Een solaarhoroscoop, zonnehoroscoop of jaarhoroscoop is een vorm van voorspellende astrologie waarbij men een horoscoop maakt op het ogenblik dat de Zon op exact dezelfde plaats staat als bij de geboorte van de persoon. In die solaarhoroscoop nemen de actuele planeten en huizen een andere positie in, zodat de astroloog de nieuwe horoscoop met de geboortehoroscoop kan vergelijken. Zodoende tracht hij de tendensen voor het komende jaar te achterhalen. Wetenschappers beschouwen deze en andere vormen van astrologie als pseudowetenschap en hechten geen geloof aan de claims die astrologen maken over de mogelijkheid om trends te kunnen voorspellen.
Geschiedenis thumb|Abu Ma'shar al-Balkhi afgebeeld op het astronomisch uurwerk in de Sint-Nicolaaskerk (Stralsund) De terugkeer van de zon die ongeveer plaatsvindt op de verjaardag van een persoon, werd reeds in de hellenistische astrologie (die de horoscopische astrologie introduceerde) beschouwd als een betekenisvolle gebeurtenis. Deze stand van de Zon gaf volgens hen indicaties voor de belangrijkste ontwikkelingen van het komende jaar.
De 1e-eeuwse hellenistische Griekse astroloog Dorotheus van Sidon uit Alexandrië benaderde de zonneterugkeer niet als een aparte horoscoop, maar als een van de vele transits naar de geboortehoroscoop. Hij gaf enkele richtlijnen en aforismen voor de interpretatie van transits 'op de dag waarop de geborene het licht ziet' en 'in de loop der jaren'. Deze richtlijnen zijn te vinden in Boek IV van zijn vijfdelige Carmen Astrologicum dat in 1976 naar het Engels werd vertaald door David Pingree. Dorotheus van Sidons benadering richt zich op planetaire transits naar specifieke geboortehuizen, zoals die zijn bezet door bepaalde geboorteplaneten.
De astroloog Abu Ma'shar al-Balkhi schreef in de 9e eeuw een boek over de jaarlijkse zonneterugkeer in de geboortehoroscoop dat in 1000 werd vertaald in het Grieks, waarvan in de 13e eeuw dan weer een Latijnse vertaling verscheen. Benjamin Dykes publiceerde er in 2019 een Engelse vertaling van onder de titel Persian Nativities IV: On the Revolutions of the Years of Nativities.
William Lilly, een Engels astroloog uit de 17e eeuw, bestudeerde het werk van vroegere astrologen en stelde dan een soort compendium samen van alles wat bekend was over geboorteastrologie en voorspellende astrologie. Zijn werk Christian Astrology uit 1647 bestaat uit 3 boekdelen, waarvan vooral Book 3: An Easie And Plaine Method Teaching How to Judge upon Nativities ingaat op de theorie en de technieken van de terugkeer van de Zon en de planeten op dezelfde plaats die ze innamen op het tijdstip van iemands geboorte.
Berekening en tekening Voor het berekenen en tekenen van een solaarhoroscoop wordt doorgaans gebruikgemaakt van de tropische dierenriem en van het huizenstelsel van Placidus. Bij de interpretatie wordt ook gezien naar de solaarhoroscoop op zich, maar in de meeste gevallen zullen astrologen vooral werken door de twee horoscopen, geboorte-en zonnehoroscoop, met elkaar te vergelijken. Dat de actuele Zon op 'exact dezelfde plaats' moet staan als de geboortezon, betekent dat de positie in graadbogen en minuten precies dezelfde moet zijn. Voorbeeld: iemand met zijn geboortezon op 21°15' Maagd moet een solaarhoroscoop laten berekenen voor het ogenblik dat de actuele Zon op die precieze plaats staat. Het is dan ook mogelijk dat iemand astrologisch pas de dag voor of na zijn officiële geboortedatum 'verjaart'.Ensie: 'Solaarhoroscoop' Tijdens schrikkeljaren kan dit zelfs twee dagen voor je verjaardag zijn.Mary Fortier Shea: Planets in Solar Returns: Yearly Cycles of Transformation and Growth (hoofdstuk 'Solar return location')
De solaarhoroscoop verschilt in niets van een gewone 'geboortehoroscoop': hij heeft 12 tekens en huizen, de planeten met Zon en Maan erbij, en een aantal gekleurde lijnen die de aspecten (de hoeken) tussen die elementen voorstellen. Wat de astroloog nu typisch doet, is deze nieuwe horoscoop op de geboortehoroscoop plaatsen. Dat kan met transparanten, of door de nieuwe solaarhoroscoop in een tweede 'wiel' boven de geboortehoroscoop te tekenen of af te drukken. Nu kan de duiding (analyse genoemd) beginnen.
Hoofdthema's van het jaar De hoofdthema's van het nieuwe jaar worden vooral aangegeven door het teken van de solaarascendant de huispositie van de solaarzon de plaats waar de hoekhuizen van de solaar in de geboortehoroscoop terechtkomen. Vooral het huis waar de solaarascendant in de geboortehoroscoop terechtkomt is hierbij belangrijk. vijf of meer planeten in een bepaald huis geeft aan dat daar veel aandacht zal naar uitgaan.
Analyse Niet iedere astroloog werkt op dezelfde manier. De ene hecht meer belang aan de solaarhoroscoop en analyseert die op zichzelf, de andere kijkt vooral waar de verschillende planeten en punten van de jaarhoroscoopSolaarhoroscoop, zonnehoroscoop, solaar en jaarhoroscoop worden als synoniemen beschouwd. in de geboortehoroscoop terechtkomen. De benadering waarbij ook de geboortehoroscoop wordt betrokken is veruit de meest gebruikelijke. De tekens (sterrenbeelden) hebben veel minder belang dan de huizen bij het duiden van een zonnehoroscoop, met uitzondering van het teken waar de ascendant van de solaar in terechtkomt.
Net als bij de analyse van een geboortehoroscoop begint de astroloog met een globaal overzicht en stelt zich vragen als: welk element overheerst in de solaarhoroscoop? (Lucht, Aarde, Vuur, Water) is er een overwicht van hoofdtekens, vaste tekens of beweeglijke tekens? in welk teken staan de meeste planeten? welke planeten staan in de hoekhuizen? (I, IV, VII en X) welk planeten hebben de meeste aspecten? In een tweede fase wordt de geboortehoroscoop betrokken. Daarbij komen onder meer volgende vragen aan bod: in welk huis en teken komt de ascendant van de solaar terecht? welk huis van de geboortehoroscoop is het meest bezet door de actuele planeten? waar komen de solaarplaneten terecht in de geboortehoroscoop? (in de eerste plaats solaarzon en solaarzon)De 'lichten' Zon en Maan worden in de klassieke astrologie ook 'planeten' genoemd. welke sterke (precieze) aspecten zijn er tussen de twee horoscopen, en welke huizen zijn hierbij betrokken? thumb|600px|center|Solaarhoroscoop voor 2011 van iemand die geboren is in 1985*De actuele planeten of solaarplaneten staan in de buitenste tand rondom de geboortehoroscoop in het centrum.*In de tabel bovenaan rechts staan links de posities van de geboorteplaneten, Ascendant en MC, en rechts de posities van deze punten in de solaarhoroscoop.
Duiding van de hemisferen in de solaar met een overwicht van planeten in de Zuidelijke hemisfeer (de bovenste helft van de horoscooptekening) wordt dit een jaar van zich manifesteren in de buitenwereld staan de meeste planeten onderin, in de Noordelijke hemisfeer, dan heeft de buitenwereld minder invloed en zoekt men motivatie in zichzelf. Eerder een jaar van bezinning met veel aandacht voor eigen emotionele noden en gedachten. De vier kwadranten Een kwadrant wordt benadrukt als de meeste planeten er zich in bevinden: eerste kwadrant (huis 1, 2 en 3): nadruk op eigen noden, op eigen kracht een leven opbouwen tweede kwadrant (huis 4, 5 en 6): nadruk op persoonlijke expressie, familie, geliefden en collega's derde kwadrant (huis 7, 8 en 9): nadruk op één of meerdere relaties waar veel aandacht aan wordt geschonken vierde kwadrant (huis 10, 11 en 12): nadruk op de relatie met de maatschappij In de voorbeeldsolaar is de bovenste hemisfeer benadrukt, en met name het vierde kwadrant, wat voor dit jaar wijst op een al dan niet soepele omgang en samenwerking met de maatschappij.
Elementverdeling
Bij de elementverdeling wordt nagezien of er drie of meer persoonlijke planeten (Zon, Maan, Mercurius, Venus en Mars) overwegend in één element (Aarde, Lucht, Vuur of Water) staan. Staan de persoonlijke planeten overwegend in: vuurtekens (Ram, Leeuw, Boogschutter), dan wordt het een actief jaar waar vele veranderingen zullen plaatsvinden; aardetekens (Stier, Maagd, Steenbok), dan wordt het een jaar waarin men plannen uit het verleden concreet in de praktijk wil omzetten en stabiliteit nastreeft; luchttekens (Tweelingen, Weegschaal, Waterman), dan toont men een grote behoefte aan contacten, analyseren en mentale activiteit; watertekens (Kreeft, Schorpioen, Vissen), dan is het een jaar waarin men met emoties aan de slag wil gaan.
Duiding ascendantteken in de solaar Valt te duiden zoals de karakteristieken die worden toegeschreven aan elk astrologisch sterrenbeeld in de geboortehoroscoop. Enkele voorbeelden; de ascendant van de solaar is Ram: betekent een jaar vol initiatieven waarin men zijn wil energiek kan doordrukken met meer kans op succes dan anders. met ascendant in Leeuw is zelfexpressie (emotioneel, artistiek) dit jaar het belangrijkst. De drang om creatief bezig te zijn is groot. Men wil meer dan anders gewaardeerd en bewonderd worden, neiging tot egocentrisme. met ascendant in Waterman wil men voor zichzelf het komende jaar de vrijheid om te doen en te zeggen wat men wil. Individualisme, lak aan regels, rebelleren tegen vastgeroeste gewoontes, relaties enz. Waar de ascendant staat in de dierenriem geeft de sfeer aan voor het komende jaar. Men kijkt ook naar het solaarhuis waarin de heerser van het ascendantteken staat, want dit geeft aan op welk huis deze sfeer gericht is.In de afbeelding solaarvoorbeeld is de sfeer van het jaar familiaal, huiselijk en emotioneel (nl. kreeft) en dit is gericht op wensen en verlangens (nl. Maan als heerser van Kreeft in het huis XI). Is de ascendant van het solaarjaar bijvoorbeeld Ram, dan is de planeet Mars de heerser. Staat die in het tiende huis, dan wordt dat een ambitieus jaar, in het tweede huis zal men veel aandacht hebben voor zijn bezittingen, enzovoort. In het algemeen geeft de heerser van de ascendant aan wat iemand dat jaar drijft.
Duiding planeten in solaarhuizen Het solaarhuis waarin een planeet zich bevindt, duidt aan op welk domein zich iets manifesteert. Wat er zich manifesteert hangt af van de betrokken planeet. De reden echter waarom deze planeet zich manifesteert valt te zoeken in het huis waar de heerser van het betrokken solaarhuis staat.In de afbeelding solaarvoorbeeld zal de persoon, voor wie de interpretatie gemaakt wordt, dit jaar mogelijk onverwachte duidelijke veranderingen meemaken op sociaal vlak. (Maan in huis XI). De reden van die onverwachte veranderingen valt te zoeken bij de activiteiten die de persoon onderneemt naar de buitenwereld toe (Maan heerst immers over Kreeft dat als cusp huis I heeft).
Planeet ...duidt gebied aan waar... Zon men zichzelf duidelijker wil laten zien Maan (onverwacht) men duidelijke veranderingen zal zien Mercurius men het volgende jaar kritisch naar zal kijken Venus men evenwicht en harmonie zoekt alsook zich prettig voelt Mars men nieuwe initiatieven start en veel energie in stoppen zal Jupiter men wil leren en uitbreiding zoekt Saturnus beperkingen of verantwoordelijkheden liggen Uranus veranderingen optreden die een aanloop hebben gehad Neptunus men de zaken niet duidelijk ziet en men dus kwetsbaar is Pluto emotionele veranderingen of hervormingen plaatsvinden
De Zon in de solaar De Zon is bij de duiding van de solaar de belangrijkste 'planeet'. Haar positie in een bepaald huis geeft volgens de regels van de astrologie aan welk levensgebied dat jaar het meest zal worden benadrukt. Als de Zon in een van de hoekhuizen (I,IV,VII of X) staat, wordt dit geïnterpreteerd als een indicatie voor een nieuw beginMary Fortier Shea, hoofdstuk 2: 'The sun in the solar return chart'.(zie ook Huizen in de astrologie): Huis 1: een jaar waarin men vertrouwt op eigen kunnen, ontwikkeling en ontdekking op eigen kracht Huis 4: bijvoorbeeld een nieuw huis, een renovatie, verhuizing, het vinden van emotionele stabiliteit Huis 7: een periode van zoeken naar samenwerking, relaties; wat men bereikt, is dankzij de hulp van anderen