thumb|Principe van de stoommachine van Newcomen thumb|Stoommachine van Newcomen, in de encyclopédie Meyers van 1890 thumb|Machine à feu in Bernissart, België De stoommachine van Newcomen, ook wel atmosferische machine genoemd, is de stoommachine die Thomas Newcomen in 1712 ontwierp. Newcomen was, net als de smid John Calley (soms ook Cawley gespeld) (1663–1725) die hem hielp, afkomstig uit Dartmouth in het zuiden van Engeland. De machine creëerde onderdruk door het condenseren van stoom en maakte daarvoor gebruik van een zuiger. In Devon werd de waterpompmachine een succes bij de tinmijnen.
De stoommachine van Newcomen werd van de 18e tot ver in de 19e eeuw in Groot-Brittannië en op het vaste land van Europa veel gebruikt in de mijnbouw.
Werking De eerste werkelijke stoommachine was een ‘atmosferische’ machine of onderdrukmachine. Men noemt ze een atmosferische machine, omdat de atmosferische druk het werk doet. De machine doorloopt de volgende stappen: Via een kraan laat men stoomdruk in de stoomcilinder. De zuiger gaat omhoog. Daarna sluit men de kraan en opent de ernaast gelegen waterkraan. Hierdoor stroomt een beetje water in de cilinder. Hierdoor condenseert de stoom in de cilinder. De zuiger heeft nu onderaan onderdruk en erboven atmosferische druk plus het gewicht van de onevenwichtige hefboom. De zuiger gaat omlaag. De machine werkt op de onderdruk die ontstaat door condensatie van stoom. Dit was zoveel werk dat de machine van Newcomen bediend moest worden door twee man: een stoker en een kranenbedienaar.
Voor- en nadelen De machine van Newcomen werkte alleen onder atmosferische druk, waarbij de gevaren van hogedrukstoom werden vermeden, en gebruikte het zuigerconcept dat in 1690 was uitgevonden door de Fransman Denis Papin. Door combinatie van het condensatieopzuigprincipe van Thomas Savery met de zuiger van Papin ontstond de eerste machine die water uit de mijn oppompte die werd aangedreven door 'vuur'. Het rendement van de machine was minder dan één procent. Bij zijn dood had Newcomen een honderdtal pompmachines geïnstalleerd in Engeland. James Watt zorgde nog in de achttiende eeuw voor een sterke verbetering van het principe.
Verdere ontwikkeling Zestig jaar na de uitvinding van Newcomen ontwikkelde de Schotse ingenieur James Watt (1736-1819) een sterk verbeterde versie, die bekendstaat als de eerste moderne stoommachine. Deze stoommachine was veel efficiënter qua energieverbruik. Dat is een van de redenen waarom Watt bekendstaat als de uitvinder van de moderne stoommachine.
Voorbeelden Voorbeelden van nog werkende exemplaren van de Newcomen-stoommachine staan in het Science Museum in Londen, in het Henri Ford Museum in het Amerikaanse Detroit Newcomen Engine, circa 1750, Henri Ford Museum en de Machine à feu in Bernissart.Machine à feu, www.bernissart.be
Externe links Animatie van de machine De machine van Newcomen, in detail en interactief Foto's en schema's van eerste generatie stoommachines
Categorie:Machine Categorie:Stoomtechniek