Lelystad () is de hoofdstad van, en een gemeente in, de Nederlandse provincie Flevoland. De plaats ligt in Oostelijk Flevoland en is daarvan de grootste plaats, maar de gemeente ligt deels ook in Zuidelijk Flevoland.
De eerste bewoners kwamen op 28 september 1967 en op 1 januari 1980 werd Lelystad een gemeente. De gemeente telt inwoners (, bron: CBS). Tot aan de instelling van de provincie Flevoland op 1 januari 1986 was de Flevopolder niet provinciaal ingedeeld.
Naam thumb|links|De zuil van Lely Lelystad is vernoemd naar Cornelis Lely, de geestelijk vader van de Zuiderzeewerken. De naam stond echter niet van het begin af vast. Toen na de Tweede Wereldoorlog duidelijk werd dat de droog te leggen polders een bevolkings- en verzorgingscentrum zouden krijgen, werd her en der in de media gesuggereerd dat die plaats Flevostad zou gaan heten. Dit zinde niet iedereen. Eind 1950 verscheen een artikel waarin Kornelis Jansma en Sjoerd Groenman, voorzitter resp. secretaris van het Genootschap 'Flevo' (een onderzoeksfonds annex denktank rondom de Zuiderzeewerken) deze naam op historische gronden afkeurden en voorstelden om Lely de eer te geven. Zij noemden het vanzelfsprekend 'dat naar hem genoemd moet worden de aanzienlijkste plaats in het nieuwe gebied, dat voornamelijk door zijn toedoen aan Nederland wordt toegevoegd' en hun conclusie was dat 'Lelystad' de juiste naam zou zijn.Flevostad of Lelystad - Mr K. Jansma en prof. Sj. Groenman, in Algemeen Handelsblad, 5 december 1950 Een Eerste Kamercommissie pleitte hierop bij minister Wemmers voor deze naam. Hij reageerde welwillend, maar gaf aan dat voor een definitieve vaststelling te zijner tijd het oordeel van de Zuiderzeeraad zou worden gevraagd.
De naamkwestie liep verder door. Hoogleraar sociale geografie Alida Vlam werd door de Dienst der Zuiderzeewerken om advies gevraagd, zij schoof de naam 'Flevo' naar voren. Verder werd het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap geraadpleegd. Ook toen, begin 1952, kwam de naam Lelystad weer in beeld, maar de Zuiderzeeraad was intern verdeeld, zo bleek uit een brief van de Raad van 23 juni 1952 aan de minister van Verkeer en Waterstaat. De helft van de leden meende dat het hoofdcentrum 'zeer goed naar Lely zou kunnen worden genoemd, (...) aangezien het als het ware de bekroning van Lely's werk vormt'. Anderen meenden dat Lely zich met 'de vraagstukken van bewoning en dergelijke' nauwelijks bezig had gehouden, maar in dezelfde brief werden ook de tegenargumenten genoemd. De reactie kwam in een brief van 11 november 1952 van de nieuwe minister, Jacob Algera. Hij vond dat naast het gemaal Lely er een belangrijk object aan de oud-staatsman moest worden verbonden, te weten de toen geprojecteerde 'C-kern'. "Ik zou deze C-kern dan de naam Lelystad willen geven." De officiële publicatie van het besluit was in de Staatscourant van 30 december 1952.
Een inwoner van Lelystad heet Lelystedeling(e), of (voor vrouwen) Lelystadse.Advies Onze Taal onzetaal.nl In Lelystad wordt, ook door de gemeente, over het algemeen over Lelystedeling gesproken.
Geschiedenis thumb|links|Dijkwerkers maken een zinkstuk thumb|links|Een verbinding per helikopter verbreekt het isolement van het werkeiland Lelystad tijdens de strenge winter van 1954 thumb|left|De allereerste woningen in september 1967 thumb|left|De bijzondere architectuur en voetpaden in de wijk Schouw. Dit is later gesloopt thumb|Het gemaal Wortman Lelystad is een van de jongste woonplaatsen van Nederland. Daardoor is zijn geschiedenis een korte, maar wel goed gedocumenteerde. Lelystad ligt in Oostelijk Flevoland, de derde polder van het plan-Lely. De Wieringermeer is de eerste, de Noordoostpolder is de tweede en Zuidelijk Flevoland de vierde polder. Oorspronkelijk zou Lely's Zuiderzeeproject worden afgerond met de Markerwaard, maar de vijfde polder is er nooit gekomen.
Oostelijk Flevoland heeft vier woonkernen: twee dorpen (Swifterbant en Biddinghuizen), een kleine stedelijke gemeenschap (Dronten) en een stad (Lelystad). Waar in de Noordoostpolder juist vele dorpen waren aangelegd, werd dit, vanwege schaalvergroting in de landbouw en de toename van het autobezit, in Oostelijk Flevoland niet meer nodig geacht.
In de zomer van 1950 werd een begin gemaakt met de aanleg van de ringdijk van Oostelijk Flevoland. Midden in het IJsselmeer werd het dijkvak Perceel P aangelegd, dat een lengte had van zeven kilometer. Vanaf Perceel P kon aan beide zijden worden gewerkt aan de rest van de ringdijk. Eén kilometer dijkvak was verbreed tot 50 à 100 meter. Op dit verbrede stuk werd een werkhaven aangelegd. Ook werd er een bouwput gegraven voor het gemaal Wortman, een van de drie gemalen die bij de drooglegging van Oostelijk Flevoland werden ingezet. Verder werd een kamp gebouwd waar dijkwerkers en ander personeel werden gehuisvest.
In oktober 1954 kwam het dijktracé tussen Perceel P en Harderwijk gereed. Perceel P was niet langer een eiland. Desondanks werd het verbrede dijkvak omgedoopt tot Werkeiland Lelystad-Haven. De ringdijk van Oostelijk Flevoland werd in september 1956 gesloten, en in juni 1957 viel de polder droog. De ontwikkeling van Lelystad kwam echter niet op gang; lange tijd bestond de stad slechts uit het Werkeiland Lelystad-Haven, dat overeenkomt met de huidige gelijknamige wijk. Pas in september 1967 arriveerden de eerste bewoners van het 'eigenlijke' Lelystad. Vervolgens duurde het lang voordat Lelystad als een echte stad werd gezien. Volgens de 'buitenwereld' leefde men in Lelystad in de rimboe. De gemeente Lelystad werd bij wetWet instelling gemeente Lelystad, Wetten.overheid.nl. Geraadpleegd 30 april 2016 ingesteld op 1 januari 1980, met als eerste burgemeester Hans Gruijters.
In de jaren 80 kreeg Lelystad te maken met leegloop doordat in het zuidwesten van de Flevopolder Almere werd gebouwd. Die stad was door haar gunstiger ligging ten opzichte van Amsterdam en het Gooi aantrekkelijker voor forensen en andere nieuwe bewoners dan Lelystad. Een periode van leegstand en verpaupering volgde. Halverwege de jaren 90 ging het roer om. Stedenbouwkundige inzichten veranderden en wijken werden geherstructureerd. In de wijk Schouw werden zelfs hele straten met de grond gelijk gemaakt om plaats te maken voor de wijk Hanzepark. De betrokken huizen moesten toch aangepakt worden in verband met de aanwezigheid van asbest en er is besloten om de huizen af te breken en wijk te herbouwen.Woningen van asbest gestript; Trouw, 30 meitopotijdreis; zie beelden van jaar 1986 tot en met 2009, naast het treinstation en tussen Visarendweg en Rigastraat Inmiddels wonen er weer mensen en werd er tot eind 2009 volop gebouwd. Lelystad zette in op woonmilieus, en zo ontstonden wijken als het Golfresort, een wijk die gebouwd is midden op een golfbaan, en Parkhaven.
thumb|Zilverparkkade In plaats van slechts een woonstad voor forensen te zijn, wil Lelystad zich profileren als een aantrekkelijke woonstad met attracties, natuur en werkgelegenheid. Ook wil men meer aansluiting zoeken met de Randstad en met name Amsterdam, omdat ongeveer de helft van de beroepsbevolking in en om Amsterdam werkt. Deze ontwikkeling is ingegeven door de discussie over de uitbreiding van het vliegveld Lelystad. Het stadshart, dat stamt uit de jaren 80, werd volledig geherstructureerd. Er worden aansprekende namen uit de architectuurwereld gecontracteerd om Lelystad meer een eigen identiteit en zelfvertrouwen te geven. Voorbeelden zijn het Agoratheater en de Zilverparkkade.
Ook wordt voor het eerst in haar geschiedenis de lange kuststrook een onderdeel van de stad. Omdat er lange tijd sprake was van aanleg van de Markerwaard, heeft de stad zich van het water afgekeerd. Doordat deze plannen definitief van tafel zijn, betrekt men het water meer bij de stad en wordt Bataviahaven een echte havenkom. Batavia Stad breidt uit richting het water. Ook werkt de gemeente mee aan Marker Wadden, een project van Natuurmonumenten om nieuwe (natuur)eilanden in het Markermeer aan te leggen vlak buiten de kustlijn van Lelystad.
Lelystad Airport is uitgebreid om een deel van de groei van Schiphol op te vangen. Het vliegveld is af, maar vanwege natuurvergunningen, niet in gebruik genomen voor burgerluchtvaart. Kabinet Jetten 1 streeft ernaar Lelystad airport in oktober 2027 te openen voor burgerluchtvaart. Ook defensie wil gebruik maken van het vliegveld voor zo'n 2300 vluchten per jaar. Het zal zo'n 10 jaar duren voordat dat is bereikt.
mede door de nieuwe wijk Warande is het bevolkingsaantal gegroeid naar 80.000.
In 2012 werd de Hanzelijn voltooid, een nieuwe spoorlijn tussen Lelystad en Zwolle. Sinds eind dat jaar duurt een treinreis tussen beide steden slechts vijfentwintig minuten. Het noorden en noordoosten van Nederland zijn zo in reistijd met de trein dichter bij de Randstad komen te liggen. In Dronten en Kampen zijn stations geopend en station Lelystad Centrum werd uitgebreid.
Geografie thumb|Topografische gemeentekaart van Lelystad, per sept. 2022 Samen met de gemeente Dronten en een klein stukje van de gemeente Zeewolde vormt Lelystad de polder Oostelijk Flevoland. Deze polder maakt deel uit van de Zuiderzeewerken, viel droog op 29 juni 1957 en ligt 4,8 meter onder de zeespiegel. Lelystad is met een totale oppervlakte van 765,39 km² de derde gemeente van Nederland. Hiervan is maar 234,13 km² land, de rest is water (IJsselmeer en Markermeer).
Lelystad wordt aan oostelijke zijde begrensd door de A6. De tweede verkeersader die door de stad loopt is de N307, die loopt van Hoorn naar Kampen. Naast de grootste gemeente is Lelystad een stad aan het water. In Lelystad zijn meerdere havens te vinden voor de pleziervaart en woningen met privésteigers.
Straataanduiding In diverse wijken van Lelystad is een bijzondere nummering toegepast. Zo zijn er 24 "wijken" met afzonderlijk genummerde straten, gevolgd door het huisnummer, e.g. Kogge 10-20, Tjalk 15-01, Gondel 17-37 etc. Deze nummering komt voornamelijk voor in de schepenwijken (Tjalk, Kempenaar, Gondel e.d.), in de boswijk (Kamp, Zoom, Griend, Horst, Wold e.d.) en in enkele straten van het stadscentrum (De Veste, De Schans en De Stelling). Deze wijken zijn voornamelijk gebouwd in de tweede helft van de jaren 70 t/m de tweede helft van de jaren 80 van de 20e eeuw. In de wijken die hiervoor werden gebouwd (Zuiderzeewijk en Atolwijk) en daarna (Waterwijk, Lelystad-Haven, Landstrekenwijk, Golfpark, Hollandse Hout, Landerijen etc.) komt dit systeem niet voor. Dit systeem van stratennummering is vrij uniek in Nederland. Eerder kwam het voor in Wijchen (de Blauwe Hof), Zevenaar (Zonegge) en Nijmegen (in de stadsdelen Lindenholt en Dukenburg) en Zeist (Nijenheim, Crosesteijn, Brugakker).
Onderwijs Het basisonderwijs in Lelystad bestaat uit verschillende scholen die in de verschillende woonwijken gevestigd zijn op loop- en fietsafstand voor de leerlingen en hun ouders. Er zijn openbare, christelijke, islamitische en interconfessionele basisscholen. Het speciaal onderwijs heeft in Lelystad ook verschillende vestigingen voor basisonderwijs.
De gemeente Lelystad had tot 2021 drie scholengemeenschappen: SGL (Scholengemeenschap Lelystad), De Arcus en De Rietlanden. In september 2021 gingen deze drie scholen fuseren tot één grote scholengemeenschap (Porteum, gesitueerd naast het oude schoolgebouw van de Rietlanden in Campus-Midden), die behoort tot de SVOL, Stichting Voortgezet Onderwijs Lelystad. Daarnaast is er het Groen Onderwijs op het Aeres en het speciaal onderwijs van Eduvier voor de leerlingen tussen 12 en 18 jaar.