Tilo Medek (ook: Müller-Medek) (Jena, 22 januari 1940 – Duderstadt, 3 februari 2006) was een Duits componist, muziekpedagoog en musicoloog. Hij was een zoon van het echtpaar Willy Müller-Medek, eveneens componist, en Rosa Gewehr (1902-1976).
Levensloop Medek kreeg vanaf 1950 muziekles aan de stedelijke muziekschool van Jena in de vakken viool, piano en improvisatie. Grote invloed op zijn ontwikkeling als componist kreeg hij door de in 1957 mogelijke deelname aan de 12e Internationale Ferienkurse für Neue Musik Darmstadt. Een studie bij de vijanden van de arbeidersklasse was toen nog een groot probleem voor een student uit de voormalige Duitse Democratische Republiek (DDR). Hij studeerde toen bij docenten zoals Alexander Jemnitz, Luigi Nono, Hermann Scherchen en Karlheinz Stockhausen. Tussen 1959 en 1962 studeerde Medek piano bij Kurt Johnen (1884-1965) in Quedlinburg. Vervolgens studeerde hij musicologie aan de Humboldtuniversiteit in Berlijn bij Walther Vetter, Ernst Hermann Meyer en Georg Knepler, maar ook psychologie bij Kurt Gottschaldt, kunstgeschiedenis bij Karl-Heinz Clasen, tuinarchitectuur bij Willy Kurth en theologie bij Lieselotte Richter. Tegelijkertijd studeerde hij aan de Hochschule für Musik „Hanns Eisler“ in Berlijn compositie bij Rudolf Wagner-Régeny (1903-1969).
Na de bouw van de Berlijnse Muur verloor Medek zijn studietoelage en werd daardoor naast het studium werkzaam als correpetitor aan het Ensemble van de Berlijnse arbeidersjeugd en als componist van hoorspel en toneelmuziek. In 1964 maakte hij met zijn these Die Vertonungen von Goethes Prometheus-Gedicht zijn diploma in musicologie. Vervolgens studeerde hij in masterclasses van Rudolf Wagner-Régeny tot 1967.
Vanaf dat tijdstip sleepte Tilo Medek bij compositiewedstrijden een groot aantal internationale prijzen. Tijdens de Internationale compositiewedstrijd van de Stichting Gaudeamus in 1967 won hij met zijn werk Todesfuge een prijs. Voor zijn werk Das Dekret über den Frieden won hij in 1968 een compositie concours van de University at Buffalo, The State University of New York in Buffalo eveneens een prijs. In 1969 won hij de operawedstrijd van de DDR met het werk Einzug en in 1970 met Kühl, nicht lau, de nr. 2 uit Lesarten an zwei Klavieren de Friedrich-Kuhlau-Wettbewerb van de stad Uelzen. Met zijn Kindermesse won hij de 22e "Tribune internationale des Composits" van de UNESCO in Parijs in 1975 en in hetzelfde jaar de "Prix Folklorique" van Radio Bratislava voor het werk Der schwere Traum. Voor de opname van de Katholieke Radio Omroep van zijn Kindermesse kreeg hij in 1977 de "Prix Danube" eveneens in Bratislava. In 1982 werd hij samen met Dorothea Medek voor het radio-feature Westöstliche Wechsel, ausgestellt in der Ankunftszeit met de Ernst-Reuter-Preis bekroond.
Alhoewel zijn vele prijzen van een grote internationale waardering getuigen, moest hij in de DDR vanaf 1968 een functiebeperking constateren. Naar zijn eigen inschatting had het te maken met de consequenties uit de Praagse Lente in samenhang met zijn toenmalige werken Das Dekret über den Frieden (Vladimir Lenin) en de Battaglia alla turca de nr. 1 uit de Lesarten an zwei Klavieren.
In gevolg van het door hem mee ondertekende protest van DDR schrijvers tegen het ontnemen van het staatsburgerschap van de zanger Wolf Biermann werd ook hem zelf in 1977 de staatsburgerschap ontnomen (Entlassung aus der Staatsbürgerschaft der Deutschen Demokratischen Republik). Hij verhuisde eerst in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen naar Adscheid, een deelgemeente van de stad Hennef (1977-1980), maar vertrok later naar Unkel (1980-1985) en sinds 1985 naar Remagen-Oberwinter. In 1982 richtte hij een eigen muziekuitgeverij "Edition Tilo Medek" op.
Medek was medeoprichter van de Vrije academie van de kunsten in Mannheim. In februari 1992 was hij erecomponist tijdens het 8e Festival International des Chœurs d’Enfants in Nantes en in de zomer van 1994 was hij eregast in de Duitse academie in Rome (Villa Massimo). In 1999 werd hij corresponderend lid van het Collegium opaeum Jenense aan de Friedrich-Schiller-Universität Jena
Vanaf september 2002 was hij docent voor compositie aan het staatelijke muziekgymnasium van de Duitse deelstaat Rijnland-Palts in Montabaur
Als componist heeft hij een omvangrijk oeuvre in vele genres achterlaten.
Compositie Werken voor orkest 1963 rev.1998 Hamlet, een toneelmuziek voor orkest 1968 Altniederländische Tanzsuite des Tilman Susato 1551, voor historische instrumenten en slagwerk 1968 Die betrunkene Sonne, voor spreker en orkest - tekst: Sarah Kirsch 1969 Der Streit zwischen David und Goliath, een bewerking voor orkest naar Johann Kuhnau 1970 Das zögernde Lied, voor mandoline en orkest 1991 Battaglia alla turca (orkestversie)
Werken voor instrumenten en orkest 1972 Terzinen, voor dwarsfluit, 13 solostrijkers en cymbales antiques 1972-1973 Concert, voor dwarsfluit en orkest 1975 Concert, voor piccolo en orkest 1975-1976 Concert, voor marimba en orkest 1977+1979-1980 Concert, voor orgel en orkest 1978/1982 Concert nr. 1, voor cello en orkest 1980/1983 Concert, voor viool en orkest 1982/1986 Concert, voor pauken en orkest 1984 Concert nr. 2, voor cello en orkest 1987 Concert - in anamorphischer Verwandlung von Johann Kuhnaus biblischer Historie "Der Streit zwischen David und Goliath", voor piano en orkest 1989 Concert, voor trompet en orkest 1992 Concert nr. 3, voor cello en orkest 1993 Concert, voor slagwerk en orkest 1994 Italienisches Konzert, voor orgel en strijkorkest 1994 Concert, voor fagot en orkest 1994 Klein concert, voor piano, strijkorkest, pauken en slagwerk
Werken voor harmonieorkest 1974 Großer Marsch 1979 Fanfaronnade, voor 7 trompetten, 7 trombones, 4 hoorns, tuba en twee maal vier pauken 1992 Deutsche Rumba
Missen, cantates en andere kerkmuziek 1966 Todesfuge, voor sopraan en zestienstemmig gemengd koor - tekst: Paul Celan - première: 15 september 1967, Hilversum, Internationale Gaudeamus Muziekweek 1967 De mirabili effectu amoris - Von der wunderbaren Wirkung der Liebe, cantate voor twee koren (uit: "De imitatione Christi libri quatour" - (De vier boeken van de opvolg van Jezus Christus) van Gerrit Groote - Duitse vertaling: Paul Mons - Nederlandse première: 5 december 1974, Hilversum 1974 Kindermesse (Zum Gedenken der im Dritten Reich ermordeten Kinder), voor kinderkoor 1976 Im Vorhimmel (nachempfundenes Alleluja), voor sopraan solo en gemengd koor 1980 Gethsemane, cantate voor sopraan, tenor, gemengd koor, orkest en orgel - tekst: gedichten van Rainer Maria Rilke in een montage van Dorothea Medek 1981 Psalm von der Niemandsrose, voor gemengd koor - tekst: Paul Celan 1988 Psalm I, voor gemengd koor 1993/2002 Bibelsplitter (Bijbelsplinters), vijf stukken voor gemengd koor 1998 Missa brevis, voor vijfstemmig gemengd koor (Latijn) - première: 4 september 1998, Enkhuizen 1999 Die Weltsichten des Jesus Sirach, motet voor gemengd koor 1999 Te Deum, voor gemengd koor, orkest en orgel 2000 Amen, voor driestemmig koor en drie slagwerkers 2000 Der letzte Psalm, voor vijfstemmig gemengd koor 2000 Der Geist des Herrn erfüllt das All, voor zangstem, gemengd koor, orgel en slagwerk - tekst: Maria Luise Thurmair 2000 Gloria, voor gemengd koor, samenzang, orgel en drie slagwerkers 2000 Halleluja, voor driestemmig vrouwenkoor en drie slagwerkers 2000 Komm, Heiliger Geist, voor driestemmig vrouwenkoor 2000 Vater unser, voor unisono-koor, zangstem en drie slagwerkers 2000 Sanctus, voor unisono-koor, zangstem en drie slagwerkers 2000 Veni, Creator Spiritus, voor zangstem, gemengd koor en orgel 2000 Veni Sancte Spiritus, voor zangstem, gemengd koor en orgel 2000-2001 Pfingstmusik, voor sopraan, liturgisch zang, gemengd koor, acht houtblazers, drie slagwerkers en orgel - tekst: Andreas Gryphius en teksten uit de liturgie 2002 Wunderschön prächtige, voor gemengd koor 2002 Und das Antlitz der Erde wird neu, voor zangstem, gemengd koor en orgel Gott ist gegenwärtig, acht variaties voor gemengd koor en orgel - tekst: Gerhard Tersteegen
Muziektheater Opera's Voltooid in titel aktes première libretto 1969 Einzug 1 akte 11 oktober 1969, Potsdam, Rokokotheater im Neuen Palais Isaac Babel 1984-1986 Katharina Blum 20 april 1991, Bielefeld Dorothea Medek naar Heinrich Böll: "Die verlorene Ehre der Katharina Blum" 1987 Gritzko und der Pan, kinderopera 27 mei 1990, Detmold, Westfälisches Musikfest naar het Oekraïense sprokje 2003 Der Überfall 15 november 2003, Keulen Elke Heidenreich
Balletten Voltooid in titel aktes première libretto choreografie 1963 Tanzstudie 10 april 1974, Oost-Berlijn 1968 Porträt eines Tangos 16 februari 1969, Potsdam 1972 David und Goliath 10 taferelen 23 januari 1973, Oost-Berlijn, Staatsoper Unter den Linden Dietmar Seyffert
Toneelmuziek 1970-1971 Icke und die Hexe Yu, zangspel - libretto: Manfred Streubel - première: 1 december 1971, Dresden 1971 Appetit auf Frühkirschen, zangspel - libretto: Agnieszka Osiecka - première: 27 januari 1972, Potsdam
Vocale muziek Wereldlijke cantates 1963 Der Silberreiher, cantate voor solisten, vrouwenkoor, blaaskwintet en contrabas - tekst: Li-tai-pe 1995 Das augenlose Herz, cantate voor gemengd koor en slagwerk - tekst: Stefan Andres 1996-1998 Der Frieden wird immer gefährlicher, cantate voor tenor, gemengd koor en orkest - tekst: Friedrich Dürrenmatt en Dorothea Medek 1999 Morgenröthe im Aufgang, cantate voor sopraan, alt, tenor, bas, gemengd koor, orkest en orgel - tekst: Jacob Böhme en de componist
Werken voor koor 1971/1977 Deutschlandlieder, voor vijfstemmig kinderkoor - tekst: Bertolt Brecht - première: 14 januari 1979, Vaals 1972-1974 Blauerei, voor driestemmig kinderkoor - tekst: Peter Hacks, Heinz Kahlau, Dorothea Medek 1974 Eine Mandel preußischer Abzählreime, voor mannenkoor 1975 Als ich auf dem Wacholder saß, voor mannenkoor 1975 Der schwere Traum, voor sopraan solo en gemengd koor - première: 13 maart 1976, Hilversum 1976 Bitte am Abend, voor gemengd koor (Latijn) - première: 3 april 1977, Epen 1976 Kindergartenliederbuch, voor eenstemmig kinderkoor - tekst: Dorothea Medek 1976 Pfauenauge, voor vierstemmig kinderkoor - tekst: Dorothea Medek 1977 Susa nina, Vlaams lied voor kinderkoor 1977 Zwei Trinklieder, voor mannenkoor - tekst: Johann Wolfgang von Goethe 1977-1978 Sinnsprüche des Angelus Silesius, twaalf stukken voor zes solostemmen of gemengd koor 1978 Wenn Schnee fällt, voor vierstemmig kinderkoor - tekst: Dorothea Medek 1982 Wie lieblich ist der Maien, voor gemengd koor 1983 Bitte am Morgen, voor gemengd koor (Latijn) 1984 An den Aether, voor driestemmig koor en solo - tekst: Friedrich Hölderlin 1985 Zwanzig polnische Weihnachtslieder, voor gemengd koor 1985/1999 Drei deutsche Weihnachtslieder, voor gemengd koor 1988 Cerveny oas, Macedonisch lied voor gemengd koor 1991-1992 Ein Dutzend deutscher Hausinschriften, voor mannenkoor 1994 Bitte am Mittag, voor gemengd koor (Latijn) 1996 Heros Turm, voor gemengd koor - tekst: Franz Grillparzer 1997-2002 Innige Frühlingsbelustigung, twee gezangen voor gemengd koor - tekst: Gerhard Tersteegen Wo bleibt die Pracht? Innige Frühlingsbelustigung Bolen Milezi, volksliederen vanuit Noord-Macedonië voor driestemmig kinderkoor Burschen aus Mystrina, volkslied vanuit Tsjechië voor driestemmig koor Katjuscha, voor kinderkoor Omnis perfectio
Liederen 1959-1960 Deines Atems heller Wind, voor zangstem en piano - tekst: Johannes R. Becher 1961/1968 Darin dein Atem seinen Duft verhaucht, voor zangstem en piano - tekst: Ricarda Huch 1962 Federico-Garcia-Lorca-Lieder, voor zangstem en piano 1962-1963 Abendgesang oder Der neue Orpheus, liederencyclus voor zangstem en piano - tekst: Yvan Goll 1963 Altägyptische Liebeslieder - Mein Herz ist Dir gewogen, voor twee zangstemmen en orkest 1967 Um aufzufahren gen Himmel, voor zangstem en piano - tekst: Pablo Neruda, Duitse vertaling: Katja en Erich Arendt