De Derby van het Noorden is een term waarmee voetbalwedstrijden tussen FC Groningen en sc Heerenveen worden omschreven. Het is de wedstrijd tussen de twee clubs uit het noorden van Nederland die doorgaans in de eredivisie spelen.
Waar wedstrijden tussen SC Cambuur, FC Emmen, FC Groningen en sc Heerenveen als noordelijke derby's worden omschreven, geldt de naam Derby van het Noorden enkel voor een tweestrijd tussen FC Groningen en sc Heerenveen.
De wedstrijd is sinds de eerste uitvoering in 1974 officieel 73 keer gespeeld. De Friezen zegevierden 32 keer, de wedstrijd eindigde twintig keer gelijk en FC Groningen won 21 keer.
Rivaliteit Supporters van FC Groningen en sc Heerenveen beschouwen elkaar als rivalen. De Groningen-Heerenveen-rivaliteit is met name gebaseerd op ligging. Door de A7 zijn de plaatsen Groningen en Heerenveen aan elkaar verbonden. In het dagelijks leven hebben vele supporters van beide clubs met elkaar te maken, dit is veelvuldig het geval in de grote plaatsen als Drachten, Groningen en Heerenveen. Maar ook zeker in het grensgebied van de provincies Friesland en Groningen, in de Friese Wouden en het Westerkwartier, waar veel fans van beide clubs door elkaar wonen, werken en leven.
Bij het ontbreken van wedstrijden tegen andere noordelijke voetbalclubs zijn FC Groningen en sc Heerenveen in de eredivisie doorgaans op elkaar aangewezen als noordelijke clubs. De winnaar van de wedstrijd mag zich in de regel tot aan de volgende editie 'kampioen van het noorden' noemen. Toch geldt de rivaliteit voor veel Heerenveen-fans minder zwaar dan de rivaliteit met SC Cambuur.
Voorgeschiedenis Groningen en Heerenveen kennen een lange traditie wat voetbal betreft in het noorden. Voor de oprichting van FC Groningen in 1971 waren in de stad Groningen verscheidene clubs actief op hoog niveau, zoals Be Quick, GVAV, Oosterparkers en Velocitas. De strijd om het noordelijk kampioenschap ging dan ook vaak tussen deze clubs en VV Heerenveen. Later kwamen deze clubs ook op nationaal niveau uit tegen elkaar.
Het treffen tussen sc Heerenveen en Velocitas uit Groningen eind 1959 is een bijzondere in de Nederlandse voetbalgeschiedenis. Het Heerenveen-publiek misdroeg zich op Sportpark Noord dusdanig ernstig jegens de scheidsrechter en tegenstander dat Heerenveen als eerste club in Nederland de straf kreeg een wedstrijd zonder thuispubliek te moeten spelen.LC, 30 november 1959LC, 1 februari 1960LC, 15 februari 1960Nieuwsblad van het Noorden (uit Groningen) van 30 november meldt er niets over
Geschiedenis FC Groningen werd in 1971 opgericht als club van de stad Groningen, als vervanger van het naar de amateurs terugkerende GVAV. De clubkleuren werden de stadskleuren groen en wit. 'De FC' kwam uit in de eredivisie. Heerenveen, opgericht in 1920, kwam toen nog uit in de eerste divisie. Heerenveen speelt sinds de jaren dertig in een blauw-wit tenue met daarop plompenbladen, die een verwijzing zijn naar de regio en gelijkenissen vertoont met de Friese vlag en deels het wapen van de provincie Groningen.
Na een aantal jaren wachten op de eerste wedstrijd tussen FC Groningen en sc Heerenveen kwam deze er voor het eerst in het seizoen 1974/75 in de eerste divisie. Heerenveen won voor eigen publiek met 4-1.
Vanaf de jaren zeventig tot negentig gold FC Groningen vaak als de superieure van de twee clubs en speelde vaak in de eredivisie. Heerenveen kwam uit in de eerste divisie.
In 1991 werd de Derby van het Noorden voor het eerst in de eredivisie gespeeld. De suprematie veranderde vanaf begin jaren negentig, toen Heerenveen stelselmatig uitgroeide tot een vaste waarde in de top van het Nederlandse voetbal. FC Groningen kende die jaren een roerig bestaan, met financiële problemen en degradaties. Hierdoor nam de rivaliteit toe.
Bijzonderheden Zowel bij de opening van het Abe Lenstra Stadion (1994, Heerenveen) als bij de Euroborg (2006, FC Groningen), was de eerste officiële wedstrijd de Derby van het Noorden. Beide thuisspelende ploegen wonnen de eerste wedstrijd in hun nieuwe onderkomen met 2-0.
Beide ploegen stonden nog nooit tegenover elkaar in wedstrijden om de KNVB beker.
Wedstrijden Seizoen Competitie Thuisploeg Uitslag Uitploeg Doelpuntenmakers Thuisploeg Uitploeg 1974/75 Eerste divisie Heerenveen 4–1 FC Groningen Slobodan Zmiric, Nikola Golijanin, Johan Toornstra, Ruud Wierts Sip Bloemberg FC Groningen 2–0 Heerenveen Hugo Hovenkamp, Ab Gritter 1975/76 Eerste divisie FC Groningen 3–0 Heerenveen Joop Molendijk, Koko Hoekstra, Wim van der Heide Heerenveen 1–1 FC Groningen Reinder Dolstra Henk Oosterwold 1976/77 Eerste divisie FC Groningen 1–0 Heerenveen Eddy Bakker Heerenveen 1–1 FC Groningen Kick Seegers Jan van Dijk 1977/78 Eerste divisie Heerenveen 2–0 FC Groningen Eddy Bosman, Tjibbe Bruinsma FC Groningen 1–2 Heerenveen Henk Oosterwold Bert Middelkoop, Tjibbe Bruinsma 1978/79 Eerste divisie Heerenveen 0–1 FC Groningen Eddy Bakker FC Groningen 1–1 Heerenveen Leen Swanenburg Johan Padding 1979/80 Eerste divisie FC Groningen 5–0 Heerenveen Peter Houtman (4x), Anne Mulder Heerenveen 0–2 FC Groningen Peter Houtman (2x) 1990/91 Eredivisie FC Groningen 3–0 sc Heerenveen Jan veenhof, Harris Huizingh, Milko Ðurovski sc Heerenveen 4–2 FC Groningen René van der Gijp (2x), Rodion Cămătaru , Marten Dijk Harris Huizingh, Milko Ðurovski 1993/94 Eredivisie FC Groningen 2–2 sc Heerenveen Berthil ter Avest, Ronald hamming Erik Tammer, Tony Alberda sc Heerenveen 2–0 FC Groningen Johan Hansma, Erik Tammer 1994/95 Eredivisie sc Heerenveen 2–0 FC Groningen Tom Sier, Erik Regtop FC Groningen 0–0 sc Heerenveen 1995/96 Eredivisie sc Heerenveen 1–0 FC Groningen Roberto Straal FC Groningen 1–1 sc Heerenveen Mariano Bombarda Jon Dahl Tomasson 1996/97 Eredivisie FC Groningen 1–5 sc Heerenveen Dean Gorré Romeo Wouden (2x), Johan Hansma, Jon Dahl Tomasson, Jeffrey Talan sc Heerenveen 1–3 FC Groningen Marc Nygaard Magno (2x), Dean Gorré 1997/98 Eredivisie FC Groningen 0–1 sc Heerenveen Ali Elkhattabi sc Heerenveen 1–1 FC Groningen Ruud van Nistelrooy Magno 2000/01 Eredivisie FC Groningen 2–1 sc Heerenveen Hugo, Gregoor van Dijk Dennis de Nooijer sc Heerenveen 0–0 FC Groningen 2001/02 Eredivisie FC Groningen 1–1 sc Heerenveen Ali Boussaboun Mika Nurmela sc Heerenveen 2–0 FC Groningen Jesper Håkansson (2x) 2002/03 Eredivisie FC Groningen 1–1 sc Heerenveen Glen Salmon Georgios Samaras sc Heerenveen 2–1 FC Groningen Gerald Sibon, John de Jong Glen Salmon 2003/04 Eredivisie sc Heerenveen 1–0 FC Groningen Petter Hansson FC Groningen 0–0 sc Heerenveen 2004/05 Eredivisie sc Heerenveen 1–0 FC Groningen Mika Väyrynen FC Groningen 1–2 sc Heerenveen Danny Buijs Daniel Berg Hestad, Lasse Nilsson 2005/06 Eredivisie sc Heerenveen 4–0 FC Groningen Klaas-Jan Huntelaar (2x), Paul Bosvelt, Georgios Samaras FC Groningen 2–0 sc Heerenveen Erik Nevland, Danny Buijs 2006/07 Eredivisie sc Heerenveen 4–2 FC Groningen Afonso Alves (3x), Rob Friend Evgeniy Levchenko (2x) FC Groningen 1–1 sc Heerenveen Antoine van der Linden Afonso Alves 2007/08 Eredivisie sc Heerenveen 4–2 FC Groningen Michael Bradley (3x), Goran Lovre Erik Nevland (2x) FC Groningen 0–1 sc Heerenveen Miralem Sulejmani 2008/09 Eredivisie FC Groningen 2–3 sc Heerenveen Gonzalo García, Andreas Granqvist Danijel Pranjic, Arnór Smárason, Paulo Henrique sc Heerenveen 2–1 FC Groningen Christian Grindheim, Victor Elm Danny Holla 2009/10 Eredivisie sc Heerenveen 0–1 FC Groningen Morten Nordstrand FC Groningen 2–0 sc Heerenveen Tim Matavž, Andreas Granqvist 2010/11 Eredivisie FC Groningen 1–0 sc Heerenveen Andreas Granqvist sc Heerenveen 1–4 FC Groningen Filip Đuričić Dušan Tadić (2x), Jonas Ivens, Tim Matavž 2011/12 Eredivisie sc Heerenveen 3–0 FC Groningen Bas Dost, Oussama Assaidi, Filip Đuričić FC Groningen 1–3 sc Heerenveen Dušan Tadić Bas Dost (2x), Victor Elm 2012/13 Eredivisie sc Heerenveen 3–0 FC Groningen Rajiv van La Parra (2x), Alfreð Finnbogason FC Groningen 3–1 sc Heerenveen Jukka Raitala, Leandro Bacuna, Michael de Leeuw Lukáš Mareček 2013/14 Eredivisie sc Heerenveen 4–2 FC Groningen Alfreð Finnbogason (2x), Yanic Wildschut, Kenny Otigba Nick van der Velden, Johan Kappelhof FC Groningen 1–3 sc Heerenveen Michael de Leeuw Rajiv van La Parra, Hakim Ziyech, Alfreð Finnbogason 2014/15 Eredivisie FC Groningen 1–1 sc Heerenveen Michael de Leeuw Mark Uth sc Heerenveen 3–1 FC Groningen Simon Thern, Hans Hateboer (e.d.), Henk Veerman Michael de Leeuw 2015/16 Eredivisie FC Groningen 3–1 sc Heerenveen Danny Hoesen, Bryan Linssen, Mimoun Mahi Simon Thern sc Heerenveen 1–2 FC Groningen Sam Larsson Oussama Idrissi, Albert Rusnák 2016/17 Eredivisie FC Groningen 0–3 sc Heerenveen Arbër Zeneli, Sam Larsson, Reza Ghoochannejhad sc Heerenveen 0–0 FC Groningen 2017/18 Eredivisie FC Groningen 3–3 sc Heerenveen Mimoun Mahi (2x), Lars veldwijk Morten Thorsby (2x), Reza Ghoochannejhad sc Heerenveen 1–1 FC Groningen Michel Vlap Tom van Weert 2018/19 Eredivisie FC Groningen 2–0 sc Heerenveen Django Warmerdam Ritsu Doan sc Heerenveen 1–1 FC Groningen Pelle van Amersfoort Paul Gladon 2019/20 Eredivisie sc Heerenveen 1–1 FC Groningen Hicham Faik Charlison Benschop FC Groningen *Door de coronacrisis is competitie niet afgemaakt – Afwikkeling voetbalseizoen 2019/20, KNVB, 24 april 2020 sc Heerenveen 2020/21 Eredivisie sc Heerenveen 1–1 FC Groningen Siem de Jong Tomáš Suslov FC Groningen 0–2 sc Heerenveen Henk Veerman, Tibor Halilović 2021/22 Eredivisie FC Groningen 1–1 sc Heerenveen Cyril Ngonge Tibor Halilović sc Heerenveen 3–1 FC Groningen Sydney van Hooijdonk (2x), Sven van Beek Neraysho Kasanwirjo 2022/23 Eredivisie sc Heerenveen 3–1 FC Groningen Amin Sarr (2x), Pelle van Amersfoort Florian Krüger FC Groningen 0–2 sc Heerenveen Sydney van Hooijdonk (2x) 2024/25 Eredivisie sc Heerenveen 2–1 FC Groningen Jacob Trenskow, Ion Nicolaescu Luciano Valente FC Groningen 1–0 sc Heerenveen Luciano Valente 2025/26 Eredivisie FC Groningen 2–1 sc Heerenveen Brynjólfur Willumsson (2x) Jacob Trenskow sc Heerenveen 0–2 FC Groningen Bernt Klaverboer (e.d.), Thijmen Blokzijl
Wedstrijdstatistieken Wedstrijdstatistieken Competitie Wedst. GRO Gelijk HEE DGRO DHEEEredivisie 61 15 17 29 69 98Eerste divisie 12 6 3 3 19 11TOTAAL 73 21 20 32 88 109
Overstappers thumb|180px|Ron Jans is een van de overstappers. Door de rivaliteit tussen beide clubs kan het beladen zijn als een Groningen-speler voor Heerenveen gaat spelen of omgekeerd. Niettemin hebben in de loop der jaren verschillende spelers en trainers zo'n overstap gemaakt, direct of indirect. In de loop der jaren zijn er tal van personen geweest die zowel werkzaam waren voor FC Groningen als sc Heerenveen. De meest besproken overgang was die van trainer Ron Jans naar Heerenveen in de zomer van 2010. Ron Jans stapte als boegbeeld van FC Groningen over naar Heerenveen om daar hoofdtrainer te worden.
Van Groningen naar Heerenveen Henk Klunder - 1963 Directe transfer Bert Witkop - 1965 Directe transfer Henk Zoetendal - 1967 Directe transfer Jan van Lier - 1967 Directe transfer Azing Griever - 1970 Directe transfer Martin Koeman - 1973 Directe transfer Rinie Jurna - 1978 Directe transfer Boy Nijgh - 1980 Directe huurtransfer, waarna hij een contract ondertekende tekende bij Heerenveen Eddy Bakker - 1982 Directe transfer Jan de Jonge - 1984 Directe transfer Eddy Bosman - 1985 Directe transfer Marco Koorman - 1987 Directe huurtransfer Johan Tukker - 1989 Directe transfer Joop Gall - 1990 Speelde tussendoor bij een andere club Theo Migchelsen - 1992 Directe transfer Erik Regtop - 1992 Speelde tussendoor bij een andere club Bert Zuurman - 1993 Directe transfer Harris Huizingh - 1999 Directe transfer Sander van Gessel - 2001 Directe transfer Arnold Kruiswijk - 2010 Speelde tussendoor bij een andere club Wieger Sietsma - 2014 Speelde in de jeugd van Groningen
Van Heerenveen naar Groningen Henk Zoetendal - 1962 Directe transfer Henk Schoonbeek - 1974 Directe transfer Azing Griever - 1975 Directe transfer