Chinese astrologie is gebaseerd op traditionele astronomie en kalenders. In tegenstelling tot de westerse vorm berekent de Chinese astrologie niet de posities van de zon, de maan en de planeten op het tijdstip van geboorte, waardoor het in Europese zin geen echte astrologie is, maar meer aanleunt bij numerologische technieken. Soms wordt wel overeenkomst gezocht tussen de 12 ‘sterrenbeelden’ van het westen met de 12 traditionele dierentekens van de Chinese astrologie, maar die vallen toch niet helemaal samen. Bovendien gaat het in de westerse vorm om een verdeling van het jaar in 12 tekens, terwijl bij de Chinezen elk jaar een teken krijgt toebedeeld, te beginnen vanaf het Chinese Nieuwjaar. De 12 dierenkarakters (de ‘twaalf aardse takken’) worden ook verbonden met de 5 elementen (hout, vuur, aarde, metaal en water) en het Yin en Yang-principe.
Chinese astrologie is van oudsher verbonden met taoïstische en boeddhistische filosofie en kent vele varianten. Twee van de belangrijkste praktijken zijn die van Ba Zi (of 'Vier Pilaren van het Lot') en Zi wei dou shu (ook Chinese Sterrenpoort-astrologie genoemd), waarbij de astrologie van de Vier pilaren in het Westen veruit het bekendst is. De oudste vorm van Chinese Astrologie is de Negen Ster Ki-astrologie, gebaseerd op de negen sterren van wat in het Westen de Grote Beer wordt genoemd. De beoefenaars van deze praktijk zijn nu voornamelijk in Japan te vinden.
Vier Pilaren-astrologie De Vier Pilaren-astrologie is gebaseerd op: de 12 dierentekens, de vijf Chinese elementen, yin en yang: even jaren zijn yang, oneven jaren yin, de Chinese kalender.
Een Chinese horoscoop volgens het T'zu Ping systeem bestaat uit vier pilaren. Iedere pilaar bestaat uit twee delen: het dier en het element. dagteken: het dierenteken van de dag zegt iets over je 'ik' en het element zegt iets over je partner. maandteken: het dierenteken van de maand zegt iets over je onmiddellijke omgeving (moeder, vader) uurteken: het dierenteken van de uur zegt iets over je zonen en het element zegt iets over je dochters jaartekens: het dierenteken van het jaar zegt iets over je opa en het element zegt iets over je oma.
De belangrijkste pilaar voor het karakter is de pilaar van de geboortedag, gevolgd door de pilaar van de geboortemaand, dan volgt de pilaar van het geboorte-uur en ten slotte de pilaar van het geboortejaar. Ten onrechte wordt in het Westen vaak alleen naar het dierenteken van de pilaar van het jaar gekeken, wat eigenlijk iets duidt over de relatie met je voorouders (grootvader, grootmoeder) en invloeden van de maatschappij op die persoon.
Voor de bepaling van de tekens en elementen wordt de Chinese kalender gebruikt.
De tekens thumb|256px|Karakters van de Chinese sterrenbeelden De Chinese dierenriem kent twaalf tekens waaraan onderstaande eigenschappen zijn toegekend: Rat: charmant, slim, economisch, efficiënt, diplomatiek, flexibel, maar ook stiekem, opportunistisch, verkwistend en op eigen gewin uit. Os: harde werker, principieel, zachtaardig en geduldig, maar ook koppig, excentriek, tegendraads en geen tegenspraak verdragend. Tijger: energiek, bewonderenswaardig, revolutionair, leiderscapaciteiten, onverschrokken, recht op het doel af, kent geen nederigheid, maar ook kwetsbaar voor aanval in de flank, alle schepen verbrandend, ijdel en "alles of niets". Konijn/Haas: rechtschapen, intuïtief, gevoelsmatig en voorzichtig. Draak: trots en levendig, enthousiast, eigenwijs, extravert en inspirerend. Slang: intelligent, mysterieus, sensueel, discreet, met een scherpe actieve geest, maar ook hypocriet en metend met twee maten. Paard: elegant, loyaal, intuïtief, vrijdenkend, populair, sexy, extravert en leergierig, maar ook egocentrisch, onvoorspelbaar en onbevreesd. Geit/Schaap: creatief, rustig maar hartstochtelijk, luxeminnend, excentriek, oprecht en grote verbeeldingskracht, maar ook leunend op rijke of sterke partner, kan geen armoede verdragen. Aap: nieuwsgierig, onafhankelijk, levendig, behulpzaam en heeft alles in de gaten, maar ook niet erg diepgaand, lomp, huichelachtig en met zichzelf bezig. Haan: kleurrijk, onbevangen, beschermend, nauwgezet, nuchter, goed organisatievermogen, maar ook breedsprakig, opschepperig, hebberig en niet subtiel. Hond: trouw, loyaal, open, eerlijk, verdraagzaam, kampioen van het goede doel en handhaver van de openbare orde, maar ook bits, negatief en inflexibel. Varken/Zwijn: tolerant, begrijpend, sensueel, geestdriftig, aardig, sympathiek en waarheidsgetrouw, maar ook driftig, kleinzielig, lui.
Volgens de legende nodigde Boeddha alle dieren voor een feest uit. Tijdens het feest werd er een race gehouden tussen de dieren. Naar ieder van de dieren zou een jaar vernoemd worden. De rat vertelde de kat dat het feest een dag later zou zijn. Zelf reed de rat op de rug van de os mee en kwam als eerste aan. De kat eindigde op de dertiende plaats en was te laat om een jaar naar zich vernoemd te krijgen. Daarom achtervolgt hij tot op de dag van vandaag nog steeds de rat om wraak te nemen voor diens bedrog.
De vijf elementen en de cyclus van 60 jaar thumb|256px|De twee cycli van het Vijf-fasenmodel in de Chinese filosofie, hier is de voedende cyclus van belang. Er zijn vijf elementen. Elke 12 jaar verandert het element, waardoor een cyclus van 60 jaar ontstaat. De elementen zijn: Hout (mu, 木), gerelateerd aan: het oosten, de kleuren blauw en groen en de planeet Jupiter; Vuur (huo, 火), gerelateerd aan: het zuiden, de kleur rood en de planeet Mars; Aarde (tu, 土), gerelateerd aan: het midden, de kleuren bruin en geel en de planeet Saturnus; Metaal (jin, 金), gerelateerd aan: het westen, de kleur wit en de planeet Venus; Water (shui, 水), gerelateerd aan: het noorden, de kleur zwart en de planeet Mercurius.
De cyclus van 60 jaar begint traditioneel met het Groene jaar van de Rat. De cyclus van 60 werd voor het eerst gebruikt tijdens de Shang-dynastie, zij het niet als jaar-, maar als dagaanduiding. Jaaraanduidingen stammen pas uit de Han-tijd. De huidige jaarcyclus is begonnen in 1984.
Hieronder volgt een lijst van alle 60 jaren met hun Chinese, Vietnamese, Koreaanse en Japanse namen: JaarChinesenaamVietnamesenaamKoreaansenaamJapansenaamAssociaties1甲子jiǎ-zǐGiáp Týgapja 갑자kōshi/kinoe-neYang Hout Rat2乙丑yǐ-chǒuẤt Sửueulchuk 을축itchū/kinoto-ushiYin Hout Os3丙寅bǐng-yínBính Dầnbyeongin 병인heiin/hinoe-toraYang Vuur Tijger4丁卯dīng-mǎoĐinh Mão (Mẹo)jeongmyo 정묘teibō/hinoto-uYin Vuur Konijn5戊辰wù-chénMậu Thìnmujin 무진boshin/tsuchinoe-tatsuYang Aarde Draak6己巳jǐ-sìKỷ Tỵgisa 기사kishi/tsuchinoto-miYin Aarde Slang7庚午gēng-wǔCanh Ngọgyeongo 경오kōgo/kanoe-umaYang Metaal Paard8辛未xīn-wèiTân Mùishinmi 신미shinbi/kanoto-hitsujiYin Metaal Geit9壬申rén-shēnNhâm Thânimshin 임신jinshin/mizunoe-saruYang Water Aap10癸酉guǐ-yǒuQuý Dậugyeyu 계유kiyū/mizunoto-toriYin Water Haan11甲戌jiǎ-xūGiáp Tuấtgapsul 갑술kōjutsu/kinoe-inuYang Hout Hond12乙亥yǐ-hàiẤt Hợieulhae 을해itsugai/kinoto-iYin Hout Varken13丙子bǐng-zǐBính Týbyeongja 병자heishi/hinoe-neYang Vuur Rat14丁丑dīng-chǒuĐinh Sửujeongchuk 정축teichū/hinoto-ushiYin Vuur Os15戊寅wù-yínMậu Dầnmuin 무인boin/tsuchinoe-toraYang Aarde Tijger16己卯jǐ-mǎoKỷ Mão (Mẹo)gimyo 기묘kibō/tsuchinoto-uYin Aarde Konijn17庚辰gēng-chénCanh Thìngyeongjin 경진kōshin/kanoe-tatsuYang Metaal Draak18辛巳xīn-sìTân Tỵshinsa 신사shinshi/kanoto-miYin Metaal Slang19壬午rén-wǔNhâm Ngọimo 임오jingo/mizunoe-umaYang Water Paard20癸未guǐ-wèiQuý Mùigyemi 계미kibi/mizunoto-hitsujiYin Water Geit21甲申jiǎ-shēnGiáp Thângapshin 갑신kōshin/kinoe-saruYang Hout Aap22乙酉yǐ-yǒuẤt Dậueulyu 을유itsuyū/kinoto-toriYin Hout Haan23丙戌bǐng-xūBính Tuấtbyeongsul 병술heijutsu/hinoe-inuYang Vuur Hond24丁亥dīng-hàiĐinh Hợijeonghae 정해teigai/hinoto-iYin Vuur Varken25戊子wù-zǐMậu Týmuja 무자boshi/tsuchinoe-neYang Aarde Rat26己丑jǐ-chǒuKỷ Sửugichuk 기축kichū/tsuchinoto-ushiYin Aarde Os27庚寅gēng-yínCanh Dầngyeongin 경인kōin/kanoe-toraYang Metaal Tijger28辛卯xīn-mǎoTân Mão (Mẹo)shinmyo 신묘shinbō/kanoto-uYin Metaal Konijn29壬辰rén-chénNhâm Thìnimjin 임진jinshin/mizunoe-tatsuYang Water Draak30癸巳guǐ-sìQuý Tỵgyesa 계사kishi/mizunoto-miYin Water Slang31甲午jiǎ-wǔGiáp Ngọgapo 갑오kōgo/kinoe-umaYang Hout Paard32乙未yǐ-wèiẤt Mùieulmi 을미itsubi/kinoto-hitsujiYin Hout Geit33丙申bǐng-shēnBính Thânbyeongshin 병신heishin/hinoe-saruYang Vuur Aap34丁酉dīng-yǒuĐinh Dậujeongyu 정유teiyū/hinoto-toriYin Vuur Haan35戊戌wù-xūMậu Tuấtmusul 무술bojutsu/tsuchinoe-inuYang Aarde Hond36己亥jǐ-hàiKỷ Hợigihae 기해kigai/tsuchinoto-iYin Aarde Varken37庚子gēng-zǐCanh Týgyeongja 경자kōshi/kanoe-neYang Metaal Rat38辛丑xīn-chǒuTân Sửushinchuk 신축shinchū/kanoto-ushiYin Metaal Os39壬寅rén-yínNhâm Dầnimin 임인jin'in/mizunoe-toraYang Water Tijger40癸卯guǐ-mǎoQuý Mão (Mẹo)gyemyo 계묘kibō/mizunoto-uYin Water Konijn41甲辰jiǎ-chénGiáp Thìngapjin 갑진kōshin/kinoe-tatsuYang Hout Draak42乙巳yǐ-sìẤt Tỵeulsa 을사itsushi/kinoto-miYin Hout Slang43丙午bǐng-wǔBính Ngọbyeongo 병오heigo/hinoe-umaYang Vuur Paard44丁未dīng-wèiĐinh Mùijeongmi 정미teibi/hinoto-hitsujiYin Vuur Geit45戊申wù-shēnMậu Thânmushin 무신boshin/tsuchinoe-saruYang Aarde Aap46己酉jǐ-yǒuKỷ Dậugiyu 기유kiyū/tsuchinoto-toriYin Aarde Haan47庚戌gēng-xūCanh Tuấtgyeongsul 경술kōjutsu/kanoe-inuYang Metaal Hond48辛亥xīn-hàiTân Hợishinhae 신해shingai/kanoto-iYin Metaal Varken49壬子rén-zǐNhâm Týimja 임자jinshi/mizunoe-neYang Water Rat50癸丑guǐ-chǒuQuý Sửugyechuk 계축kichū/mizunoto-ushiYin Water Os51甲寅jiǎ-yínGiáp Dầngapin 갑인kōin/kinoe-toraYang Hout Tijger52乙卯yǐ-mǎoẤt Mão (Mẹo)eulmyo 을묘itsubō/kinoto-uYin Hout Konijn53丙辰bǐng-chénBính Thìnbyeongjin 병진heishin/hinoe-tatsuYang Vuur Draak54丁巳dīng-sìĐinh Tỵjeongsa 정사teishi/hinoto-miYin Vuur Slang55戊午wù-wǔMậu Ngọmuo 무오bogo/tsuchinoe-umaYang Aarde Paard56己未jǐ-wèiKỷ Mùigimi 기미kibi/tsuchinoto-hitsujiYin Aarde Geit57庚申gēng-shēnCanh Thângyeongshin 경신kōshin/kanoe-saruYang Metaal Aap58辛酉xīn-yǒuTân Dậushinyu 신유shin'yū/kanoto-toriYin Metaal Haan59壬戌rén-xūNhâm Tuấtimsul 임술jinjutsu/mizunoe-inuYang Water Hond60癸亥guǐ-hàiQuý Hợigyehae 계해kigai/mizunoto-iYin Water Varken Voorbeeld: ons jaar 2000 was het 17e jaar van de zestigjarige cyclus, een gēng-chén jaar (庚辰年), oftewel een jaar van Yang Metaal Draak.
Tegenwoordig is het niet meer gebruikelijk de maanden en dagen te benoemen. Deze worden overigens wel vermeld op Chinese kalenders en in annalen.
Tijdstip van de dag Volgens de klassieke Chinese tijdrekening is een etmaal verdeeld in 12 uren. Een uur in de Chinese tijdrekening komt dus overeen met 2 uur volgens onze klok. Onderstaand overzicht geeft aan welke tekens van de dierenriem zijn gekoppeld aan de uren volgens zonnetijd, dus gemeten op een zonnewijzer: http://traditionalfengshui.co.za/fourpillarssoftware.htm
DierZonnetijdAmsterdamse wintertijdAmsterdamse zomertijd rat23:00 - 00:59 23:41 - 01:40 00:41 - 02:40 os01:00 - 02:59 01:41 - 03:40 02:41 - 04:40 tijger03:00 - 04:59 03:41 - 05:40 04:41 - 06:40 konijn05:00 - 06:59 05:41 - 07:40 06:41 - 08:40 draak07:00 - 08:59 07:41 - 09:40 08:41 - 10:40 slang09:00 - 10:59 09:41 - 11:40 10:41 - 12:40 paard11:00 - 12:59 11:41 - 13:40 12:41 - 14:40 geit13:00 - 14:59 13:41 - 15:40 14:41 - 16:40 aap15:00 - 16:59 15:41 - 17:40 16:41 - 18:40 haan17:00 - 18:59 17:41 - 19:40 18:41 - 20:40 hond19:00 - 20:59 19:41 - 21:40 20:41 - 22:40 varken21:00 - 22:59 21:41 - 23:40 22:41 - 00:40
Standaardtijd kan variëren afhankelijk van de geboorteplaats, tijdzone en lengtegraad.
Sterrenbeelden in de 20e en 21e eeuw Hieronder staat een overzicht van de Chinese jaartekens ('sterrenbeelden') van de Vier Pilaren astrologie voor de 20e en 21e eeuw. Het tijdstip van ingang van het nieuwe jaar is middernacht, Peking-tijd. Per twee jaar wordt het volgende in de reeks van de vijf elementen aan het sterrenbeeld toegekend.