MythBusters was een Amerikaans populair-wetenschappelijk programma, dat uitgezonden werd door het commerciële televisiekanaal Discovery Channel en werd gepresenteerd door Jamie Hyneman en Adam Savage. Het commentaar werd geleverd door Robert Lee.
Het programma draait geheel om mythen of broodjeaapverhalen, waarvan wordt geprobeerd ze te ontkrachten of juist te bevestigen. Dit wordt gedaan door de in de mythe in kwestie voorkomende gebeurtenissen na te bootsen.
De serie liep in totaal veertien seizoenen, exclusief pilots en specials.
Geschiedenis Het programma werd in 2002 voorgesteld aan Discovery Channel onder de titel Tall Tales or True door producent Peter Rees van Beyond Television Productions, waarna Discovery toestemming gaf om drie pilotafleveringen te maken.
Jamie Hyneman kwam bij het programma dankzij Rees, die hem eerder bezig had gezien bij BattleBots. Hyneman nodigde op zijn beurt Adam Savage uit, met wie hij al vaker had samengewerkt voor reclamefilms. Hij deed dit, omdat hij zichzelf niet interessant genoeg vond voor de kijkers om het programma alleen te presenteren.
MythBusters wordt momenteel uitgezonden in zeven landen, voornamelijk op de lokale versie van Discovery Channel. In sommige landen, waaronder Nederland en België, worden de afleveringen ondertiteld. In andere landen wordt de commentaarstem of de hele serie nagesynchroniseerd.
Inhoud programma Opbouw Gemiddeld behandelen de MythBusters per aflevering twee of drie mythen. Deze mythen hoeven niet per se aan elkaar gerelateerd te zijn.
In de eerste plaats wordt de mythe onder gecontroleerde omstandigheden zo getrouw mogelijk nagebootst. Vaak worden er deskundigen op het gebied van de mythe, of de bijbehorende omstandigheden, bijgehaald. Op deze manier wordt gekeken of de omstandigheden, zoals beschreven in de mythe, het gewenste resultaat opleveren. Vooraf krijgt de kijker vaak te zien hoe de MythBusters van plan zijn de mythe te gaan testen. Meestal doen ze dit door de test eerst op kleine schaal uit te voeren en dan pas op ware grootte.
Een bijkomend effect is dat de MythBusters vaak zelf ook moeten uitzoeken hoe een mythe precies in elkaar steekt en wat de beste benadering is voor een test. Dit levert voor de kijker vaak hilarische situaties op.
Als blijkt dat de gebeurtenissen die de mythe vormen onmogelijk zijn onder de beschreven omstandigheden, bekijken Savage en Hyneman vaak wat er dan wel voor nodig is om het resultaat, zoals dat in de mythe beschreven wordt, te verkrijgen, bij voorkeur met krachtige apparatuur en explosies: de zogenaamde MythBusters Way.
De methoden van het team zijn meestal niet strikt wetenschappelijk verantwoord, maar wel erg spectaculair. De resultaten zijn soms verrassend, niet in de laatste plaats voor Hyneman en Savage zelf. Savage beschrijft het programma zelf als "Jackass ontmoet Mr Wizard".
Als het de MythBusters is gelukt de omstandigheden te vinden waaronder de gebeurtenissen in de mythe wel kunnen optreden, wordt gekeken of het aannemelijk is dat een dergelijke situatie ooit echt zal plaatsvinden.
De conclusie Het onderzoek van een mythe kan drie eindresultaten hebben: Confirmed (bevestigd) (aanvankelijk True genoemd): de mythe is waar. Alle gebeurtenissen, zoals beschreven in de mythe, kunnen plaatsvinden of kunnen ooit plaatsgevonden hebben. Busted (ontkracht): de mythe is niet waar. Het is technisch onmogelijk dat de gebeurtenissen in de mythe ooit plaatsgevonden hebben of ooit plaats zullen vinden. Plausible (plausibel): alles tussen Confirmed en Busted. Mythen die Plausible zijn, zijn vaak alleen onder bijzondere omstandigheden mogelijk of omstandigheden die sterk lijken op de omstandigheden uit de mythe, maar toch daarvan verschillen. Ook mythen waarvan de gebeurtenissen technisch wel kunnen optreden, maar waarvan geen bronnen bestaan die bevestigen dat zij daadwerkelijk een keer hebben plaatsgevonden, krijgen als eindoordeel Plausible.
Specials Naast de gewone afleveringen bestaat er een aantal speciale afleveringen. Sommige hiervan zijn geheel gewijd aan mythen rond een bepaald onderwerp. Zo was er ooit een twee uur durende special over haaienmythen en een andere keer een speciale kerstaflevering.
Later zijn er ook enkele speciale afleveringen verschenen waarin een kijkje achter de schermen werd gegeven. Bijvoorbeeld: MythBusters Revealed en Shop 'till you drop (over de favoriete winkels van de MythBusters). Verder was er nog een speciale aflevering geheel gewijd aan nooit eerder vertoonde scènes en een paar minimythen die nooit in het programma waren vertoond.
Myths Revisited Ook de MythBusters maken weleens fouten, daar zijn Savage en Hyneman zich wel van bewust. Om die reden zijn ze bereid om mythen waar kijkers nogal veel kritiek op hebben (omdat bijvoorbeeld naar hun mening de test niet goed was) nogmaals te testen. Dit heeft al enkele malen tot verrassende resultaten geleid. Een voorbeeld daarvan is het kippenkanon. Deze mythe was oorspronkelijk als Busted aangemerkt, maar na een extra test bleek hij toch Plausible of zelfs Confirmed te zijn.
In totaal zijn er nu zes MythBusters-afleveringen vertoond die geheel gewijd waren aan het opnieuw testen van oude mythen.
Censuur Het programma laat in verband met de veiligheid niet alles zien. Zo worden de namen van chemicaliën altijd onleesbaar gemaakt en wordt bij gevaarlijke experimenten nooit hardop gezegd hoe de MythBusters deze experimenten precies doen. Deze censuur wordt wel op een humoristische manier gedaan. Zo wordt in plaats van het bekende piepgeluid om stukken dialoog weg te censureren een ander (voor de kijker grappig) geluid gebruikt, bijvoorbeeld dierengeluiden en/of sirenes.
Om sluikreclame te voorkomen, worden ook namen en merken van producten onleesbaar gemaakt, overplakt met het MythBusters-logo, tenzij de merknaam uitdrukkelijk voorkomt in de mythe (zoals in de aflevering gewijd aan de reactie tussen Mentos en Coca-Cola light).
Mythbusten De mythen De mythen die het team probeert te ontkrachten, komen van overal en uit alle tijden. Naast broodjeaapverhalen die al jaren in omloop zijn, testen de MythBusters ook geruchten van het internet, het waarheidsgehalte van spreekwoorden en suggesties die fans opsturen. Zo probeerden de MythBusters of het mogelijk was om met spiegels en zonlicht een Romeinse galei in brand te steken, zoals Archimedes heeft beschreven, maar ook of het mogelijk is een blaastest voor alcohol te misleiden. Ze hebben ook modernere mythen over kogels van ijs, stinkende auto's en pingpongballen behandeld.
Enkele voorbeelden
Is het mogelijk om met aan elkaar gelijmde regenjassen een opblaasboot te maken en daarmee van Alcatraz te ontsnappen? (Ja.) Is het mogelijk om te waterskiën achter een roeiboot of achter een cruiseschip? (Beide: Ja.) Als iemand in het water valt, is het dan mogelijk om de klap op het water te verminderen door eerst een hamer vooruit te gooien? (Nee, dit had geen of vrijwel geen effect.) Kun je zweven met een multiplex plaat? (Nee, het werkt juist omgekeerd.) Kun je door het eten van een normale hoeveelheid brood met maanzaad een positief resultaat krijgen bij een drugstest? (Ja.) Kun je iemand doden met ijskogels, zodat de politie later niets van dit wapen terugvindt? (Nee, ijskogels smelten al door de hitte van het schot.) Kan een muntje dat van de bovenste verdieping van een wolkenkrabber valt iemand doden die op de begane grond staat? (Nee. Het doet wel flink zeer, maar het is niet dodelijk.) Kun je een gezonken schip bergen door dit te vullen met een grote hoeveelheid pingpongballen? (Ja.) Levert een motor met mottenballen in de benzine meer vermogen? (Ja.) Kun je het beste rennen of wandelen om zo min mogelijk nat te worden tijdens een regenbui? (Wandelen is het beste, want dan vangt je lichaam de minste regen op en word je dus het minst nat; dit was tenminste de conclusie van de eerste test; de revisited van later toonde juist aan dat rennen beter is dan lopen. Dit was ook al bewezen door een aantal hoogleraren voordat ze het opnieuw gingen testen.) Is een olifant bang voor een muis? (Ja; hij loopt echter niet weg, maar er in een grote boog omheen.)
Grenzen Niet alle soorten mythen worden getest door de MythBusters. Zo maakte Savage in een interview bekend dat ze nooit mythen rondom buitenaardse wezens of spoken zullen doen, vooral omdat deze niet of nauwelijks na te bootsen zijn.
Ook weigerden ze een keer de mythe van het hondje in de magnetron te testen uit angst dat de hond het niet zou overleven.
Na de (ontkrachte) mythe over "piramidekracht" (zogenaamde bovennatuurlijke krachten die piramiden of piramidevormige voorwerpen zouden bezitten) maakte Savage ook duidelijk dat ze voorlopig geen bovennatuurlijke mythen meer zouden testen.
In het boek MythBusters: The Explosive Truth Behind 30 of the Most Perplexing Urban Legends of All Time () is een lijst opgenomen van mythen die om uiteenlopende redenen waarschijnlijk nooit getest zullen worden.
Presentatoren Adam Savage Adam Savage vormt vaak een vrolijke noot. Hij is degene met de ringbaard. Hij vertoont hyperactief gedrag en maakt vaak grappen over Hyneman. Zijn bekendste uitspraak is: I reject your reality and substitute my own (Ik verwerp jouw werkelijkheid en vervang deze door de mijne). Hij deed deze uitspraak in de tiende aflevering van MythBusters en sindsdien hoor je hem dit vaak zeggen tijdens de opening van het programma. Daarvoor was een bekende uitspraak "Am I missing... an eyebrow?" (Mis ik... een wenkbrauw?) uit een van de eerste afleveringen waarin hij door een benzine-explosie heel wat haar is kwijtgeraakt maar geen wenkbrauw.
Jamie Hyneman Hij is degene met de walrussnor. Jamie Hyneman doet zich voor als geharde man van de wereld. Hij gedraagt zich wat meer ingetogen en houdt erg van explosies: "Jamie wants big boom". Hyneman komt over als iemand die goed uit zijn woorden kan komen, maar in de special MythBusters Revealed bleek dat hij in werkelijkheid niet zo’n vlotte prater is.
De Junior MythBusters Sinds seizoen 2 worden Savage en Hyneman geholpen door een team van medewerkers van M5 Industries, het bedrijf van Hyneman. In de VS heten zij het Build Team. Zij helpen Savage en Hyneman met de wat grotere mythen en testen zelf, zonder Savage en Hynemans hulp, een paar kleinere mythen. Scottie Chapman: alleen in het tweede seizoen Kari Byron Tory Belleci Grant Imahara: een oude vriend van Belleci, die vanaf het derde seizoen bij het Junior Team hoort. Hij verving Scottie. Jessi Combs: Tijdens Kari Byrons zwangerschapsperiode verving Jessi Combs haar. In de aflevering Dive To Survive keerde zij terug.
In de laatste aflevering van seizoen 12 werd echter aangekondigd dat per seizoen 13 (uitgezonden in 2015) de Junior Mythbusters niet meer in de serie mee zullen doen, en dat Adam en Jamie weer de enige presentatoren worden.‘MythBusters’ Stars Kari Byron, Grant Imahara & Tory Belleci Leaving Show, artikel op Hollywood Life, geraadpleegd op 31 oktober 2014. Gearchiveerd op 31 oktober 2014.
Andere medewerkers Buster: niet echt een medewerker (hij is een crashtestdummy), maar wel belangrijk voor het team: hij vangt de zwaarste klappen op. Ted: 'neef' van Buster. Christine Chamberlain: een medewerkster achter de schermen gedurende seizoen 2. Robert Lee: de commentator van het programma. In Europa wordt het commentariëren verzorgd door Robin Banks. Daarnaast zijn er geregeld mensen te gast bij de MythBusters vanwege hun ervaringen op het gebied van een bepaalde mythe.
Locaties De show speelt zich voornamelijk af in het het hoofdgebouw van M5 Industries, het door Jamie Hyneman opgerichte visual effects-bedrijf gevestigd in San Francisco (Californië). Sommige mythen vereisen echter een andere locatie zoals een haven of een verlaten vliegveld. Af en toe moet er zelfs een specifieke plek worden bezocht.