De tendensroman behoort tot de tendensliteratuur en is een maatschappelijk geëngageerde variant van de psychologische roman die draait om het uitbeelden van het geestesleven van de hoofdpersoon. Tegelijkertijd wordt er echter een overtuiging gepropageerd of bekritiseerd of een maatschappelijke mistoestand aan de kaak gesteld. Het bekendste Nederlandstalige voorbeeld is de Max Havelaar van Multatuli.
Ook teksten die benoemd worden als didactische literatuur, moralistische literatuur, sociale literatuur, politieke literatuur en propagandaliteratuur kunnen worden beschouwd als vormen van tendensliteratuur.
Voorbeelden Elise van Calcar: Hermine, 1850 Harriet Beecher Stowe: De hut van Oom Tom, 1852 Multatuli: Max Havelaar, 1860 Victor Hugo: Les Misérables, 1862 Cécile de Jong van Beek en Donk: Hilda van Suylenburg, 1897 M.J.J. Exler: Levensleed, 1911 Aldous Huxley: Brave new world, 1932 Theun de Vries: Sla de wolven, herder, 1946 George Orwell: 1984, 1948 Leon Uris: Exodus, 1955 Aldous Huxley: Island, 1962 Dimitri Verhulst: Problemski Hotel, 2003 Splinter Chabot: Confettiregen, 2020