Arabisch (in het Arabisch: العربية, al ʿarabiyya, of soms kortweg عربي, arabi) is een Semitische taal die door ongeveer 380 miljoen mensen in verscheidene landen wordt gesproken.
De politieke, culturele en religieuze betekenis van de taal werd in 1973 officieel erkend door de Verenigde Naties. Het Arabisch werd toen de zesde taal van de VN naast het Mandarijn, Engels, Russisch, Frans en Spaans. De officiële taaldag van de Verenigde Naties voor het Arabisch wordt wereldwijd gevierd op 18 december. Official Languages, Verenigde Naties
Veel belangrijke religieuze, mathematische, filosofische en astrologische werken zijn oorspronkelijk in het Arabisch geschreven.
Arabisch wordt geschreven in het Arabische alfabet, een consonantschrift met 28 letters. Arabisch wordt van rechts naar links geschreven.Arabic typesetting: get it right (to left)!, Multilingual Typesetting. Gearchiveerd op 2 augustus 2020.
Verspreiding thumb|left|alt=kaart|Arabisch als officiële taal
Het Arabisch is de officiële taal in Noord-Afrika (Marokko, Mauritanië, Algerije, Tunesië, Libië, Egypte en Soedan), in het Midden-Oosten (Jordanië, Libanon, Palestina en Syrië), in de Golf (Irak, Koeweit, Saoedi-Arabië, Qatar, Oman, Jemen, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten) en in Somalië, Djibouti en de Comoren. Al deze landen zijn tevens lid van de Arabische Liga.
Verder is het Arabisch ook een officiële taal in Tsjaad (geen lid van de Arabische Liga) en Eritrea (naast Engels en Tigrinya). In een aantal landen, waaronder Iran, wordt Arabisch onderwezen in openbare scholen.
Daarnaast is het Arabisch in zeer veel landen een minderheidstaal, waaronder in veel westerse landen. In 2021 telde Canada bijvoorbeeld 508.000 moedertaalsprekers van het Arabisch, oftewel bijna 1,5% van de bevolking. Statistics Canada, 'Canada (Country) (table). Census Profile. 2021 Census', Statistics Canada Catalogue no. 98-316-X2021001, Ottawa, 2023.
Geschiedenis Pre-Islamitisch thumb|Bladzijde van de Koran in het Arabisch thumb|Soera De Opening (Al-Fatiha: الفاتحة) in een oude Koran In de Oudheid werden op het Arabische Schiereiland meerdere dialecten van het Oud-Arabisch gesproken. De oudste attestaties van het Arabisch dateren van het eerste millennium vóór Christus.https://www.academia.edu/18470301
Standaardisering Vlak voor de opkomst van de Islam ontstond er in Hejaz (een regio op Arabische Schiereiland) een variant van het Arabisch die de dialecten oversteeg. De codificatie van het Arabisch werd in gang gezet door Abu al-Aswad ad-Du'ali, die de vader van de Arabische grammatica wordt genoemd.https://arabic-for-nerds.com/history/who-are-the-greatest-arabic-grammarians/
Twee andere belangrijke figuren bij de codificatie waren al-Khalil en zijn leerling Sibawaihi, die respectievelijk het eerste woordenboek en de eerste volledige grammatica schreven. Bij die codificatie steunde men op drie bronnen: de taal van de pre-islamitische poëzie, de taal van de Koran en het taalgebruik van de Bedoeïenen.
Verspreiding
De taal verspreidde zich vanaf de 7e eeuw snel over het Midden-Oosten, samen met de islam. Vanaf de 8e eeuw was de Arabische taal incontournabel geworden in het Middeleeuwse Midden-Oosten en daarbuiten.
Huidige situatie Modern Standaard Arabisch Het Arabisch zoals dat tegenwoordig wordt gebruikt in de media en in al het geschreven materiaal (zoals documenten en boeken, inclusief schoolboeken en leesboeken voor jonge kinderen) wordt in het westen wel Modern Standaardarabisch genoemd. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt met het klassiek Arabisch (Foeṣḥā) waarin de Koran is geschreven. In de Arabische wereld wordt dit onderscheid niet gemaakt.
Of het Arabisch één taal is of bestaat uit meerdere talen, is een zware, politiek geladen discussie, vergelijkbaar met bijvoorbeeld Chinees als macrotaal, of Hindi en Urdu. Waar sprekers van Hindi en Urdu zeggen dat ze elkaar niet verstaan, zelfs als ze dat wel kunnen, is het bij Arabisch meestal omgekeerd. Sprekers van verschillende dialecten zeggen dat ze elkaar goed verstaan, zelfs al is dat niet zo.Clive Holes, Modern Arabic: Structures, Functions, and Varieties (gearchiveerd), p. 3. Washington, DC: Georgetown University Press, 2004, De onderlinge verstaanbaarheid is sterk afhankelijk van geografische nabijheid en van de formaliteit. Bijvoorbeeld: een Syriër en een Libanees kunnen elkaar veel beter verstaan dan een Syriër en een Libiër. Het gesprek zal ook vlotter verlopen als beiden zoveel mogelijk standaard Arabisch proberen te praten, in plaats van hun lokaal dialect. Codeswitching is zeer gangbaar.
Regiolecten In de dagelijkse conversatie worden in de Arabische landen en regio's in het Midden-Oosten en de Maghreb verschillende Arabische variëteiten en dialecten gesproken. Deze verschillen onderling sterk, waardoor Arabischsprekende inwoners uit verschillende regio's elkaar soms niet kunnen verstaan. Zo zou een Syriër van het Marokkaanse dialect slechts 10% kunnen verstaan. Er wordt echter van oorsprong niet of nauwelijks in de variëteiten en dialecten geschreven. De laatste jaren gebeurt dit steeds meer, bijvoorbeeld in het Egyptisch-Arabisch. Het Egyptisch-Arabisch neemt een bijzondere positie in onder de variëteiten en dialecten: het is de meest begrepen variëteit van het Arabisch, door de wijdverspreide distributie van Egyptische films en televisieshows in de Arabische wereld.Losing the language of the Koran, The Economist, 29 september 2022
In het Handbuch der arabischen Dialekte van W. Fischer en O. Jastrow (1980) worden de volgende dialectgroepen onderscheiden: Maghrebijnse dialecten. Het Maghrebijns wordt gesproken door ongeveer 75 miljoen Maghrebijnen. Deze groep wordt dan verder ingedeeld in Andalusisch-Arabisch (uitgestorven), Marokkaans-Arabisch, Algerijns-Arabisch, Tunesisch-Arabisch, Libisch-Arabisch, Siciliaans-Arabisch (uitgestorven) met als dochterdialect Maltees, en Hassaniya Egyptische dialecten. Het Egyptisch-Arabisch wordt gesproken door ongeveer 80 miljoen Egyptenaren. Levantijnse dialecten, namelijk Syrisch-Arabisch, Libanees-Arabisch, Palestijns-Arabisch, en Jordaans-Arabisch Mesopotamische dialecten Dialecten van het Arabisch Schiereiland: Bahreins-Arabisch, Dhofarees-Arabisch, Golf-Arabisch, Hidjaaz-Arabisch, Jemenitisch-Arabisch, Najdees-Arabisch, Omaans-Arabisch, Shihi-Arabisch Soedanese dialecten: Juba-Arabisch en Tsjadisch-Arabisch
Een buitenlander die Modern Standaardarabisch spreekt wordt waarschijnlijk raar aangekeken, omdat deze taalvariant tamelijk formeel overkomt, maar hij kan zich wel verstaanbaar maken tegenover een spreker van het Arabisch die onderwijs heeft genoten. Wat deze mensen terugzeggen is misschien moeilijk te verstaan, tenzij zij hun best doen om formeel te spreken.
Alfabet Naam Alleenstaand Begin Midden Eind Omschrift Uitspraak ʼAlif ا — ﺎ ',ā a* Bāʼ ﺏ ﺑ ﺒ ﺐ b b Tāʼ ﺕ ﺗ ﺘ ﺖ t t Ṯāʼ ﺙ ﺛ ﺜ ﺚ ṯ stemloze Engelse th* Ǧīm ﺝ ﺟ ﺠ ﺞ ǧ dsj* Ḥāʼ ﺡ ﺣ ﺤ ﺢ ḥ harde h, bijna als ch.* Ḫāʼ ﺥ ﺧ ﺨ ﺦ ḫ ch als in lach Dāl ﺩ — ﺪ d d Ḏāl ﺫ — ﺬ ḏ stemhebbende Engelse th* Rāʼ ﺭ — ﺮ r rollende r* Zāi ﺯ — ﺰ z z als in zee Sīn ﺱ ﺳ ﺴ ﺲ s stemloze s als in lessen Šīn ﺵ ﺷ ﺸ ﺶ š sj Ṣād ﺹ ﺻ ﺼ ﺺ ṣ stemloze s* Ḍād ﺽ ﺿ ﻀ ﺾ ḍ d* Ṭāʼ ﻁ ﻃ ﻄ ﻂ ṭ t* Ẓāʼ ﻅ ﻇ ﻈ ﻆ ẓ th* ʻain ﻉ ﻋ ﻌ ﻊ ʻ keelklank* Ġain ﻍ ﻏ ﻐ ﻎ ġ g als in gooi Fāʼ ﻑ ﻓ ﻔ ﻒ f f Qāf ﻕ ﻗ ﻘ ﻖ q zachte keelklank* Kāf ﻙ ﻛ ﻜ ﻚ k k Lām ﻝ ﻟ ﻠ ﻞ l l Mīm ﻡ ﻣ ﻤ ﻢ m m Nūn ﻥ ﻧ ﻨ ﻦ n n Hāʼ ﻩ ﻫ ﻬ ﻪ h h Wāu ﻭ — ﻮ w,ū w, oe* Jāʼ ﻱ ﻳ ﻴ ﻲ j,ī j, i*
Schrijfrichting Arabisch wordt van rechts naar links geschreven. Voorbeeld: كتاب - kitāb "boek": letters kaf (ك)- ta (ت) - alif (ا) - ba (ب).
De volgorde van cijfers in getallen is dezelfde als in (bijvoorbeeld) het Nederlands.
Klinkers Het Arabische alfabet is een consonantenschrift: er zijn drie korte klinkers, 'a', 'oe' en 'i', die meestal niet geschreven worden. Als ze wel geschreven worden is dit door middel van diakritische tekens boven of onder een letter. Deze diakritische tekens zijn:
Teken Klank Naam Fonetisch ـُ u/o ضَمَّةٌ ḍammā ـِ korte i كَسْرَةٌ kasrā ـَ korte a فَتْحَةٌ fatḥā
Deze tekens worden, net als in het Hebreeuws, dus veelal weggelaten. Zonder verdere contextinformatie zou مدرسة zowel "madrasa" ("school") kunnen betekenen als "mudarrissa" ("lerares"). Alleen in woordenboeken, schoolboeken, de Koran en in wetsteksten worden zij uit praktische en principiële overwegingen wel gebruikt.
De letters ‘ ا ’ (alif), ‘ و ’ (wāw) en ‘ ي ’ (yā') kunnen als medeklinker en als drager van een lange klinker (respectievelijk de ‘a’, ‘oe’ en ‘i’) voorkomen en worden om die reden ook wel ‘de zwakke medeklinkers’ genoemd.
Verschillende vormen van een letter De geschreven vorm van een letter in een Arabisch woord is afhankelijk van de positie binnen het woord. Er zijn tot vier verschillende vormen van een letter.
Er zijn verbindende en niet-verbindende letters. Een verbindende letter schrijft men in een woord vast aan de letter die er op volgt. Een niet-verbindende letter staat los van de volgende letter. De niet-verbindende letters zijn ‘ ا ’ (Alif), ‘ د ’ (Dāl), ‘ ذ ’ (ðāl), ‘ ر ’ (Rā'), ‘ ز ’ (Zāyn) en ‘ و ’ (Wāw).
De onderstaande voorbeelden zijn met de letter ع ’ (‘Āyn)
Vormen: Geïsoleerde of zelfstandige vorm: de letter staat aan het eind en volgt op een niet-verbindende letter of wordt onafhankelijk van een woord gebruikt (‘ﻉ’). Beginvorm: de letter staat aan het begin van een woord of volgt op een niet-verbindende letter (‘ ﻋ ’); Middenvorm: de letter staat tussen twee verbindende letters (‘ ﻌ ’); Eindvorm: de letter staat aan het eind van het woord, volgend op een verbindende letter (‘ ﻊ ’).
Voorbeeld: يعرف معلم في شارع في عاصمة هولندا المصنع - y'arif mu'allim fi shari' fi 'asima hulanda almasna'. - "een leraar in een straat in de hoofdstad van Nederland kent de fabriek". De 'ain vindt men als volgt: geïsoleerde vorm als laatste letter van شارع, beginvorm als eerste letter van عاصمة, middenvorm als 2e letter van معلم, eindvorm als laatste letter van المصنع.
Niet-verbindende letters hebben door hun aard geen begin- of middenvorm. (Beginvorm is gelijk aan zelfstandige vorm, en middenvorm is gelijk aan eindvorm.)
Hoofdletters Het Arabische schrift kent geen hoofdletters, in tegenstelling tot het Latijnse schrift. Het staat daar niet alleen in, ook schriften als bijvoorbeeld Bengaals, Chinees, Georgisch, Hebreeuws, Hindi, Perzisch en Urdu kennen geen hoofdletters.
Fonetiek en Fonologie Tien Arabisch medeklinkers vallen onder te verdelen in 2 categorieën: emfatisch en niet-emfatisch. Dit concept is eigen aan de Semitische talen, en komt dus niet voor in het Nederlands of Engels. Het gaat om de volgende medeklinkers: T, D, Z en S. Het Arabisch heeft deze letters dus dubbel, één keer met en één keer zonder nadruk. Het gaat telkens om 2 verschillende letters, niet om variaties van 1 letter.
Het Arabisch kent een aantal letters zonder equivalent in het Latijnse alfabet en schrift. Bovendien zijn sommige daarvan moeilijk uit te spreken voor sprekers van talen uit geheel andere taalfamilies. Enkele voorbeelden: ح (Hā'/ḥā'), ع (‘Ayn), ق (Qaf (Arabische letter)).
Substantieven Er zijn 3 naamvallen, 2 geslachten, 3 getallen en 3 'staten'.
Naamvallen Het Arabisch kent drie naamvallen: de nominatief (الرَّفْعُ, ar-raf'), de genitief (الْجَرُّ, al-jarr) en de accusatief (النَّصْبُ, an-naṣb).
Geslacht