Lijst van rechterlijke uitspraken (Europese Unie)

Deze lijst bevat een kleine selectie met verwijzingen naar voor de Nederlandse en Europese rechtspleging belangrijke rechterlijke uitspraken (jurisprudentie) van het Hof van Justitie van de Europese Unie. Actuele uitspraken en een register zijn te vinden op de website van het Hof. Met ingang van 2022 wordt jaarlijks een selectie van belangrijke arresten gepubliceerd.

Autonome rechtsorde & supranationale werking van de EU EHJ 26/62 Van Gend en Loos – Europese Unie heeft eigen rechtsorde. Deze staat boven nationale rechtsorde. Hoogste orgaan. EHJ 6/64 Costa/ENEL – Voorrang van het gemeenschapsrecht boven het nationale recht van een lidstaat. EHJ 11/70 Internationale HandelsgesellschaftTekst van het arrest Internationale Handelsgesellschaft. Gearchiveerd op 29 maart 2024. – Voorrang van gemeenschapsrecht geldt ook bij conflict met grondwet van een lidstaat. EHJ 106/77 Simmenthal II – Voorrang van het gemeenschapsrecht, is ook inroepbaar voor een lagere rechter. EHJ 43/75 Defrenne/Sabena II – Rechtstreekse horizontale werking. Gelijke beloning van mannen en vrouwen.

Verticale werking richtlijn (Een richtlijn die niet tijdig in het nationale recht is geïmplementeerd, kan inhoudelijk door de burger wel tegen die staat worden tegengeworpen.) EHJ 41/74 Van Duyn/Home Office (1974) – EHJ 148/78 RattiTekst van het arrest Ratti. Gearchiveerd op 29 maart 2024. – Voorschrift voor etikettering van oplosmiddelen (benzeen, tolueen en xyleen).

(Maar niet andersom.) EHJ 80/86 Kolpinghuis (1987) – Tegenover een particulier kan de Nederlandse Staat zich niet beroepen op een niet-geïmplementeerde richtlijn.

Horizontale werking richtlijn (Tot op heden is echter niet aanvaard dat een niet-geïmplementeerde richtlijn ook ingeroepen kan worden tegen een andere particulier.) EHJ C-271/91 Marshall II – Ontslag in verband met pensioengerechtigde leeftijd. Geen uitsluitsel over directe horizontale werking van de richtlijn. EHJ C-91/92 Faccini Dori – Colportage van een taalcursus, annulering werd niet geaccepteerd.

(uitzondering) EHJ C-144/04 MangoldTekst van het arrest Mangold. Gearchiveerd op 29 maart 2024. – Arbeidsovereenkomst en leeftijdsdiscriminatie. EHJ C-555/07 Swedex – Opzegtermijn en leeftijdsdiscriminatie.

Rechtspraak door het Hof EHJ 25/62 PlaumannTekst van het arrest Plaumann. Gearchiveerd op 22 december 2022. (1963) – Importeur van clementines. Uitleg van het begrip 'individuele geraaktheid'. EHJ 314-/81 Waterkeyn – Betekenis van een arrest van het Hof.

Prejudiciële vragen EHJ 244/80 Foglia/Novello (1981) – Het Hof verklaart zichzelf onbevoegd. Proefproces.

EHJ C-28/95 Leur-Bloem (1997) – Aandelenfusie. Richtlijn is vrijwel onveranderd in nationale wetgeving geïmplementeerd. Dan is het Hof bevoegd. EHJ C-453/00 Kühne & Heitz (2004) – Arrest van het Hof in een andere zaak. EHJ C-167/01 Kamer van Koophandel/Inspire Art – Omvang van de prejudiciële vraag.

Verwijzingsplicht EHJ 28/62 Da Costa en Schaake(1963) – Voorloper van CILFIT. Uitzondering op verwijzingsplicht. EHJ 25-67 Milchkontor (1968)Tekst van het arrest Milchkontor EHJ 66/80 International Chemical CorporationTekst van het arrest Intern. Chemical Corporation (1981) – De in artikel 177 aan het Hof toegekende bevoegdheden hebben hoofdzakelijk ten doel, een uniforme toepassing van het gemeenschapsrecht door de nationale rechterlijke instanties te verzekeren. EHJ 283/81 CILFIT (1982) – Wanneer een prejudiciële vraag? Uitzondering op verwijzingsplicht. EHJ 314/85 Foto-Frost (1987) – Verplichting een prejudiciële vraag te stellen. Nationale rechterlijke instanties zijn niet bevoegd zelf de ongeldigheid van handelingen van de Gemeenschapsinstellingen vast te stellen.

Rechterlijke instantie EHJ 346/80 Broekmeulen/Huisarts Registratie Commissie (1981) – Inschrijving als huisarts is geweigerd. Het Hof acht zichzelf bevoegd. EHJ 102/81 NordseeTekst van het arrest Nordsee. Gearchiveerd op 29 maart 2024. (1982) – Prejudiciële vraag van een arbiter is niet ontvankelijk.

Terugwerkende kracht EHJ 43/75 Defrenne/Sabena II (1976) – Deze uitspraak heeft géén terugwerkende kracht voor andere gevallen (ex nunc). Dat is een uitzondering op de regel. EHJ 24/86 Vincent Blaizot (1988) – Terugvordering extra schoolgeld. Terugwerkende kracht wordt beperkt tot de datum van het arrest Gravier.

Schadevergoeding door lidstaat EHJ C-9/90 Francovich (1991) – Werkgever insolvent, richtlijn inzake achterstallig loon van werknemers was niet tijdig geïmplementeerd. EHJ C-46/93 Brasserie du pêcheurTekst van het arrest Brasserie du pêcheur. Gearchiveerd op 6 oktober 2022. (1996) – Exporteur van Frans bier is benadeeld door het Duitse Reinheitsgebot, dat in strijd was met het gemeenschapsrecht. EHJ C-48/93 ook bekend als: Factortame III – Britse wetgeving inzake de registratie van visserijschepen was in strijd met het gemeenschapsrecht. EHJ C-178/94 Dillenkofer (1996) – Pakketreizen en insolventie. Richtlijn was niet tijdig geïmplementeerd. Vervolg op Francovich. EHJ C-224/01 Köbler-arrest (2003) – Staatsaansprakelijkheid krachtens gemeenschapsrecht voor fouten van een nationale rechter in laatste aanleg. In casu geen gekwalificeerde schending.

Nakoming door lidstaat EHJ C-304/02 Franse Visserij (Commissie/Frankrijk)Tekst van het arrest Franse Visserij. Gearchiveerd op 29 maart 2024. (2005) inzake gemeenschappelijk visserijbeleid (ondermaatse heek) – Dwangsom. Art. 260, lid 2 VWEU.

Interne markt: fundamentele vrijheden Vrije verkeer van goederen EHJ 8/74 Dassonville (1974) – Geïmporteerde whisky en voorgeschreven certificaten van herkomst (= maatregelen van gelijke werking). EHJ 120/78 Cassis de Dijon (1979) – Invoerbeperking; zwartebessenlikeur met een te laag percentage alcohol. EHJ C-267/91 Keck (1993) – Vervolg op Dassonville. EHJ C-265/95 Spaanse aardbeien (1997) – Protestacties verstoren het vrije verkeer van landbouwproducten; Franse overheid is nalatig. EHJ C-120/95 Decker en Kohll (1998) - Vergoeding door het ziekenfonds van een bril die een verzekerde in een andere EU-lidstaat heeft gekocht. EHJ C-112/00 Brennerpas (2003) – Wegblokkade. Vrij verkeer van goederen vs. vrijheid van meningsuiting.

Vrije verkeer van personen Vrije verkeer van werknemers EHJ 41/74 Van Duyn/Home Office (1974) – Uitzondering. EHJ C-297/88 Dzodzi (1990) – Geen verblijfsvergunning. Een Belg en diens Togolese echtgenote kunnen in België geen beroep doen op het beginsel van het vrije verkeer van werknemers. Geen aanknopingspunt voor de directe toepassing van gemeenschapsrecht. Relativiteit van de rechtsnorm. EHJ C-438/00 Kolpak (2003) – Associatieverdrag met Slowakije. Beroepssporter.

Beroepsopleiding EHJ 293/83 Françoise Gravier (1985) – Extra schoolgeld voor buitenlandse studenten. Opleiding striptekenen is een beroepsopleiding. EHJ 24/86 Vincent Blaizot (1988) – Terugvordering extra schoolgeld. Universitaire studie diergeneeskunde is een beroepsopleiding. Terugwerkende kracht wordt beperkt tot de datum van het arrest Gravier.

Burgerschap EHJ C85/96 Martínez Sala (1998) – EHJ C-200/02 ChenTekst van het arrest Chen (2004) – Dochter, geboren in Belfast, bezit de Ierse nationaliteit en het EU-burgerschap. Zelfstandige en afgeleide verblijfsvergunning.

Vrije verkeer van diensten EHJ 36/74 Walrave en KochTekst van het arrest Walrave (1974) – Gangmakers in de wielrensport. EHJ C-109/92 Wirth (1993) – Studietoelage geweigerd. Onderwijs aan een hogeschool die uit openbare middelen wordt gefinancierd is geen dienstverrichting. EHJ C-415/93 Bosman (1995) – Transfersom voetballer. EHJ C-384/93 Alpine Investments (1995) – Uitzondering: verbod op telefonische colportage (cold calling) voor handel in goederentermijncontracten. EHJ C-158/96 Decker en Kohll (1998) - Vergoeding door het ziekenfonds van een orthodontische behandeling die een verzekerde in een andere EU-lidstaat heeft ondergaan. EHJ C-17/00 François De Coster (2001) – Gemeentebelasting op schotelantennes.

Vrijheid van vestiging EHJ Factortame II (1990) EHJ C-340/89 Vlassopoulou (1991) – Grieks advocate in Duitsland. EHJ C-55/94 Gebhard (1995) – Duits advocaat vestigt kantoor in Milaan. EHJ C-212/97 Centros (1999) – Engelse vennootschap in Denemarken. Inschrijving in handelsregister geweigerd. EHJ C-208/00 Überseering (2002) – Nederlandse bv in Duitsland. Rechtsbevoegdheid en procesbevoegdheid werden ontkend. EHJ C-167/01 Kamer van Koophandel/Inspire Art (2003) – Engelse vennootschap in Nederland. Wet formeel buitenlandse vennootschap.

Mededinging EHJ C-519/04 P David Meca/CommissieTekst van het arrest Meca Medina/Commissie (2006) – Mededinging. Dopingcontrole.

Kartelverbod (art. 101 VwEU) Misbruik van de machtspositie (art. 102 VwEU) EHJ 27/76 United BrandsTekst van het arrest United Brands (Jur. 1978, p. 207) – Chiquita bananen. Verticale prijsbinding. EHJ 322/81 MichelinTekst van het arrest Michelin (1983) – Quasi-monopolie in binnenbanden op de Nederlandse binnenlandse markt. EHJ Johnson en Johnson[Beschikking van de Commissie tegen Johnson en Johnson] – Gravindex zwangerschapstest in Duitsland gemonopoliseerd. EHJ 86/82 HasselbladTekst van het arrest Hasselblad. Gearchiveerd op 29 maart 2024. (1984)) – Machtspositie op de deelmarkt van sofisticated fototoestellen. Onderling afgestemde feitelijke gedraging. EHJ Vitaminekartel –

EHJ T-201/04 MicrosoftTekst van het arrest Microsoft

Staatssteun (art. 107 VwEU) EHJ C-188/92 Textilwerke DeggendorfTekst van het arrest Textilwerke Deggendorf. Gearchiveerd op 29 maart 2024. (1994) – Commissie beschikt dat staatssteun moet worden teruggevorderd. Beroepstermijn is verstreken. EHJ C-382/99 PomphoudersTekst van het arrest Pompstations. Gearchiveerd op 29 maart 2024. (2002) – Verboden staatssteun aan pompstations in de grensregio. EHJ T-217/02 (2006)Tekst van het arrest Tapijtgroep Beaulieu. Gearchiveerd op 29 maart 2024. – Verboden staatssteun aan tapijtgroep Beaulieu; afstand van schuldvordering. Terugvordering door het Vlaams Gewest.

Grondrechten EHJ 11/70 Internationale Handelsgesellschaft – EHJ 4/73 NoldTekst van het arrest Nold (1974) – Erkenning van fundamentele rechten die moeten worden geëerbiedigd. EHJ C-300/04 Eman en Sevinger (2006) - Kiesrecht voor het Europees Parlement voor ingezetenen van landen en gebieden overzee.

Non-discriminatie wat betreft leeftijd en geslacht EHJ 43/75 Defrenne/Sabena II (1976) – Gelijk loon voor vrouwen en mannen (die hetzelfde werk doen). EHJ C-273/97 Sirdar/The Army Board (1999) – Royal Marines. Uitzondering op het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt. EHJ C-285/98 Tanja Kreil (2000) – Gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de krijgsmacht.

Externe betrekkingen EHJ 22/70 Commissie/Raad inzake AETR (1971) – Europees akkoord i.v.m. wegtransport. Een communautaire bevoegdheid heeft als consequentie, dat de lidstaten iets van hun bevoegdheden hebben overgedragen. De overeenkomst die de Raad gesloten heeft, blijft in stand.

Overig EHJ 392/92 (1994) Christel Schmidt/Sparkasse – Rechten van een werknemer bij overgang van een onderneming. EHJ C-420/07 (2009) Apostolides/Orams – Revindicatie van perceel in Noord-Cyprus

Europees belastingrecht EHJ C-279/93 (1995) Schumacker EHJ C-80/94 (1995) WielockxTekst van het arrest Wielocks – Fiscale oudedagsreserve. EHJ C-250/95 (1997) FuturaTekst van het arrest Futura – Fiscaal-compensabele verliezen. EHJ C-28/95 (1997) Leur-BloemTekst van het arrest Leur-Bloem. Gearchiveerd op 29 maart 2024. – Aandelenfusie. EHJ C-336/96 (1998) GillyTekst van het arrest Gilly EHJ C-391/97 (1999) GschwindTekst van het arrest Gschwind EHJ C-87/99 (2000) ZurstrassenTekst van het arrest Zurstrassen EHJ C-234/01 (2003) Gerritse – Bronheffing op inkomsten van een niet-ingezetene. Aftrek van beroepskosten.