De zeebeving nabij Sendai in 2011 was een zware zeebeving die zich voordeed op vrijdag 11 maart 2011 voor de noordoostkust van het Japanse eiland Honshu. Het epicentrum van de beving, die een kracht van 9,0 - 9,1NHK World: Japan quake magnitude raised to 9.0 op de momentmagnitudeschaal had, bevond zich voor de kust van de prefectuur Miyagi op circa 370 km ten noordoosten van de Japanse hoofdstad Tokio en circa 130 km ten oosten van de stad Sendai.Magnitude 8.9 - near the east coast of Honshu, Japan: Earthquake Details, U.S. Geological Survey Earthquake Hazards Program.
De zeebeving veroorzaakte een tsunami, die veel schade aanrichtte in Japan en ook andere delen van de Pacific Rim bereikte. De tsunami had volgens de Japanse krant Yomiuri Shimbun op basis van onderzoek van het Port and Airport Research Institute bij de Sanriku-kust een hoogte van meer dan 15 meter en bereikte eenmaal aan land op sommige plaatsen door opstuwing een hoogte tot 21,1 meter.JAIF (20 februari 2012)Earthquake report 352: 21.1-meter tsunami hit Fukushima coast on March 11 Er werd ruim 400 km² land overspoeld.Tsunami topped 15 meters on Sanriku coast, Yomiuri Shimbun, 18 maart 2011. Geraadpleegd op 18 maart 2011. Miljoenen huishoudens hadden als gevolg van de ramp geen stromend water of elektriciteit. De tsunami bereikte een hoogte van circa 14 meter bij de kerncentrale Fukushima I,NHK-World (19 februari 2012) 21.1-meter tsunami hit Fukushima coast on March 11 met een aantal ongelukken op de kerncentrale als gevolg.
Het officiële aantal doden en vermisten lag op 14 mei 2011 op 24.525,Weer aardbeving in noordoosten Japan, NU.nl, 14 mei 2011 maar politiecijfers uit 2017 geven 15.894 doden en 2.550 vermisten. 410.000 mensen werden geëvacueerd uit de getroffen gebieden, 320.000 mensen in het noorden van het land zaten zonder elektriciteit, 87.772 huizen raakten beschadigd.Live Tsunami in Japan, dag 8, NOS, 18 maart 2011. Geraadpleegd op 18 maart 2011.
De zeebeving kwam in een serie van bevingen, die al een hele week in de regio woedde. Massive 8.9 quake, tsunamis hit Japan, Cable News Network (11 maart 2011). Geraadpleegd op 11 maart 2011. Er volgden ook enkele grote naschokken.
De beving bij Sendai was de zwaarst gemeten in de geschiedenis van JapanExtra Journaal op Eén, 11 maart 2011 (10.00 uur), VRT. en de zwaarste in de regio in honderdveertig jaar.VRT-nieuwsuitzending (Radio 1), 11 maart 2010 (10.00 uur). Ook behoort zij tot de vijf krachtigste aardbevingen ooit gemeten. De verwoestende zeebeving heeft volgens enkele wetenschappers grote landmassa's verschoven. Het Japanse hoofdeiland zou zo bijna 2,4 meter opgeschoven zijn naar het oosten. De aardas verschoof 10 centimeter door de beving.Japan 2,4 meter naar het oosten verschoven na aardbeving
Achtergrond thumb|Tektonische platen onder Japan
20px Tokio Aard- en zeebevingen zijn niet ongewoon in Japan, dat zich bevindt op de vulkanisch en seismologisch zeer actieve Ring van Vuur. De grote Kanto-aardbeving in 1923 behoort met 100.000 tot 140.000 doden tot de dodelijkste aardbevingen in de wereldgeschiedenis. In 1995 kostte de aardbeving van Kobe aan meer dan 6.000 mensen het leven. Ook zeebevingen voor de kust van Miyagi zijn niet ongewoon, hoewel deze qua schade onvergelijkbaar waren met de beving en tsunami in 2011: bij een beving in 1978 vielen 28 doden en ontstond een kleine tsunami, bij een beving in 2005 vielen enkel gewonden.
Vanwege de ervaringen met aardbevingen uit het verleden worden Japanners tegenwoordig geregeld getraind om voorbereid te zijn op een nieuwe aardbeving. Japan speelt verder een belangrijke rol in onderzoek naar aardbevingen en het ontwikkelen van technieken om gebouwen aardbevingsbestendig te maken.
Details van de zeebeving De zeebeving deed zich voor om 14:46:23 uur lokale tijd (05:46:23 UTC) en het epicentrum bevond zich op ongeveer 130 kilometer ten oosten van Sendai. Het hypocentrum bevond zich op zo'n 30 kilometer diepte.[https://web.archive.org/web/20110311225515/http://www.nu.nl/buitenland/2465596/tsunami-treft-japan.html Tsunami treft Japan, NU.nl (11 maart 2011). Geraadpleegd op 11 maart 2011.Magnitude 9.0 - Near the east coast of Honshu, Japan, earthquake.usgs.gov (11 maart 2011). Geraadpleegd op 30 oktober 2013. De beving werd veroorzaakt door de Pacifische Plaat die onder de Noord-Amerikaanse Plaat en de Filipijnse Plaat schuift, waardoor onder meer de Marianentrog gevormd wordt.
Oorspronkelijk maakte het United States Geological Survey (USGS) melding van een beving met een momentmagnitude van 7,9. Uiteindelijk is de kracht van de beving vastgesteld op 9,0 (analyse van 14 maart 2011). Ook de analyse van het Japans Meteorologisch Instituut is uitgekomen op een magnitude van 9,0 op de schaal van Richter (december 2011). Dit maakt het de krachtigste beving ooit gemeten in Japan. Xinhuanet, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011. Magnitude 8.9 - near the east coast of Honshu, Japan, U.S. Geological Survey Earthquake Hazards Program.Japan’s Meteorological Agency says Friday’s quake was magnitude 9.0
Na de aardbeving werden er de eerste 24 uur 168 naschokken gevoeld. Eén daarvan had een kracht van 7,7, een andere had een kracht van 6,6. In totaal waren er 24 zwaarder dan 6 en zeven zwaarder dan 6,5.
Geologen van het Italiaans Nationaal Instituut voor Geofysica en Vulkanologie schatten dat de zeebeving zo krachtig was dat de aardas met 10 centimeter is verschoven. Hierdoor duurt een dag nu ongeveer een microseconde korter. Earthquake Shifts Japan Islands and Earth Axis, The World Reporter, 12 maart 2011. Het USGS berichtte dat het Japanse vasteland met 2,4 meter naar het oosten is verschoven door de beving.
De zeebeving ging gepaard met de vrijstelling van een enorme hoeveelheid oppervlakte-energie: 1,9 ± 0,5 × 1017 joule. USGS Energy and Broadband Solution, 11 maart 2011 Dit is ongeveer dubbel zoveel als vrijkwam bij de zeebeving in de Indische Oceaan in 2004. De totale hoeveelheid energie die vrijkwam wordt door het USGS geschat op 3,9 × 1022 joule; net iets minder dan bij de zeebeving in de Indische Oceaan uit 2004. USGS WPhase Moment Solution, 11 maart 2011
Tsunami thumb|Japans tsunamirisicoteken thumb|Verloop van de tsunami thumb|Kust bij Sendai voor (foto onder) en na (foto boven) de tsunami
De beving veroorzaakte ook een tsunami die de kusten van de volgende gebieden heeft bereikt: Japan Nieuw-Zeeland Australië Rusland Guam Fiji Filipijnen Indonesië Papoea-Nieuw-Guinea Nauru Hawaï Taiwan Verenigde Staten Mexico Peru Chili Guatemala El Salvador Costa Rica Nicaragua Panama Honduras Ecuador Colombia Antarctica
Japan Als gevolg van de tsunami die volgde op de aardbeving zijn complete dorpen verwoest aan de Japanse oostkust. Minamisanriku is een gemeente met 17.393 inwoners, 9.500 mensen zijn daar nog vermist.Duizenden mensen spoorloos in Minamisanriku, de Volkskrant, 12 maart 2011. Geraadpleegd op 13 maart 2011. Ook het stadje Kamaishi is hevig beschadigd.
Andere gebieden In Taiwan waren enkele kleine tsunami's zichtbaar. Deze richtten echter geen schade aan.Kleine vloedgolf leidt niet tot schade in Taiwan, NU.nl, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011. De Filipijnse overheid evacueerde direct na de tsunamiwaarschuwing 55.000 mensen langs de oostelijke kustgebieden. De flink afgezwakte tsunamigolven, volgens metingen van NAMRIA in hoogte variërend van 30 centimeter tot ruim een meter, bereikten de Filipijnse kust aan het begin van de avond van 11 maart en veroorzaakten daar weinig schade. De volgende dag konden de evacués weer naar huis terugkeren. 4 tidal waves enter PH; coastal areas ghost towns, The Philippine Daily Inquirer, 12 maart 2011. 55,000 in PH eastern coast go home after tsunami alert lifted, The Philippine Daily Inquirer, 12 maart 2011. Ook het noordoosten van Indonesië werd ontruimd, daar zijn een aantal eilanden overspoeld. In eerste instantie leek de schade mee te vallen.Regio rond Stille Oceaan houdt de adem in, deredactie.be, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011. Later werd bekend dat er minstens één man om het leven is gekomen op een eiland in Papoea, door een twee meter hoge vloedgolf. Ook raakten tientallen huizen verwoest. Japan Tsunami ripple destroys several houses in Papua, Antara News, 12 maart 2011.
Later op 11 maart kwam de vloedgolf aan bij de westkust van de Verenigde Staten, uit voorzorg werden er meer dan 4000 mensen geëvacueerd. In Crescent City raakten veel boten beschadigd en er overleed een man die op het strand foto's wilde maken van de tsunami.Japanse tsunami doodt man in Californië, NU.nl, 12 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011. Ook in Santa Cruz raakten veel boten beschadigd. De golven waren niet hoger dan twee meter. Ook Hawaï werd gewaarschuwd voor een tsunami, rond 15.00 uur Midden-Europese Tijd bereikte inderdaad een aantal grote golven Hawaï maar niet zo hoog als verwacht. De hoogste gemeten golf was 1,8 meter.NOAA, Tsunami message bulletin 12, National Weather Service Pacific Region Headquarters.
In Chili werd de noodtoestand uitgeroepen langs de kuststrook omdat er golven tot drie meter hoogte werden verwacht., De Morgen, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 14 maart 2011. Iedereen die in de gevarenzone woont moest hoger gelegen gebied opzoeken. Uiteindelijk bleken de golven erg mee te vallen en werd er nauwelijks verhoging gemeten. In Ecuador werden in totaal 300.000 mensen geëvacueerd langs de kuststrook, de noodtoestand werd daar uitgeroepen. De tsunami bleek mee te vallen en is er geen schade gemeld of sprake van gewonden.
Slachtoffers Lokale media spraken op 11 maart slechts over 'vele gewonden'. Het persbureau Kyodo meldde op 11 maart dat bij de stad Sendai alleen al twee- tot driehonderd lichamen aangespoeld zijn na de tsunami.Honderden doden door aardbeving en tsunami, Trouw, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011.
In de volgende dagen steeg het dodental snel. Uiteindelijk werd het aantal slachtoffers als gevolg van aardbeving en tsunami vastgesteld op 15.894 doden. De getroffen plaatsen zijn onder andere Kesennuma, Yamada, Miyako, Ofunato, Rikuzentakata, Kamaishi, de haven van Hachinohe, Otsuchi, de kustplaats Minamisanriku en Higashimatsushima.
In het getroffen gebied in Japan woonden ten tijde van de beving ongeveer 50 Nederlanders en er verbleven ongeveer 20 Nederlanders tijdelijk.Vijftig Nederlanders in rampgebied Japan, NU.nl, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011. Zij waren binnen vier dagen allen getraceerd en onder hen zijn volgens een woordvoerder van het Ministerie van Buitenlandse Zaken geen slachtoffers gevallen.Geen Nederlanders meer vermist in rampgebied, NU.nl, 15 maart 2011. Geraadpleegd op 15 maart 2011.
De Belgische overheid gaf aan alle 700 Belgen in Japan te gaan contacteren en, indien nodig, hulp te bieden.700 Belgen in Japan worden allemaal gecontacteerd, deredactie.be, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011.
Schade, gevolgen en reddingsacties thumb|Verwoestingen in de plaats Tarō Volgens het Japans Meteorologisch Instituut is de stad Kurihara volledig verwoest. Japan Meteoroligical Agency, Earthquake Information. Geraadpleegd op 11 maart 2011. Ten gevolge van de beving ontstonden enkele brandjes in Tokio, vielen er gewonden en viel de Luchthaven Haneda stil.Tsunami overspoelt het noorden van Japan, deredactie.be, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011. Major tsunami hits Japan after massive quake, channelnewsasia.com, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011. Ook land- en luchttransport werd hevig verstoord. Huge Earthquake Triggers Tsunami Off Japan's Coast. The New York Times. Geraadpleegd op 11 maart 2011. De premier van Japan vroeg om internationale hulp.Japan getroffen door mega-aardbeving en verwoestende tsunami, De Morgen, 11 maart 2011. Geraadpleegd op 11 maart 2011. De Japanse president kondigde ook de opening van een noodcentrum aan om de hulp te coördineren.
Elektriciteit