thumb|De Kapteyn Sterrenwacht thumb|De Boteringebrug met rechts het gebouw van het Astronomische laboratorium omstreeks 1899. Het Kapteyn Instituut is de naam van de afdeling sterrenkunde van de Rijksuniversiteit Groningen. De afdeling is gevestigd in de Kapteynborg op het Zernikecomplex in het noorden van de stad Groningen.
Geschiedenis Het instituut is genoemd naar zijn oprichter, Jacobus Cornelius Kapteyn (1851 – 1922). Kapteyn werd in 1878 hoogleraar in de astronomie en theoretische mechanica toen er nog geen observatorium bestond in Groningen. Kapteyns eerste "Astronomische laboratorium" werd geopend in 1896 aan de Oude Boteringestraat (nu Hotel Corps de Gardehttps://www.hotelcorpsdegarde.nl/historie. Gearchiveerd op 10 juni 2023.). In 1913 verhuisde het lab naar de Broerstraat op het terrein van het Academiegebouw in het centrum van de stadhttps://www.rug.nl/museum/collections/mathematics-natural-sciences/astronomy?lang=nl. Gearchiveerd op 13 augustus 2023. . In 1970 verhuisde het instituut naar een nieuw gebouw op het Zernikecomplex. Sinds 1983 huist het instituut in het huidige gebouw, dat wordt gedeeld met de afdeling Low-Energy Astrophysics van SRON.
Het oude gebouw aan de Broerstraat is op 2 februari 1988 getroffen door een brand. Het pand werd tot dan toe bijna niet meer gebruikt en is daarom ook niet meer herbouwd.https://www.beeldbankgroningen.nl/beelden/detail/54f6287c-912c-3549-97ca-cb58111b9bb3. Gearchiveerd op 17 november 2022. Tegenwoordig dient het terrein waarop het pand stond als parkeerruimte; de doorgang op de 1e verdieping tussen het Academiegebouw en de voormalige sterrenwacht is er nog steeds.
Telescopen Van 1965 tot 1995 was er een observatorium vlak bij Roden, zo'n 20 km ten zuidwesten van Groningen, onder de naam Kapteyn Sterrenwacht.https://www.provincialemonumentendrenthe.nl/site/monumenten/kapteyn-sterrenwacht/. Gearchiveerd op 13 augustus 2023. De gebouwen bestaan nog, maar zijn niet langer bij de universiteit in gebruik. Hier stond in de jaren '70 van de 20e eeuw een 61cm-telescoop, die later verplaatst is naar het Planetron in Dwingeloo. In 2023 is de telescoop weer teruggebracht naar Roden. RUG-telescoop van bijna 2 ton maakt reis van Dwingeloo terug naar Roden De telescoop wordt echter niet gebruikt.De kijker wordt niet hersteld en toch kun je sterren zien in Roden
Sinds 2008 beschikt het Instituut over de Blaauw Sterrenwacht op het dak van de Bernouilliborg, met de 40-cm Gratama-telescoop.https://www.rug.nl/research/kapteyn/sterrenwacht/. Gearchiveerd op 23 maart 2023.
In 2021 is de Dark Sky Park Lauwersmeer-telescoop geopend.https://www.np-lauwersmeer.nl/opening-dark-sky-park-lauwersmeer-telescoop/. Gearchiveerd op 8 juni 2023.
Directeuren 1896 - 1921 Jacobus Cornelius Kapteyn 1921 - 1957 Pieter van Rhijn 1957 - 1970 Adriaan Blaauw 1970 - 1982 Stuart Pottasch 1982 - 1985 Ronald J. Allen 1985 - 1991 Hugo van Woerden 1991 - 1994 Pieter C. van der Kruit 1994 - 1998 Tjeerd S. van Albada 1998 - 2005 Pieter C. van der Kruit 2005 - 2011 Thijs van der Hulst 2011 - 2017 Reynier Peletier 2017 - 2020 Scott Trager 2020 - 2025 Léon Koopmans 2025 - nu Inga Kamp
Externe link Kapteyn Instituut
Categorie:Rijksuniversiteit Groningen Categorie:Astronomie in Nederland