Shomre Hadas, officieel de Israëlitische Gemeente van Antwerpen – Shomre Hadas, is een orthodox-joodse religieuze gemeente in Antwerpen. Zij is een van de drie Joodse religieuze gemeenten in de stad. De huidige gemeente ontstond in 1931 door een fusie van de Israëlitische Gemeente van Antwerpen, die in 1816 onder het Nederlandse bewind was erkend, met de in 1920 opgerichte orthodox-joodse gemeente Shomre Hadas.
Geschiedenis De oudste organisatorische voorganger was de Israëlitische Gemeente van Antwerpen. Deze gemeente werd in 1816 wettelijk erkend en behoorde daarmee tot de vroeg erkende Joodse gemeenten in het gebied dat later België werd. Vanaf 1846 gebruikte zij de voormalige Salvatorkapel in de Grote Pieter Potstraat als synagoge. Door de groei van de Joodse bevolking in de tweede helft van de negentiende eeuw werd dit gebedshuis te klein.
In 1884 stelde het Antwerpse stadsbestuur een terrein op het Zuid ter beschikking voor een nieuwe synagoge. Na wijzigingen van locatie en ontwerp werd het gebouw tussen de Bouwmeestersstraat en de Schildersstraat uitgevoerd naar plannen van Ernest Stordiau en Joseph Hertogs. De eerste steen werd gelegd op 22 december 1891; de synagoge werd op 7 september 1893 ingewijd. Het gebouw, dat bekendstaat als de Hollandse Synagoge, werd ontworpen in een neo-Moorse of oriëntaalse stijl.
De afzonderlijke orthodox-joodse gemeente Shomre Hadas werd in 1920 in Antwerpen opgericht. In 1931 fuseerde zij met de oudere Israëlitische Gemeente van Antwerpen. De nieuwe organisatie ging verder onder de naam Israëlitische Gemeente van Antwerpen – Shomre Hadas. In het interbellum verschoof een belangrijk deel van het Joodse leven in Antwerpen van het Zuid naar de omgeving van het Centraal Station en de diamantwijk. De gemeente beschikte daar over bijkomende gebedsruimten en werkte aan een grotere synagoge nabij de Van den Nestlei.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de synagogen van de gemeente beschadigd. De Hollandse Synagoge liep vooral schade aan het interieur op en werd in 1958 gerestaureerd door architect Michel Mirkine. De synagoge die later de naam Romi Goldmuntz kreeg, was in 1941 geplunderd en werd in 1944 en 1945 zwaar beschadigd. Na voorlopige herstellingen werd dat complex in 1954 naar ontwerp van architect Isia Isgour hersteld en heringericht.
Na de bevrijding werkten Shomre Hadas en Machsike Hadas samen binnen de Vereenigde Israëlitische Gemeenten. Hoewel beide gemeenten organisatorisch samenwerkten, bleven zij afzonderlijke religieuze gemeenschappen; vanaf 1958 gingen zij opnieuw formeel hun eigen weg.
Synagogen Hollandse Synagoge De Hollandse Synagoge staat aan de Bouwmeestersstraat 7 en de Schildersstraat 10. Het gebouw werd op 17 september 1976 als monument beschermd. Nadat stabiliteitsproblemen waren vastgesteld, onderging het gebouw een zeven jaar durende restauratie. Daarbij werden onder meer de funderingen gestabiliseerd, de gebouwschil en glas-in-loodramen hersteld en het historische kleurenpalet van het interieur gereconstrueerd. Sinds de voltooiing van die werkzaamheden wordt de synagoge opnieuw als gebedsruimte gebruikt.
Romi Goldmuntz-synagoge De Romi Goldmuntz-synagoge bevindt zich aan de Oostenstraat 2–4. Een koninklijk besluit van 3 april 1912 gaf de Israëlitische gemeente toestemming om een hulpsynagoge op te richten. De funderingswerken begonnen in 1925; wegens financiële beperkingen kwam omstreeks 1927 eerst een voorlopig gebouw tot stand naar ontwerp van Joseph de Lange. Het naoorlogse complex omvat een grote en een kleine synagoge, feestzalen en een conciërgewoning.
Religieuze en gemeenschapsvoorzieningen Volgens de eigen website rekent Shomre Hadas zich tot het modern-orthodoxe jodendom. De gemeente beheert synagogen en beschikt onder meer over een mikwe, een begrafenisvereniging en voorzieningen voor toezicht op koosjere voeding. De gemeente stelt tevens dat haar kasjroetafdeling sinds 1945 koosjercertificaten verleent voor ingrediënten, halffabricaten en eindproducten.
Shomre Hadas heeft een eigen begraafplaats in Putte, net over de Nederlandse grens. Bij de ontruiming van de voormalige begraafplaats op het Kiel in 1935 werden Joodse overledenen en grafstenen naar deze begraafplaats overgebracht.
Archief Het archief van de gemeente is beschreven in de databanken Yerusha en de European Holocaust Research Infrastructure. De bewaarde stukken omvatten onder meer statuten, ledenlijsten en ledenfiches, documenten over bestuursverkiezingen en correspondentie.
Zie ook De Hollandse Synagoge Synagoge Romi Goldmuntz
Externe link
Officiële website De Israëlitische gemeenschap van Antwerpen Sjomre Hadas
Literatuur Lieven Saerens (2000), Vreemdelingen in een wereldstad. Een geschiedenis van Antwerpen en zijn joodse bevolking (1880-1944), Ludo Abicht (2018), De Joden van Antwerpen,
Referenties
Categorie:Jodendom in België Categorie:Religie in Antwerpen (stad) Categorie:Antwerpen (stad)