miniatuur|Verdedigingswerk De Schans miniatuur|Vuurtoren Westhoofd na de renovatie in 2018
Ouddorp is een dorp en badplaats op de kop van het eiland en gemeente Goeree-Overflakkee in het zuiden van de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Tot 31 december 2012 vormde Ouddorp samen met Stellendam, Havenhoofd en Goedereede de gemeente Goedereede.
Het landelijk gelegen Ouddorp is op Middelharnis en Sommelsdijk na het grootste dorp van Goeree-Overflakkee. Er wonen ongeveer mensen. Het grootste deel bestaat uit uitgestrekte lintbebouwing, die zich vanaf het centrum naar het noorden en westen uitstrekt tot een afstand van meer dan 4 kilometer. Doordat zandwallen als erfafscheiding werden gebruikt ontstond er een zogenoemd schurvelingenlandschap.
Geschiedenis Over het ontstaan van het dorp Ouddorp tast men in het duister. Waarschijnlijk zijn de stenen van de hervormde kerk uit 1348 afkomstig van een oudere kerk. Mogelijk is het dorp reeds in het jaar 900 ontstaan. De dorpskerk was gewijd aan Sint-Maarten. In 1418 vond er tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten plundering en brandstichting plaats door hertog Jan IV van Brabant, en in 1490 door jonker Frans van Brederode en heer Jan van Naaldwijk. Rond 1594 was er in Ouddorp sprake van een 'Nederduitsch hervormde gemeente'. In de eenentwintigste eeuw telt het dorp zes kerkgenootschappen. Ouddorp kende een aantal buitenplaatsen en boerderijen. Veel hiervan zijn gesloopt, onder meer De Klepperstee, Heijburg, De Hofdijk, de Ruiterswoning en Rustburg. Enkele bestaan nog: de Ridderstee aan de Westerweg (1786), Vissershoek aan de Westnieuwlandseweg (1675), Huis de Klarebeek aan de Klarebeekweg (1659), Zeezicht aan de Oostdijkseweg (1672), en ’t Blaeuwe Huus aan de Bosweg (1650).
Het eiland Westvoorn, waarop Ouddorp was gelegen werd direct door de Noordzee omspoeld en had veel te lijden van de bedreigingen daarvan. In het midden van de 18e eeuw was de situatie zo dreigend geworden dat de Staten van Holland besloten de kosten voor de zeeweringen van enkele polders voor hun rekening te nemen. Ondanks alle kosten en moeite moesten er in het eerste kwart van de 18e eeuw circa vijftig hectare aan gronden buitengedijkt worden. Door middel golfbrekers in de vorm van paalhoofden probeerde men de uitschurende werking van het water tegen te gaan en slikken voor de dijk aan te laten slibben. Dit lukte niet en in 1723 besloot men een inlaag van 35 hectare van de polder het Oudeland af te snijden. Zo ontstond de polder Preekhil, die tegen de verwachting in behouden bleef.
Tijdens de 19e eeuw groeide het aantal inwoners van Ouddorp van 1.800 naar 2.700. Het dorp breidde zich uit in westelijke richting als lintbebouwing langs diverse wegen. Halverwege deze eeuw werden twee molens gebouwd, die nu nog bestaan. Begin 20e eeuw komt het toerisme op in de gemeente. Dit zet de behoudende gemeenteraad voor verschillende dilemma's. In de jaren 30 raakt burgemeester G.J.F. Gobius du Sart in opspraak wegens het aannemen van steekpenningen. Hij wordt in 1938 tot zes maanden cel veroordeeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Ouddorp onderdeel van de Atlantikwall. In totaal werden er op Goeree-Overflakkee 42 bomvrije bunkers gebouwd, verspreid over het eiland. In september 1944 viel een vliegtuigbom op de kruising Dirkdoensweg/Dorpsweg, waarbij een groot aantal woningen werd verwoest. Er viel 'slechts' 1 dode. In totaal zijn in deze oorlog 29 Ouddorpers om het leven gekomen.
Tijdens de watersnood van 1 februari 1953 kwam er ook een gedeelte van Ouddorp onder water te staan doordat de dijken aan de zuidkant op enkele plaatsen doorbraken. Een zo'n doorbraak bevond zich westelijk van de haven. Er gingen twaalf huizen verloren maar de bewoners waren op tijd gevlucht. Er verdronk één persoon in de Oudelandseweg.
Vanaf 1950 zijn voor het eerst planmatig nieuwe wijken aangelegd. Men is begonnen met bouwen in een gebied ver ten noorden van het dorp, waar nu o.a. de Bernhardweg, Julianaweg en Beatrixweg zijn gelegen. Belangrijke reden hiervoor was dat dit nog woeste grond was en geen landbouwgrond opgeofferd behoefde te worden. In 1968 zijn de woningen aan de Alexander- en Geleedststraat gebouwd. Sindsdien is langzaam in zuidelijke richting gebouwd.
De woonwijk Molentienden en het verzorgingshuis De Vliedberg werden in de jaren 1970 gerealiseerd. Deze plannen werden vervolgd met de uitbreidingen in Ouddorp Oost (Diependorst). Tussen de aanwezige lintbebouwing en de toen nieuwe Oosterweg werden enkele honderden woningen met de bijbehorende voorzieningen gebouwd. Begin jaren 1990 is begonnen met de woonwijk Ouddorp-Zuid. Deze wijk is voltooid in 2005. Na jaren van voorbereiding is in 2011 begonnen met de nieuwe woonwijk Welgelegen.
Een belangrijke maatschappelijke ontwikkeling is het massaal wegtrekken van jeugd. De gemiddelde gezinsgrootte is groot, terwijl er nauwelijks is gebouwd. Dit resulteert in een grote vraag en weinig aanbod, waardoor de huizenprijzen veel hoger liggen dan in de omliggende dorpen. Het aandeel huurwoningen is laag (minder dan 10%), zodat hiervoor een wachtlijst bestaat van honderden jongeren. Ouddorp bestaat voor het grootste deel uit lintbebouwing. Deze woningen zijn veelal gebouwd op grote kavels, die erg in trek zijn bij buitenstaanders vanwege het aantrekkelijke landschap en de nabijheid van het strand. Gevolg is dat de woningen voor de eigen bevolking niet langer betaalbaar zijn en deze gedwongen is van het dorp weg te trekken. De politiek is niet bij machte dit probleem aan te pakken. Enkele (bescheiden) uitbreidingsplannen lopen stuk op onwil bij de provincie Zuid-Holland of bezwaar van omwonenden. Een en ander resulteert in een langzame identiteitsverandering van het dorp.
Landbouw en visserij thumb|Ouddorps landschap met ruiters op de voorgrond en de Ouddorpse vuurtoren op de achtergrond thumb|Natuurgebied Middelduinen in de winter Landbouw was en is zeer belangrijk. Omdat de grond schraal was zijn de boerderijen klein gebleven. Ouddorp is bekend om zijn 'ruiters'. Bij het oogsten van de bloemzaden, worden de planten eerst te drogen gelegd op drie bijeengeklemde palen. Hieroverheen wordt een jutezak gespannen. Als de planten voldoende gedroogd zijn, worden ze gedorst voor het zaad.
De visserij is later belangrijk geworden, na de aanleg van de haven. De haven van Ouddorp werd in 1860-1861 aangelegd en is in de loop der tijden uitgebreid. Nu wordt de haven gebruikt als jachthaven. Ouder dan deze haven is het Kil-haventje nabij de Val. Al rond 1415 werd nabij de Val de haringvangst uitgeoefend. Het haventje is inmiddels dichtgeslibd en wordt niet meer gebruikt.
Door de aanleg van de Brouwersdam ontstond het Grevelingenmeer, waardoor de vloot moest uitwijken naar de nieuw aangelegde Deltahaven nabij Stellendam. Ouddorp beschikt nog steeds over een eigen vloot.
De vloot van Ouddorp kwam in april 2005 in het nieuws toen op een viskotter uit Ouddorp, de Ouddorp 1 (OD-1) drie bemanningsleden omkwamen door een bom uit de Tweede Wereldoorlog. De bom was in de netten terechtgekomen en aan boord bij het legen van de netten ontploft.
Toerisme In 1909 werd de tramlijn van Middelharnis naar Ouddorp aangelegd. Vanaf Overflakkee kwamen toen steeds meer mensen een dagje naar Ouddorp. Ook vanaf Rotterdam kwamen soms mensen naar Ouddorp voor recreatie. Met de tram en de stoomboot was het vanaf Rotterdam 3 uur reizen. Na de Tweede Wereldoorlog is het toerisme meer op gang gekomen. Dit begon met campings, gevolgd door terreinen met houten recreatiewoningen. De nieuwere recreatiewoningen zijn van steen. Er zijn weinig hotels in Ouddorp. In het schurvelingenlandschap ten noorden van Ouddorp zijn sinds de jaren 50 tientallen campings en bungalowparken aangelegd.
Ouddorp is nog steeds een zeer kerkelijk dorp, maar tegelijkertijd ook hét uitgaanscentrum van Goeree-Overflakkee. Dit leidt tot tegenstellingen.
In 2007 en 2018 is Ouddorp door de lezers van het Algemeen Dagblad verkozen tot 'De beste badplaats van Nederland'. In augustus vinden jaarlijks de 1e en 2e toeristendag plaats. Rondom de kerk staan honderden kramen en er zijn diverse evenementen. Tevens is er tussen de 1e en de 2e toeristendag traditiegetrouw een vuurwerk- of lasershow op het strand. Ouddorp heeft (vergeleken met dorpen met een vergelijkbaar inwonertal) een uitgebreid winkelbestand. Dit heeft te maken met het toerisme. Op dinsdag is er markt van 8:00 - 15:00 uur.
Wandelen en fietsen zijn populaire tijdverdrijven voor toeristen. Door het gebied loopt de Europese wandelroute E9, die van Portugal langs de kust naar de Baltische staten leidt. Ter plaatse wordt deze ook Noordzeepad genoemd. Verder is het dorp een van de belangrijkste Nederlandse plaatsen op het gebied van windsurfen. Vooral kitesurfen is populair.
Kerkelijk thumb|Bouw van de Eben-Haëzerkerk in 2012 Ouddorp kent een aantal kerkelijke gemeenten: Doopsgezinden: 295 leden. Gereformeerde Gemeente: 277 leden. Gereformeerde Kerk (PKN): 540 leden. Hersteld Hervormde Kerk: 1683 leden Hervormde Gemeente (PKN): 511 leden. Rooms-Katholieke Kerk: 40 leden.
De gemeenschap van Ouddorp staat bekend als een van de meest kerkelijke binnen Nederland. De zondagsrust wordt nog sterk in acht genomen en de kerkdiensten in de protestantse kerken worden druk bezocht. Op speciale dagen zoals biddag en dankdag zijn veel winkels en bedrijven gesloten. De Hersteld Hervormde gemeente en de Gereformeerde Gemeente werken veelal samen en beleggen ook enkele keren per jaar gezamenlijke kerkdiensten. Deze vorm van samenwerking tussen deze verwante kerkgenootschappen komt nergens anders in Nederland voor. Ouddorp is ook bekend om haar kerkenpaden, grotendeels onverharde paden in het schurvelingenlandschap, die zondags werden en worden gebruikt ten behoeve van de kerkgang. Een voorbeeld hiervan is het Mannenpad, tussen de Kelderweg en de OudelandsewegZie https://web.archive.org/web/20250411180340/http://www.landschapsbeheerzuidholland.nl/default.aspx?artID=511.
Dialect Ouddorp was lange tijd een besloten gemeenschap. Het Goerees dialect (gesproken in Ouddorp en Goedereede) staat ver af van het Hollands. Het aandeel dialectsprekers in Ouddorp is het hoogste van Goeree-Overflakkee, dit ondanks het toerisme en mensen die van elders naar het dorp zijn verhuisd.
Het besloten karakter van het dorp is goed te zien aan het beperkte aantal familienamen dat er voorkomt; omdat het verder de gewoonte was kinderen te vernoemen naar hun grootouders, ooms, en tantes, hadden vele mensen feitelijk dezelfde naam. Om verwarring te voorkomen werden - en worden - in het dagelijks leven bijnamen gebruikt. Deze zijn vaak persoonsgebonden maar worden soms ook als het ware in de familie doorgegeven. De bijnaam kan afgeleid zijn van iemands echte naam, verwijzen naar zijn of haar vader of moeder (en soms meerdere generaties terug), en/of uit iets heel anders zijn voortgekomen - combinaties hiervan komen vaak voor. Sommige bijnamen zijn voortgekomen uit gebeurtenissen die generaties terug zijn gebeurd. Omdat vroegere bijnamen soms worden vervangen door nieuwere kan het zijn dat families meerdere bijnamen hebben, de nieuwste vorm wordt dan gebruikt.
Belangrijke gebouwen thumb|Dorpskerk in 1903 thumb|Het Blaeuwe Huus in 2006 thumb|Het raadhuis thumb|Hoenderdijk 5
Behalve de dorpskerk telt Ouddorp nog diverse andere monumentale gebouwen, onder andere de vuurtoren Westhoofd, twee molens, het raadhuis en nog enkele cichoreifabrieken. Bekendste gebouw is echter 'Het Blaeuwe Huus', een typische Ouddorpse boerderij uit 1659. Andere bijzondere gebouwen die hier niet verder worden besproken zijn zes woningen nabij de vuurtoren uit 1912 met een karakteristieke bouwstijl, de veelvuldig in het landschap voorkomende bunkers uit de Tweede Wereldoorlog, de poterloodsen aan de Dorpsweg en de uitwateringssluis van de polder Oudeland nabij de haven van Ouddorp. Bij de Brouwersdam is een trammuseum met een traject over de Brouwersdam.
Het Blaeuwe Huus