thumb|Commanderij Bernissem, tekening Remacle Leloup) thumb|Wapenschilden Duitse Orde in fronton boven schuurpoort (in 2011) thumb|Poortgebouw
De Commanderij van Bernissem (of Bernshem, Bernsheim) bij Sint-Truiden gelegen aan de Kommanderijstraat was een commanderij van de Duitse Orde in de balije Biesen, onderhorig aan de landcommanderij van Alden Biesen.
Situering In 1237 ontving de Duitse Orde een stuk land in Sint-Truiden waarop reeds het huis en de kapel van Bernissem gebouwd was. In 1259 trokken de ridders van Bernissem zich om veiligheidsredenen terug binnen de muren van de stad Sint-Truiden en bouwden er een nieuw klooster. In 1274 keerden zij er terug. Deze commanderij is ondertussen omgevormd tot landbouwuitbating omringd door landerijen. Buiten de kern van het poortgebouw met pachterswoning bleef van het gebouwencomplex niets bewaard aangezien de commanderij in de 18e eeuw verbouwd werd in classicistische stijl. Daarbij verdwenen de kapel en het verblijf der ordebroeders met zijn zes torens en het paviljoen der commandeur uit 1660. Eveneens sneuvelden de vroegere stallen en de schuur van het neerhof. De nog resterende gebouwen bestaan uit een semi-gesloten hoeve, een wachthuis en een kapel die tot woning omgevormd werd. Er bestaat een tekening van de hand van Remacle Leloup van de oorspronkelijke commanderij met het volgende bijschrift: Vue du château de Bernesem, Commanderie de l'ordre Teutonique (zie afbeelding)
De vroegere commanderij is ondertussen een geklasseerd monument.
Lijst van de commandeurs van Bernissem Jaar Naam Opmerkingen (138?) Henrick van Havert (1363) Gemert (1371) Gerard van Audenhoven (1366) Gemert (1414)–1434 Diederik van Betgenhusen (1408)-(1414) co- Gemert; 1434- Landcommandeur van Alden Biesen -1481 Gerard van Sombreffe 1481- Landcommandeur Alden Biesen in 1484 Gert von Uden 1565, 1574 Nicolaas van Amstenraedt 1578 Hendrik van Ruischenberg tot Setterich Provisor; 1551- Ramersdorf; 1564- Sint-Aegidius; 1572- Landcommandeur Alden Biesen 1574 Stichter en Commandeur Jungen Biesen ; Provisor Gruitrode 1585 Frambach Bock von Lichtenberg 1591 Robrecht van Malsem 1603-1605/6 Edmond Huyn van Amstenrade 1598- Gruitrode; 1605- Stadhouder Alden Biesen; 1606- Landcommandeur Alden Biesen; 1611 Stichter Ordingen 1652 Diederik Stefan van Reuschenberg tot Selikum 1683–1684 Hendrik van Wassenaar Warmond 1667- Gruitrode; 1684- Gemert; 1690- Landcommandeur Alden Biesen –1793 Frans Hendrik van en tot Hoensbroek 1770– ~1792 Frans Hendrik Johan Nepomuk Amor Markgraaf van en tot Hoensbroeck (1727-1793) in 1768 Sint-Pieters-Voeren 1751–1793 Aschaffenburg
1761–1789 Administrator van Mergentheim pre 1772 Oerdingen 1772 Generaal-veldmaarschalk-luitenant voor aartsbisschop Emmerich Joseph von Breidbach zu Bürresheim van het Keurvorstendom Mainz pre 1792 Kolonel-luitenant in het K.‑K. leger (Hongaars Dragonderregiment "Fürst von Liechtenstein") pre 1792 Kamerheer Keurvorstendom Mainz pre 1792 Kolonel van de ruiterwacht van de keurvorst van Mainz
Bibliografie Clemens Guido De Dijn, Monumentenroutes 1975 (Kunst en Oudheden in Limburg), Hasselt, 1975, p. 19. Bouwen door de eeuwen heen, Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Deel 6n (He-Z), Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, 1981 (p. 816, 817 en 818).
Externe links Vlaanderen, Onroerend Erfgoed: Commanderij van Bernissem Vlaanderen, Onroerend Erfgoed: Herenboerenparkje van de Commanderij van Bernissem Het Rijksarchief in België: Inventaris van het archief van de Balije Biesen van de Duitse Orde, BE-A0515_105869_103914_DUT
Bernissem Bernissem Categorie:Onroerend erfgoed in Sint-Truiden Categorie:Beschermd monument in Vlaanderen Categorie:Geschiedenis van Limburg