thumb|Liemers hagelkruis Kilder thumb|Hagelkruis te Aarle-Rixtel thumb|Hagelkruis Wehl Een hagelkruis is een wegkruis dat geplaatst werd om boze geesten af te weren, onder andere opdat gewassen niet door hagel beschadigd zouden raken. Hagelkruisen zijn er in twee typen, het Liemerse kruis van ijzer geplaatst op een hoge ijzeren of houten mast en het stenen of houten kruis dat op de grond geplaatst is.
Hagelkruizen werden voornamelijk bij kruispunten opgetrokken. Het oudste bewaard gebleven hagelkruis in Nederland is het hagelkruis te Aarle-Rixtel.Hagelkruis Aarle-Rixtel. Gearchiveerd op 7 december 2021. In België vindt men onder meer een hagelkruis te Ekeren.
Bij sommige hagelkruisen vond brooduitdeling aan de behoeftigen plaats, terwijl een dergelijk kruis ook een halteplaats voor een processie kon zijn.
Er wordt wel beweerd dat het Hagelkruis afkomstig is van de 'hagalaz'-rune, die in vereenvoudigde vorm afgebeeld wordt als een kruis. Sommige legenden geven er weer andere betekenissen aan.
Een boakenstuk of boakenbrink is een uitdrukking die in Oost-Nederland gehanteerd wordt en een open, ruige plek in het midden van de es mee aangeduid werd waar een baken staat of stond. De naam baken verwijst mogelijk naar de plaats waar een hagelkruis staat of stond.
Locaties Plaatsen in Nederland en België waar een hagelkruis staat of stond zijn:Heidens Nederland, Judith Schuyf, Uitgeverij Matrijs, 1995, Aarle-Rixtel: Hagelkruis Aarle-Rixtel Asselt Azewijn Boxmeer Ekeren (Antwerpen): Hagelkruis Ekeren Enschede: boakenstuk Goirle Helmond (Stiphout) Hengelo Kessel: Hagelkruis Kessel Lonneker: boakenbrink Maarheeze Maasbree: Hagelkruis 't Heeske Maasniel MeijelHeemkunde vereniging Medelo: Het nieuwe Hagelkruis. Gearchiveerd op 26 september 2021. Montfort Ootmarsum: boaken Riel Sint Odiliënberg: Hagelkruis Sint OdiliënbergIKL herstelt zicht en beleefbaarheid markant Hagelkruis St. Odiliënberg TilburgHagelkruizen in Noord-Brabant Twickel: boakenstuk Usselo: boakenstuk De Vecht (gemeente Voorst)Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: Hagelkruis - De Vecht
Hagelkruisen van het Liemerse type Beek (Montferland): Hagelkruis Beek Wehl: Hagelkruis Wehl Het oude kerspel Zeddam: Kilder: Hagelkruis Kilder Stokkum: Hagelkruis Stokkum Vethuizen: Hagelkruis Vethuizen Zelhem
Categorie:Monument Categorie:Folklore Categorie:Bijgeloof