Het Kanaal van Steenenhoek is een afwateringskanaal in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Het is in 1818 en 1819 gegraven, van de Linge bij Gorinchem naar de Beneden-Merwede bij Boven-Hardinxveld. Kleine vrachtboten konden het kanaal gebruiken, tegenwoordig dient het vooral de pleziervaart.
Geschiedenis en doel miniatuur|Watersnood van 1809 Nadat in 1809 de Waaldijk tegenover Nijmegen doorgebroken was, voltrok zich een van de grootste overstromingsrampen uit de Nederlandse geschiedenis: de watersnood van 1809. Een groot gebied tussen de Waal, Merwede, Nederrijn en Lek kwam onder water te staan, Kanalen van de Koning-Koopman, 1995 pp.265-266 tot voorbij Dordrecht. De Linge, een betrekkelijk kleine rivier, kon de stortvloed vanuit vooral de Tielerwaard onmogelijk verwerken. Dit waterstaatkundige knelpunt, dat ook in normale natte jaren problemen gaf, was in vorige eeuwen al een bekende twistappel van de heren van Arkel. De problemen lagen niet alleen bovenstrooms, ze kwamen ook van de andere kant: een hoge waterstand in de Merwede stuwde het water in de Linge terug.
Het nieuwe kanaal moest dienen als afwatering van de Linge, die tot dan zijn water via de binnenstad en de vestinggrachten van Gorinchem op de Boven-Merwede loosde en daarbij vaak de stad blank zette. De Kanselpoort is in 1818 gesloopt toen het kanaal gegraven werd. De nieuwe watergang verlegde de uitstroom van de Linge naar de Steenenhoek, een benedenstrooms punt van de Merwede, waar de lagere waterstand de afvoer gemakkelijker maakte. De bestaande loop van de Linge bleef gehandhaafd, zodat de 8,7 kilometer lange watergang veel extra bergingscapaciteit bood. Ook vanuit de Zederik kon water uitgelaten worden op het kanaal.
Het project vergde een investering van 1,3 miljoen gulden en werd in 1819 opgeleverd. De scheepvaart kon er ook gebruik van maken; vooral stroomopwaarts leverde dit tijdwinst op. Daarvoor lagen er schutsluizen bij de bovenmond, in de Arkelse dijk bij Gorinchem, en in de benedenmond bij Steenenhoek in Boven-Hardinxveld.
Ligging en gebruik alt=Een zeilschouw vaart bij de Gorinchemse Kanaalsluis langs aangemeerde plezierboten|miniatuur|Een zeilschouw vlak bij de Gorinchemse Kanaalsluis Het kanaal takt tussen Arkel en Gorinchem af van de Linge en loopt van langs de noord- en westkant van de vestingwerken, die nu Gorinchemse binnenstad omringen, via de Gorinchemse Kanaalsluis naar het Merwedekanaal. Na de kruising loopt het Kanaal van Steenenhoek parallel aan de Betuwelijn en de A15 naar het westen. Het loopt noordelijk langs Boven-Hardinxveld en mondt daar via de Steenenhoeksche Kanaalsluis en de uitwateringsgeul van het Gemaal Mr.dr. G. Kolff uit in de Beneden-Merwede.De Nederlandse Gemalen Stichting: Lingegemaal Mr. Dr. G. Kolff. Gearchiveerd op 5 juli 2022.
Met een schutlengte van 25 meter zijn de sluizen ongeschikt voor de hedendaagse beroepsvaart, de CEMT-klasse is dus 0. Toch kunnen kleine vrachtschepen er komen vanuit het later gegraven Merwedekanaal. Dit kruist het Kanaal van Steenenhoek ten westen van Gorinchem.
Bruggen en sluizen Nr.: Naam: Soort: Traject: Afbeelding:1 Gorinchemse Kanaalsluis verkeersbrug (hefbrug) Centrum - Lingewijk (Paardenwater) 125px2 Lange Brug verkeersbrug (ophaalbrug) Centrum - Gildenwijk (Lange Brug) 125x125px3 Brug A27* verkeersbrug (liggerbrug) Breda - Almere4 Schelluinse Brug verkeersbrug (liggerbrug) De Avelingen - Schelluinen (Zandkade) 5 W. v. Huibjesbrug verkeersbrug (liggerbrug) Boven-Hardinxveld - Giessenburg (Kon. Wilhelminalaan) 6 Steenenhoeksche Kanaalsluis verkeersbrug (liggerbrug) Boven-Hardinxveld - Hardinxveld-Giessendam (Rivierdijk) 125px *officiële naam onbekend.
Categorie:Kanaal in Zuid-Holland Categorie:Gorinchem Categorie:Geografie van Hardinxveld-Giessendam Categorie:Alblasserwaard