines van Ethel Turner. London, Hodder & Stoughton, 1910 1922 - Het geheim van de zee. Utrecht, A.W. Bruna & Zoon's uitgevers-mij. Vert. van Ethel Turner 1922 - Het groot vertelselboek . Utrecht, W. de Haan (Deel 1-3) (Digitale versie) (Deel 4-6) (Digitale versie) (Deel 7-9) (Digitale versie) 1923 - Jennifer Dzjin. Alkmaar, Gebr. Kluitman. Vert. van: Jennifer J van Ethel Turner. London, Ward, Lock & Co., 1922 1923 - Het leven en de wonderbare lotgevallen van Robinson Crusoe. Arnhem, H. Ten Brink. Vert. van: The life strange surprizing adventures of Robinson Crusoe ... van Daniel Defoe, 1719 (naverteld) 1924 - Jan-Trip Jan-Tree. Alkmaar, Gebr. Kluitman (Digitale versie) 1924 - Het nieuw vertelselboek (Deel) * (Digitale versie) (Deel) ** (Digitale versie) (Deel) *** (Digitale versie) 1924 - Vertel-uurtjes. Alkmaar, Gebr. Kluitman (Digitale versie) 1924 - Miaula en de tweelingen. Alkmaar, Gebr. Kluitman. Vert. van: The twins and Tabiffa van Constance Heward. London, Harrap, 1923 (Digitale versie) 1924 - Baas Casenave en de gauwdieven. Alkmaar, Gebr. Kluitman (Digitale versie) 1924 - De verstandige poedel. Alkmaar, Gebr. Kluitman. Auteursnaam op omslag: L. van Ankum, waarschijnlijk ook pseudoniem van Sjoukje Maria Diderika Troelstra-Bokma de Boer (Digitale versie)] 1924 - Kleine Niklaas. Alkmaar, Gebr. Kluitman (Digitale versie) 1924 - Het aardmannetje. Alkmaar, Gebr. Kluitman (Digitale versie) 1924 - Jetse, een Friesche vertelling. Santpoort, C.A. Mees (Later uitgebreid tot Jelle van Sipke-Froukjes.) 1925 - Het Hoetselmannetje van Stuttgart. Santpoort, C.A. Mees. Vert. van: Das Stuttgarter Hutzelmännlein van Eduard Mörike, 1852 1925 - Het groot winteravondboek. Alkmaar, Gebr. Kluitman. Bevat: De gouden appelen (I) ; Koenraad en de ooievaar (II) ; De twee wenschen (III) ; Hoe vader het huiswerk deed (IV) 1926 - Het Soria Maria slot. Sprookjes en vertellingen uit de landen der middernachtzon. Utrecht, W. de Haan (Digitale versie) 1926 - Sprookjes uit verre landen. Amsterdam, Mij. voor goede en goedkoope lectuur 1928 - Amelioranna als koopvrouwtje. Alkmaar, Gebr. Kluitman. Vertaling van: Ameliaranne keeps shop van Constance Heward. London, Harrap, 1928 1928 - Het wereldsprookjesboek. Sprookjes en vertellingen uit vele verre landen. Utrecht, W. de Haan (Digitale versie) 1929 - Winnie de Poeh, voor Nederlandse kinderen naverteld door Nienke van Hichtum. Rotterdam, Nijgh & Van Ditmar. Vert. van: Winnie-the-Pooh van A.A. Milne, 1926 1930 - Geplukte bloempjes. Een bundel heel kleine verhaaltjes. Assen, De Torenlaan (Digitale versie) 1930 - Vier duizend kilometer door de Poolwoestijn. 2e druk 1934. Groningen, P. Noordhoff (Digitale versie) Ook verschenen o.d.t.: De ontvlucht. Groningen, P. Noordhoff, 1955 1930 - De avonturen van Kek, den jongen Koper-eskimo. Alkmaar, Gebr. Kluitman. Vertaling van: Kak the copper eskimo van V. de Waal-Irving. Mac Millan 1930 - De prinses op de erwt. Rotterdam, Nijgh & Van Ditmar. Vert. van: Prinsessen på aerten van H.C. Andersen, ca. 1835 (naverteld)