Meteor (1979)

Meteor is een Amerikaanse film uit 1979 van Ronald Neame met in de hoofdrollen Sean Connery, Natalie Wood, Karl Malden en Brian Keith.

De film is gebaseerd op Project Icarus een onderzoek van een aantal studenten van het Massachusetts Institute of Technology uit 1967. De studenten wilden nagaan of het mogelijk was om een grote meteoriet die afstevent op de aarde te stoppen met een kernraketten.

Meteor was een gigantische flop in de bioscopen. Er was 16 miljoen geïnvesteerd en er kwam in eerste instantie maar 4 miljoen terug (later zou dit oplopen tot 8,4 miljoen). Distributeur American International Pictures werd gelijk weggevaagd. Ook de kritiek was vernietigend en de film stond gelijk bekend als een van de slechtste films uit de filmgeschiedenis. Later kreeg de film een cultstatus vooral toen bleek dat films als Armageddon (1998) en Deep Impact (1998) schatplichtig zijn

Verhaal

Een komeet duikt onverwacht op in de buurt van de planetoïdengordel en komt in botsing met de planetoïde Orpheus. Er breekt een stuk met een omtrek van acht kilometer af van Orpheus. Tot ontzetting van NASA suist het stuk planetoïde recht op de aarde af De gevolgen zullen rampzalig zijn. Bij de inslag van een brokstuk van deze omvang zal energie vrijkomen die overeenkomt met meer dan een miljoen keer de explosieve kracht van de atoombommen die op Hiroshima en Nagasaki werden gedropt. Terwijl de geleerden overleggen over de mogelijke gevolgen vallen kleine brokstukken van de afgebroken fragment al op de Aarde en richten grote schade aan. Het is duidelijk dat afwachten geen optie is, er moet een oplossing komen. De VS beschikt over een mogelijke oplossing, de satelliet Hercules, ontworpen door dr. Paul Bradley. Hercules is eigenlijk een groot platform in de ruimte bewapend met raketten met een nucleaire lading. Het systeem was ooit bestemd als afweermiddel tegen kometen en planetoïden maar is nu gedegradeerd tot een nucleair platform gericht tegen de Sovjet-Unie. De VS wil Hercules op de aanstormende planetoïdenscherf richten maar beseft dat het aantal raketten niet voldoende is om het tegen te houden. Ze weten echter dat de Russen een soortgelijk platform hebben, Peter de Grote, genaamd. Een gecombineerde aanval van Hercules en Peter de Grote zal zeer waarschijnlijk wel voldoende zijn. Probleem is echter dat de Sovjet-Unie niet wil toegeven dat ze over een nucleair rakettensysteem in de ruimte beschikken. Intussen is professor Bradley gearriveerd in het ondergrondse controlecentrum van Hercules in Manhattan. Bradley probeert zijn collega in de Sovjet-Unie, dr. Alexei Dubov te overtuigen van het naderende gevaar. Samen met Harry Sherwood van NASA en de commandant van het controlecentrum, generaal-majoor Adlon wacht men in angstige spanning af of hoe de Sovjet-Unie zal reageren. Als meer fragmenten inslaan, gaat de Sovjet-Unie overstag en arriveren dr. Dubov en zijn assistente en vertaalster Tatiana Donskaya in Manhattan. Beide satellietplatformen, elk gewapend met zestien raketten met atoomkoppen, worden in de richting van het fragment gedraaid. Peter de Grote vuurt het eerst zijn raketten af, veertig minuten later gevolgd door Hercules. Terwijl de wetenschappers nagelbijtend wachten op de inslag van de raketten, vallen nog altijd fragmenten op de aarde. Hongkong wordt getroffen door een gigantische tsunami als een splinter van de planetoïde inslaat in de oceaan. Ook New York wordt geraakt en een van torens van het World Trade Center stort in. Ook het controlecentrum van de Hercules op Manhattan krijgt een inslag. Vele wetenschappers komen om en de overlevenden proberen zich een weg naar buiten te banen. De uitgangen zijn geblokkeerd, dus wagen ze zich in de tunnels van de New Yorkse metro. Als echter de East River overstroomt en het water doordringt tot de tunnels lijkt ook hun uur geslagen. Met veel moeite weet de groep overlevenden echter een metrostation te bereiken, waar ze moeten wachten op de reddingswerkers. Net op het moment dat het metrostation wordt opengebroken en de overlevenden naar buiten lopen, komt er een bericht over de radio. De raketten zijn ingeslagen in het planetoïdenfragment en hebben het compleet vernietigd.

Rolverdeling

||| dr. Paul Bradley || bedenker van Hercules |- ||| Tatiana Donskaya || assistente van Dubov |- ||| Harry Sherwood || NASA-medewerker |- ||| dr. Alexei Dubov || bedenker Peter de Grote |- ||| gen-majoor Adlon|| hoofd controlecentrum |- ||| Sir Michael Hughes || |- ||| President van de VS ||

Achtergrond Titelverklaring De film heet Meteor (meteoor), maar er is in de film voortdurend sprake van een rotsfragment, ontstaan na een botsing tussen een komeet en een planetoïde. Waarom heet de film dan niet Comet (komeet) of Asteroïd (planetoïde)? Een komeet bestaat uit een mengsel van steen en ijs en beweegt zich in een langgerekte baan rondom de zon, de meeste kometen zijn niet groter dan 10 tot 20 kilometer. Planetoïden zijn brokjes rots die zich in licht elliptische banen tussen de planeten Mars en Jupiter bewegen. Deze planetoïden vormen geen bedreiging voor de Aarde. Twee klasse planetoïden, de Apollo- en Atenplanetoïden hebben sterk elliptische banen en komen wel in de buurt van de Aarde. De planetoïden verschillen in grootte en botsen nog al eens op elkaar of tegen een komeet (zoals in de film). Fragmenten die hierbij loskomen worden meteorieten genoemd. Als deze fragmenten naar de aarde vallen komen ze eerst in contact met de dampkring. Het meeste puin zal dan verbranden. De gedeeltes die niet verbranden en op Aarde inslaan worden meteoroïden genoemd. De meeste meteorieten zijn te klein om te worden opgemerkt, maar de Aarde is in het verleden ook getroffen door aanmerkelijk grotere meteorieten. Het vermoeden bestaat dat het uitsterven van de dinosauriërs het gevolg was van de inslag van een meteoriet met een doorsnee van 10 kilometer (ongeveer de grootte van de meteoriet in de film).

Voorgeschiedenis American International Pictures (AIP) was in Hollywood nog een betrekkelijk jonge studio in 1979. Opgericht in de jaren vijftig was het vooral bekend als producent van horror- en beach partyfilms, die voor een zeer laag budget werden gemaakt. Halverwege de jaren zeventig wilde men zich richten op een groter publiek en zocht naar een geschikt onderwerp. Rampenfilms hadden in die tijd veel succes. Films als The Poseidon Adventure en The Towering Inferno bereikten een groot publiek. In 1979 was de hausse in rampenfilms eigenlijk alweer voorbij, maar dat weerhield AIP niet om te komen met een combinatie van een rampenfilm annex sciencefictionfilm. Er werd een groot budget uitgetrokken (uiteindelijk uitkomend op 16 miljoen) en verschillende grote sterren vastgelegd. Voor de regie trok men Ronald Neame aan. Neame had onder andere The Poseidon Adventure in 1972 geregisseerd. Hij werd binnengehaald door de decorontwerper van die film William Creber, die ook was vastgelegd voor Meteor. Neame had al snel spijt van zijn beslissing. De vijf producenten van de film en AIP lagen al snel overhoop met elkaar en met Neame. Niet lang daarna liep William Creber kwaad weg na een ruzie over zijn contract en Neame begon het ergste te vrezen. Wat hem het meeste zorgen baarde was het totaal ontbreken van een scenario.

Scenario Meteor had een wetenschappelijke ondergrond. In 1967 bestudeerden studenten van het Massachusetts Institute of Technology onder leiding van professor Paul Sandorff een hypothetische inslag van 1566 Icarus, een fragment van een Apolloplanetoïde op Aarde en eventuele tegenmaatregelen om die inslag te voorkomen met nucleaire wapens. Dit zogenaamde Project Icarus omschreef de mogelijkheid om raketten met atoomkoppen af te vuren op 1566 Icarus. Time Magazine publiceerde in het nummer van 16 juni 1967 een artikel over het onderzoek onder de titel "Systems Engineering: Avoiding an Asteroid". Student Louis A. Kleiman publiceerde in 1968 het onderzoek in boekvorm als "Project Icarus: an MIT Student Project in Systems Engineering". Maar al deze wetenschappelijke verhandelingen vormden slechts de inspiratie, de eventuele impact van een grote meteoriet en de mogelijkheid het fragment te vernietigen met atoomwapens. Wat ontbrak was een verhaal rondom deze gebeurtenissen. Schrijver Edmund H. North, bekend van The Day the Earth Stood Still (1951) werd aangetrokken, maar zijn versie werd afgekeurd. Hij werd opgevolgd door Stanley Mann, scenarist van onder andere The Collector (1965). Mann werkte drie maanden aan het scenario van North en kwam met een versie die de goedkeuring van iedereen kon wegdragen.

Acteurs Nadat het scenario was geschreven, begon Neame met de audities. Net als bij de The Poseidon Adventure kon hij beschikken over een sterrencast. Een van de eersten die werd vastgelegd was Sean Connery voor de rol van dr. Paul Bradley. Om de film te voorzien van een romantisch tintje moest Bradley verliefd worden en was de rol van Russische vertaalster Tatiana in de film geschreven. Actrice Natalie Wood ging Tatiana spelen. Aangezien de rol vereiste dat Tatiana een aantal dialogen in het Russisch aangaat moest Wood weer terug naar school. Hoewel ze was geboren uit Russische ouders, immigranten die gewoon waren thuis Russisch te spreken, sprak Wood zelfs de taal niet. Ze kon het Russisch enigszins verstaan en een paar woorden spreken. Als voorbereiding op haar rol ging ze naar het taalinstituut Berlitz en deed een snelcursus Russisch. Ze moest de Russische dialogen overigens houden met acteur Brian Keith die de geleerde Alexei Dubov speelt. Keith had minder tijd zich voor te bereiden dan Natalie Wood. Hij verving op het laatste moment acteur Donald Pleasence die afzag van de rol. In een van de kleinere rollen is Henry Fonda te zien als president van de Verenigde Staten. Aanvankelijk was Fonda's rol groter, maar een groot deel van zijn beeldmateriaal werd uit de film geknipt. Zo hield Fonda in zijn rol als president zo'n gloedvolle rede dat de figuranten en de filmploeg in een spontaan applaus uitbarstten. Helaas voor de bioscoopbezoeker belandde de scène op de grond van de montagekamer.

Productie