thumb|Ritueel slachten van een karbouw, Asahan, Sumatra Ritueel slachten is een verzamelterm voor het slachten op een door een bepaalde religie voorgeschreven manier. Dit speelt onder andere een rol binnen sommige islamitische en joodse gemeenschappen en kleinere Afrikaanse stammen. Andere, niet-rituele vormen van slachten staan bekend onder de verzamelterm "conventionele slacht".
Bij rituele slacht wordt de dieren voordien niet verdoofd, met spreekt daarom ook van onverdoofd slachten'. Om redenen van dierenwelzijn hebben verschillende regio's, waaronder VlaanderenVerbod op onverdoofd slachten en WalloniëParlement Wallonie het slachten van dieren zonder voorafgaandelijke verdoving verboden. Rituele slachtmethodes Dhabiha (islamitisch ritueel slachten) Binnen de islam gelden verschillende voorschriften voor het slachten van dieren voor consumptie. Alleen als aan deze voorwaarden wordt voldaan is het vlees rein (halal) voor consumptie. De belangrijkste voorwaarden zijn: de slachter dient een moslim te zijn die bekwaam is in het slachten van dieren; de slachtplaats moet rein zijn; de slachter dient zorg te dragen voor het comfort van het dier; het slachtmes mag bijvoorbeeld niet zichtbaar zijn voor het dier of in de nabijheid van het dier geslepen worden; het slachten mag niet door andere dieren gezien worden; het dier wordt met de voorkant in de richting van de qibla (Mekka) geplaatst; voordat een dier geslacht wordt, spreekt de slachter de woorden Bismillah, Allahoe Akbar (in naam van God, God is de grootste) uit, waarmee hij zijn dankbaarheid en respect uit voor God die, volgens de islam, in de voedselvoorziening van de mensheid voorziet; met een scherp mes worden in één beweging de halsslagader en de luchtpijp doorgesneden. Het dier mag niet langer lijden dan noodzakelijk is.5 vragen over rituele slachting: waarom, hoe en doet het meer pijn?, de Volkskrant, 13 april 2011
Sjechita (joods ritueel slachten) thumb|Rituele slacht van een kip, volgens de Kasjroet.
Religieus levende Joden eten alleen vlees van zoogdieren en gevogelte die zijn geslacht door middel van een halssnede en verbloeding. Verdoving of bedwelming is hierbij niet toegestaan. Dit noemt men sjechita. Het doel van deze manier van slachten is dat het dier zo snel mogelijk bloed en daardoor ook het bewustzijn verliest. Voor de slacht moet het dier goed gefixeerd worden.
Een dier dat op een andere manier sterft of wordt gedood is niet koosjer. Het is ook strikt verboden om vlees te eten dat van een levend dier is gesneden.Joods leven over Kasjroet Dit zijn overigens ook regels die in andere religies gelden.
De basis voor de joodse manier van slachten staat in de Thora, in Leviticus en Deuteronomium 14:3-21. Specifiek staat in Deuteronomium 14:6: "elk dier dat gespleten hoeven heeft (beide hoeven geheel gekloofd) en herkauwt onder de dieren mag je eten". Volgens de joodse religie mag men wel rund, schaap, geit en hert eten maar bijvoorbeeld niet kameel, varken, paard of haas. Ook roofdieren en aaseters worden niet gegeten. Van de vogels mag bijvoorbeeld kip worden gegeten. Het stelsel van regels omtrent al dan niet toegestane voeding heet kasjroet.
Bij de sjechita moet het slachtmes (chalaf) vlijmscherp en kaarsrecht zijn om het dier onmiddellijk te kunnen doden. Het mes wordt na elke slachthandeling op scherpte gecontroleerd.
Na de slacht wordt het vlees gekeurd volgens joods gebruik. Daarbij worden onder andere de longen onderzocht. Zieke dieren worden afgekeurd voor consumptie. De slager haalt vervolgens alle vetdelen en vetvliezen weg, ook het vet uit de aderen waarin zich nog gestold bloed van het geslachte dier bevindt. Dit werk heet 'poorsen'. Vervolgens wordt al het bloed dat na de halssnede het geslachte dier nog niet heeft verlaten onttrokken door het vlees veelvuldig te zouten; de consumptie van bloed is namelijk strikt verboden.
Bij het ritueel slachten volgens de joodse regels worden eisen gesteld aan de opleiding, vakbekwaamheid, toetsing, toezicht, kwaliteitscontrole en aan de verankering van het dierenwelzijnNIK factsheet De slachter, sjocheet, is door een religieuze autoriteit geaccrediteerd en staat onder rabbinaal toezicht (onder toezicht van een rabbijn).
In Nederland bevond zich in 2011 één slachtplaats om volgens de sjechita te slachten. Het ging om enkele tientallen runderen per week.Dagblad Trouw over ritueel slachten
Geschiedenis Joden in Nederland slachten hun dieren volgens de sjechita al 375 jaar. In deze periode is eenmaal een verbod op ritueel slachten uitgevaardigd. Op 31 juli 1940 werd deze maatregel van de Duitse bezetter tegen de Joodse bevolking ingevoerd.Verordening van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied nr. 80 van 31 juli 1940 houdende voorschridften ter vermijding van het kwellen van dieren bij het slachten van vee, Verordeningenblad voor het bezette Nederlandsche gebied, 1940 (nr. 16 = 03.08.1940) p. 247 De maatregel werd van kracht op 5 augustus 1940, waarop drie personen in Amsterdam gearresteerd werden omdat ze het verbod overtraden.Arrestaties vanwege ritueel slachten in 1940, fotoverslag op Annefrank.org Na de bevrijding was vooral de dierenbescherming fel tegen herinvoering van het ritueel slachten. De politiek ging uit medeleven met de overlevende Joden akkoord met herinvoering, ook vanwege een aantal joodse slagers die de oorlog overleefden en met het verbod werkloos zouden worden.Over de film de Eeuwige Jood en ritueel slachten in de Tweede Wereldoorlog
Ook in België was de eerste anti-Joodse maatregel van de bezetter het verbieden van onverdoofd slachten in oktober 1940.Verordening van 23 oktober 1940 ter verhindering van dierenkwelling bij het slachten van vee, Verordnungsblatt nr. 18 (25.10.1940), vermeld in Gewillig België - Overheid en Jodenvervolging in België tijdens de Tweede Wereldoorlog p. 259. De verordening zelf is online te vinden bij CegeSoma: > Archieven en documenten van de Duitse bezettende overheid en civiele instellingen en betreffende de Wehrmacht > Deelarchief Militärverwaltung beim Militärbefehlshaber Belgien und Nordfrankreich > Verordnungsblatt des Militärbefehlshabers in Belgien und Nordfrankreich für die besetzten Gebiete Belgiens und Nordfrankreichs.
In Nazi-Duitsland zelf was het verbod op onverdoofd slachten ook een van de eerste maatregelen na de machtsovername.Gesetz vom 21 April 1933 über das Schlachten von Tieren, Reichsgesetzblatt 1933 I 203
Wetgeving omtrent ritueel slachten thumb|350px|Wettelijke vereisten voor ritueel slachten in Europa: De juridische status van ritueel slachten varieert naar land of regio. In bijvoorbeeld Nederland is onverdoofd (ook wel bedwelmd) ritueel slachten toegestaan, terwijl in Zwitserland, Zweden, Noorwegen, Denemarken en IJsland ritueel slachten bij wet verboden is. In Polen was in januari 2013 een verbod aangenomen, maar heeft het Grondwettelijk Hof in 2014 op vraag van de joodse gemeenschap geoordeeld dat een algemeen verbod in strijd was met de godsdienstvrijheid en onverdoofd ritueel slachten terug toegestaan.
Raad van Europa Artikel 9 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens beschermt de godsdienstvrijheid. Voorstanders van onverdoofd ritueel slachten beriepen zich op deze bepaling en op artikel 14 (in combinatie met artikel 9) dat discriminatie verbiedt in de uitoefening van de rechten die beschermt zijn in dit verdrag. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde echter in het arrest Executief van de Moslims van België en Andere v. België (2024) dat lidstaten van de Raad van Europa verdoving vóór kelen mogen verplichten om het dierenwelzijn te bevorderen.
Europese Unie In 1979 werd de Europese Overeenkomst inzake de Bescherming van Slachtdieren getekend door alle lidstaten van de Europese Economische Gemeenschap (sinds 1992 de Europese Unie), die later toegetreden landen eveneens hebben ondertekend. Deze Europese richtlijn, voor het laatst aangepast in 1986, verbiedt onbedwelmd slachten, maar maakt in Artikel 17.1 een uitzondering voor religieuze slachtpraktijken:
Deze regel is in 2009 overgebracht naar een verordening, met de bijkomende voorwaarde dat onbedwelmd slachten op religieuze gronden voortaan enkel in slachthuizen mag plaatsvinden.Artikel 4 van Verordening nr. 1099/2009 Het recht van de Europese Unie maakt het ritueel slachten van dieren zonder voorafgaande verdoving dus mogelijk, binnen een vooropgesteld technisch kader dat uitdrukking geeft aan de vereisten op het vlak van volksgezondheid en dierenwelzijn. De technische uitrusting van erkende slachthuizen is er in het bijzonder op voorzien de afzonderlijke dieren mechanisch te fixeren om hun lijden te beperken.
Sommige lidstaten hebben onverdoofd ritueel slachten verboden, andere niet. Vlees van onverdoofde dieren kan meestal ongehinderd worden geëxporteerd en geïmporteerd tussen lidstaten. Er is geen EU-vereiste om vlees van onverdoofde dieren als zodanig te etiketteren, en voorstellen om dit in de hele Unie te verplichten zijn op sterk verzet gestuit. Dit heeft geleid tot verwarring onder consumenten, die vaak niet kunnen weten of bepaalde producten nu wel of niet het resultaat zijn van onverdoofd ritueel slachten. Het Europees Hof van Justitie heeft echter wel geoordeeld dat het logo voor biologisch productie van de Europese Unie niet aangebracht kan worden op producten van dieren die ritueel zijn geslacht zonder voorafgaande bedwelming.
In december 2020 heeft het Europees Hof van Justitie geoordeeld dat lidstaten van de Europese Unie een omkeerbare verdovingsmethode mogen opleggen, voorafgaand aan het kelen, om het dierenwelzijn bij rituele slachtingen te bevorderen.