Frankfurt am Main (verouderd Nederlands: Frankfort aan de Main, veelal afgekort tot Frankfurt) is de grootste stad in de Duitse deelstaat Hessen en de op vier na grootste stad van Duitsland. De stad ligt aan de oevers van de Main en telt inwoners (). Op had van de inwoners een niet-Duits staatsburgerschap ( niet-Duitsers) en hadden inwoners het Nederlandse staatsburgerschap. De agglomeratie Frankfurt/Rhein-Main, waar Frankfurt het middelpunt van vormt en waar verder onder andere Mainz, Wiesbaden en Offenbach am Main toe behoren, telt meer dan 5,5 miljoen inwoners. Bestuurlijk is Frankfurt een kreisfreie Stadt.
De stad werd voor het eerst vermeld als Frankonovurd aan het eind van de achtste eeuw. In de eeuwen daarna groeide de stad en in de hoge middeleeuwen verkreeg Frankfurt de status van vrije rijksstad. In de vrije stad Frankfort werden gedurende enige eeuwen de keizers van het Heilige Roomse Rijk gekozen en later ook gekroond. In de 19e eeuw was de stad de zetel van de Duitse Bond en de locatie van het Frankfurter Parlement, het eerste vrij gekozen Duitse parlement.
Frankfurt is uitgegroeid tot een Europese metropool. De stad heeft vrijwel alle kenmerken van een wereldstad. A Roster of World Cities, GaWC Research Bulletin 5, 28 juli 1999 De stad is het voornaamste financiële centrum van Duitsland: de Deutsche Bundesbank en de Duitse beurs zijn er gevestigd, evenals de hoofdkantoren van verscheidene grote banken. Frankfurt staat daarnaast bekend als beurzenstad dankzij onder meer de Frankfurter Buchmesse, de jaarlijkse internationale uitgeversbeurs. Als zetel van de Europese Centrale Bank speelt de stad bovendien een grote rol in de Europese economie. Door de centrale ligging, het internationale vliegveld, het snelwegenknooppunt Frankfurter Kreuz en het treinstation is de stad een verkeersknooppunt binnen Duitsland en Europa.
Frankfurt is een van de weinige Europese steden die worden gedomineerd door hoge wolkenkrabbers. Hieraan heeft de stad haar bijnaam Mainhattan te danken.
Naamgeving miniatuur|links|Volgens een bekende legende werd Frankfurt am Main gesticht door Karel de Grote De twee oudste vermeldingen van de naam Frankfurt dateren beide uit het eind van de achtste eeuw, en duiden de stad aan als Frankonovurd (Oudhoogduits) of Vadum Francorum (Latijn). Beide betekenen hetzelfde: voorde van de Franken. Deze voorde, een doorwaadbare plaats in een waterweg, lag in de Main en maakte het bij normale waterstand mogelijk om deze rivier, die destijds veel breder was dan nu het geval is, gevaarloos over te steken. De naam heeft waarschijnlijk zijn oorsprong rond 500 n.Chr., toen de Franken hun gebied uitbreidden en de tot hier opgerukte Alemannen verdreven. Frankfurt am Main (Germany), Encyclopædia Britannica. Gearchiveerd op 26 april 2015.
Volgens een legende zou de stad zijn gesticht door Karel de Grote tijdens de Saksenoorlogen. Toen hij en zijn troepen, teruggedrongen door de Saksen en onwetend van een voorde, aankwamen bij de Mainoever, werd hen de weg gewezen door een hinde en konden de Franken veilig oversteken, zo vertelt het verhaal. Deze legende verwierf vooral bekendheid dankzij een vermelding in een middeleeuwse kroniek van Thietmar van Merseburg.
De naamsvorm Franconofurd ontwikkelde zich in de middeleeuwen tot Frankenfort of Frankinfort en later tot Frankfort en Frankfurth. De schrijfwijze Frankfurt is sinds het begin van de negentiende eeuw in gebruik geraakt. Ook het naamsdeel am Main (aan de Main) bestaat al lang, reeds in de 14e eeuw kwam het veelvuldig voor in documenten. De stad wordt vaak kortweg aangeduid als Frankfurt, de volledige naam wordt vooral gebruikt als het nodig is om de stad te onderscheiden van 'het andere Frankfurt', namelijk Frankfurt (Oder). Andere aanduidingen zijn Frankfurt/Main, Frankfurt a. M. en Ffm in de omgangstaal en Frankfurt (Main) in de spoorinfrastructuur.
Geschiedenis
Frankfurt was al in de late steentijd bewoond, en de Romeinen hadden er een nederzetting. De Frankische koning Lodewijk de Vrome maakte Frankfurt tot zijn residentie. In het Heilige Roomse Rijk werd Frankfurt in 1372 een vrije rijksstad, die direct onder de keizer viel. Tussen 1356 en 1792 werden de Duitse keizers in Frankfurt gekozen, vanaf 1562 ook gekroond. miniatuur|links|16e-eeuws stadsaanzicht van Frankfurt am Main In de zestiende eeuw werd de stad een belangrijk centrum van boekdrukkunst en boekhandel in Europa. Frankfurt was aanvankelijk een toevluchtsoord voor hugenoten, die een eigen voorstad Neu-Isenburg stichtten. Hun calvinistische versie van het christendom werd door de lutherse Frankfurters niet gewaardeerd, en latere vluchtelingenstromen verkozen de Rijnpalts boven Frankfurt.
Na de napoleontische tijd werd Frankfurt in 1815 als vrije stad deel van de Duitse Bond. In 1866 echter werd het geannexeerd door Pruisen. Mede door samenvoegingen met omliggende plaatsen groeide het inwonertal snel, via 35.000 begin 19e eeuw, naar 180.000 in 1890, naar 548.000 in 1928.
Het nazi-bewind betekende een schrikbewind voor communisten, sociaaldemocraten, vakbondsleden, Roma, Sinti en Joden, maar daartegen protesteren was voor overige Frankfurters levensgevaarlijk. Ruim elfduizend Frankfurters werden wegens hun Jood-zijn door de nazi’s afgevoerd en vermoord. Door geallieerde bombardementen tussen 1942 en 1945 werd de gehele middeleeuwse oude stad vrijwel weggevaagd, waarbij ruim vijfduizend Frankfurter burgers omkwamen.
Na 1945 werd de stad grotendeels modern herbouwd. Frankfurt nam, mede door zijn gunstige ligging, grootstedelijke functies over die voorheen door Berlijn of Leipzig waren vervuld en werd onder andere het financiële centrum van West-Duitsland en, na de Duitse hereniging in 1990, van heel Duitsland, de stad met het grootste beurzencomplex van heel Europa, de Frankfurter Messe. In 1998 werd het ook het financiële centrum van de Europese Unie. De stad kreeg de bijnamen Bankfurt wegens de honderden banken en Mainhattan wegens zijn stedelijk silhouet van wolkenkrabbers. Tussen 2012 en 2018 werd via het Dom-Römer-Projekt een deel van de oude binnenstad gereconstrueerd.
Geografie Topografie miniatuur|Achter Frankfurt rijst het middelgebergte van de Taunus op
Frankfurt ligt in de deelstaat Hessen in het zuidwesten van Duitsland. De stad bevindt zich in het uiterste noorden van de Boven-Rijnslenk en ten zuidoosten van de Taunus, een middelgebergte met toppen tot 880 meter. De stad is gelegen aan beide oevers van de rivier de Main, met het zwaartepunt aan de noordzijde.
De Main ontstaat bij Kulmbach in Noord-Beieren en stroomt in westelijke richting door de deelstaten Beieren en Hessen, om ongeveer 30 kilometer ten zuidwesten van het centrum van Frankfurt uit te monden in de Rijn. Dat centrum bevindt zich, zoals het grootste deel van de stad, aan de noorder- of rechteroever van de rivier. In het plaatselijke dialect spreekt men van Hibb de Bach ("deze kant van de beek") en Dribb de Bach ("de overkant van de beek") als men naar respectievelijk de binnenstads- en Sachsenhausenzijde van de Main verwijst. De beide oevers worden door een groot aantal bruggen en een veerdienst met elkaar verbonden. De tweede rivier van formaat die door Frankfurt stroomt is de Nidda, die over een lengte van ruim 18 kilometer door de stad stroomt. Frankfurt telt daarnaast meer dan 50 meren en vijvers. Swimming baths, frankfurt.de
De stad heeft een totale oppervlakte van km². Statistisches Jahrbuch Frankfurt am Main 2008 (pdf) Grote steden in de nabije omgeving van Frankfurt zijn Offenbach am Main, Darmstadt, Wiesbaden en Mainz. De metropoolregio Frankfurt/Rijn-Main is met meer dan 5 miljoen inwoners een van de grootste metropoolregio's van Duitsland.
Frankfurt ligt op een hoogte van 112 meter boven Normalnull. Het hoogste natuurlijke punt van de stad ligt op 212 meter boven Normalnull bij de Berger Warte op de Berger Rücke in het stadsdeel Seckbach. Het laagste punt bevindt zich op 88 meter boven Normalnull en is te vinden aan de oever van de Main in het stadsdeel Sindlingen.
Stadsindeling
miniatuur|Overzicht van de Stadsindeling van Frankfurt, met de Altstadt uitgelicht Frankfurt am Main is in verschillende niveaus opgedeeld. Er zijn 46 Stadtteile, waarvan er 40 ten noorden en 6 ten zuiden van de Main liggen. Het oudste Stadtteil is de Altstadt, dat met een oppervlakte van 0,48 km² tevens het kleinste Stadtteil is. In een halve cirkel rond de Altstadt ligt de Innenstadt, waarvan de geschiedenis eveneens teruggaat tot de middeleeuwen. Rond de Innenstadt liggen, van west naar oost, de Stadtteile Bahnhofsviertel, Westend, Nordend en Ostend. Tegenover de Altstadt, aan de andere zijde van de Main, ligt Sachsenhausen. Hoewel Westend, Nordend en Sachsenhausen historisch en gevoelsmatig als Stadtteil overkomen, zijn ze administratief alle drie verdeeld in een zuidelijk en noordelijk of oostelijk en westelijk deel. De Stadtteile hierbuiten zijn veelal voormalige zelfstandige plaatsen en voorsteden. Zo werden tussen 1877 en 1910 de gemeenten van het Landkreis Frankfurt bij de stad gevoegd en volgden delen van het Landkreis Höchst. De laatste annexatie was die van Bergen-Enkheim in 1977, als slotstuk van een reeks gemeentelijke herindelingen in Hessen in de jaren zeventig van de 20e eeuw. Ook zijn er Stadtteile die eerder behoorden tot andere Stadtteile, zoals Frankfurter Berg, dat in 1996 ontstond uit delen van hoofdzakelijk Bonames en in mindere mate Eschersheim en Berkersheim.
De Stadtteile hebben niet zozeer een bestuurlijke, maar vooral een statistische functie. De twee andere niveaus hebben wel een bestuurlijke rol. De onderste laag wordt gevormd door de 121 Stadtbezirke, die vergelijkbaar zijn met een buurt of wijk en een bevolkingscijfer hebben dat varieert van enkele honderden tot een kleine 20.000 inwoners. Wat in de rest van Duitsland vaak wordt aangeduid als Stadtbezirk, wordt in Frankfurt Ortsbezirk genoemd. Het Ortsbezirk is het hoogste bestuurlijke niveau onder het stadsbestuur en beschikt over een stadsdeelraad en een stadsdeelvoorzitter. De stad is in totaal opgedeeld in 16 Ortsbezirke.
Klimaat Het klimaat van Frankfurt am Main is gematigd. De zomers en winters in de Boven-Rijnslenk behoren tot de warmste respectievelijk mildste van Duitsland. De jaargemiddelde temperatuur is 9,7°C, gebaseerd op klimaatgegevens van de luchthaven gedurende de periode 1961-1990. Das Klima in Frankfurt (Main) 1961-1990, klimadiagramme.de. Gearchiveerd op 13 mei 2023. Dat is hoger dan andere grote Duitse steden als Hamburg (9,0 °C) Berlijn (8,9 °C) en München (7,6 °C). In de periode 1971-2000 was de jaargemiddelde temperatuur opgelopen met 0,4 °C tot 10,1 °C.Das Klima in Frankfurt (Main) 1971-2000, Klimadiagramme.de. Gearchiveerd op 13 mei 2023. De warmste maand is juli (gemiddeld 18,9 °C), de koudste maand is januari (gemiddeld 0,7 °C). In de stad zelf kan het nog warmer worden dat op de luchthaven. Dit wordt veroorzaakt door de beschutte ligging aan de Main en aan de zuidkant van de Taunus, gecombineerd met het hitte-eilandeffect effect omdat het stadscentrum compact is met relatief weinig groen. Het groeiseizoen is in Frankfurt langer dan in de rest van Duitsland: vergeleken met bijvoorbeeld Berlijn krijgen de bladeren een paar weken later hun herfstkleuren en beginnen ze in de lente een paar weken eerder uit te lopen.
Tussen 1961 en 1990 viel er jaarlijks gemiddeld 675 mm regen, tussen 1971 en 2000 bedroeg de jaargemiddelde neerslag 611 mm. In juni valt gemiddeld de meeste neerslag (70,2 mm), in februari het minst (39,8 mm).
Bevolking Bevolkingsontwikkeling
Bevolkingssamenstelling miniatuur|De Dom van Frankfurt is Frankfurts grootste kerkgebouw