De Citroën Xantia is een middenklasse automodel van het Franse merk Citroën. De auto werd geïntroduceerd in 1993 als opvolger van de Citroën BX.
In 1987 begon Citroën na te denken over de opvolger van de op dat moment succesvolle Citroën BX. Omdat Citroën beter wilde kunnen concurreren met de andere Europese merken, kwamen uiteindelijk twee modellen als opvolger: een model in de compacte middenklasse; de ZX, en een model in de grotere middenklasse; de Xantia. Op basis van een voorstel van Bertone (een Italiaans ontwerphuis) is het ontwerp gemaakt door chef-exterieurontwerper Dan Abramson. Het model heette toen nog X1. De naam Xantia is afkomstig van het Griekse Xanthos, hetgeen "licht" betekent. De eerste officiële foto's werden in november 1992 gepubliceerd, waarna de pers begin 1993 de eerste proefritten maakte.
Techniek De Xantia is in verschillende opzichten een speciale auto. Alle Xantia’s beschikken over het befaamde hydropneumatische veersysteem van Citroën. De niveauregeling zorgt ervoor dat de rijhoogte ongeacht de belading gelijk zal blijven. De bestuurder kan verschillende hoogten instellen. Daarnaast beschikt de Xantia ook over meesturende achterassen. De luxere versies zijn uitgerust met het computergestuurde Hydractive II veersysteem. Een systeem waarbij een computer de afstelling van de vering razendsnel (25ms) aanpast aan gebeurtenissen op de weg zoals hard remmen, plotseling sturen, hard rijden, enz. De bestuurder kan door middel van een knop kiezen uit comfortabele of sportieve afstelling.
In maart 1993 kwam de Xantia in Nederland op de markt als vijfdeurs berline (hatchback). Beschikbare motoren waren de 1.8i, de 2.0i, 2.0 16v 155pk; in de zomer volgden de 1.9 Diesel en de 1.9 Turbo diesel en de 1.6i als instapmodel.
De Xantia was leverbaar in drie verschillende uitvoeringen: de X met in het eerste jaar nog stoffen bekleding, de SX met velours bekleding, elektrische ramen voor, wis-was installatie op de achterruit en de sportieve en luxe VSX met sportstoelen, elektrische ramen achter, elektrisch bedienbare spiegels, ABS en nog veel meer.
Eind 1993 modificeerde Citroën het hydropneumatische systeem, zodat het zo kenmerkende 'inzakken' dat Citroëns met deze vering sinds de introductie van de DS deden, verleden tijd was.
In de zomer van 1994 werd het model wat opgefrist. Zo verhuisden de dubbele chevrons van de motorkap naar de grille en werd stuurbekrachtiging standaard op alle Xantia's.
Het jaar daarop volgde opnieuw een onderhuidse opfrissing, veranderden wat knoppen op het dashboard en kwamen er een aantal nieuwe motoren in het leveringsprogramma. Nieuw waren de 1.8i 16v, de 2.0i 16v 135 pk (vervanger van de 2.0i), de 2.0i Turbo CT (vervanger van de 155pk 16V) en de 2.1 Turbo diesel.
Ook kwam in 1995 de door France Design ontworpen en door Heuliez gebouwde break op de markt en volgde de marktintroductie van het Activa-systeem, hetgeen het overhellen in bochten volledig elimineerde.
thumb|left|Xantia Typeplaatje thumb|left|Xantia phase 2 "X2" thumb|left|De Xantia phase 1 met links de luxere Citroën XM
Eind 1996 werd de langverwachte nieuwe 'Franse' V6 (ontwikkeld door PSA en Renault) geïntroduceerd in Exclusive (luxe) en Activa (sportief) kleurstelling. De Exclusive V6 kreeg standaard een ZF-automaat mee. Andere veranderingen waren de introductie van de 1.9SD als vervanger van de vermaarde 1.9D (eind 1996) in verband met emissie-eisen en de vervanging (op sommige markten) van de 1.6i door een even sterke (90pk), maar soepeler 1.8i 8v (september 1997).
Eind 1997 kwam de grote facelift van de Xantia, de X2. De neus kreeg een moderner design, er kwam een ander dashboard waarbij de beugel aan de passagierskant verdween, portiervakken met een klepje en achterlichten met wit glas in plaats van rookglas voor de knipperlichten en het achteruitrijlicht. Tevens werd de break leverbaar met de v6-motor. Als break werd de v6 altijd in Exclusive-uitvoering geleverd, maar een handgeschakelde versnellingsbak was wel leverbaar. In oktober 1998 kwam Citroën met de direct ingespoten dieselmotor op de markt, de HDI. Eerst leverbaar als 110 pk (als opvolger van de even krachtige 2.1TD) en per voorjaar 1999 ook als 90 pk.
300px|thumb|right|Xantia Break
Einde van de productie In 2001 werden vanaf begin maart geen nieuwe bestellingen meer opgenomen voor de Xantia Break, de Berline onderging hetzelfde lot in juni. Het model werd opgevolgd door de Citroën C5 die in 2000 op de Salon van Parijs was gepresenteerd en tevens de al uit productie zijnde XM moest opvolgen.
Hoewel productie in Frankrijk in 2001 dus eindigde, betekende dit nog niet het einde van de Xantia als nieuwe auto. Eind 2000 sloot Citroën een overeenkomst met Saipa Company en verhuisden de mallen voor de Xantia na de productiestop in Frankrijk naar Iran (alleen Berline). Saipa leverde nog zo'n 13.500 Xantia's aan Citroën. Naast Iran zijn in China CKD-kits (Completely-Knocked-Down) geïmporteerd en in elkaar gezet. Aldaar kreeg de auto de naam "kleine-XM".
Veiligheid Tijdens de ontwikkeling heeft Citroën veel aandacht besteed aan de actieve en passieve veiligheid van de Xantia. Naast actieve vering beschikt de Xantia over geprogrammeerde kreukelzones, een verstevigde koets en sterke dwarsbalken in de portieren. Citroën heeft hier ook veel mee geadverteerd.
Bij botsproeven uitgevoerd door EuroNCAP bleek dat de rechtsgestuurde Citroën Xantia uit 1997 een van de slechtst presterende personenauto's was van de modellen die de EuroNCAP sinds de oprichting in 1997 aan een botsproef onderwierp. Bij de crashtest kunnen 40 punten worden gescoord en de Xantia bleef indertijd steken op slechts 9 punten. Dit moet enigszins gerelativeerd worden, want concurrerende personenauto's ontwikkeld in dezelfde periode scoorden niet of nauwelijks beter.
Feiten Er zijn in totaal 1.216.734 Xantia's geproduceerd, waarvan 147.620 Breaks. De Breaks zijn geproduceerd bij Heuliez.
In de loop van de jaren heeft Citroën een aantal wijzigingen doorgevoerd in de Xantia. 1993-??-?? → Start productie in Rennes-La Janais, Frankrijk - type Ia 1993-03-?? → Publieksintroductie op de 36e Autosalon van Genève 1993-03-04 → Eerste Xantia's te koop: 2.0 16V 155pk, 2.0, 1.8 1993-04-?? → 4-traps automaat verkrijgbaar: 2.0i SX, 2.0i VSX 1993-07-01 → De eerste diesels: 1.9D (X en SX), Turbo D (X, SX, VSX) & de 1.6i 1993-12-15 → Terugslagkleppen in het veersysteem 1993-10-01 → Nieuwe uitvoering: 1.8i SX automaat 1994-04-18 → 250.000e Xantia 1994-06-01 → Type Ib (chevrons op de grille) 1994-06-01 → bestuurders airbag optioneel 1994-10-01 → Persintroductie van de Activa, verkoop gelimiteerde serie 2.0 16V 155pk in Frankrijk 1995-??-?? → bestuurders airbag standaard 1995-08-01 → standaard 15" velgen op 2.0, 1.9TD 1995-08-01 → Introductie van de Break: 1.8i, 2.0i 16V, 2.0i Turbo CT, 1.9 Turbo D / X, SX, VSX 1995-08-01 → Nieuwe motoren voor de Berline: 2.1 Turbo D, 1.8i 16V, 2.0i 16V 135pk, 2.0i Turbo CT 1995-07-?? → 500.000e Xantia 1996-??-?? → passagiers airbag optioneel 1996-09-03 → derde remlicht standaard 1996-??-?? → introductie V6 24 en 1.9SD 75pk 1997-??-?? → Standaard ABS op alle modellen 1997-??-?? → Einde productie 1.9D 1997-09-01 → Introductie 1.8 8v met 90 pk 1997-12-03 → Type II, met vernieuwde neus en heldere achterlichten 1998-10-01 → HDi dieselmotor 110pk 1998-10-01 → Standaard zij-airbags 1999-??-?? → 1.000.000e Xantia 2001-02-28 → Einde bestellingmogelijkheid Xantia Break, productie eindigt op ?? 2001-05-31 → Einde bestellingmogelijkheid Xantia Berline, productie eindigt op ?? in Frankrijk
Geleverde motoren Benzinemotoren TypeMotorVermogenKoppelJaartalInhoudCilindersKleppen1.6i1.580 cm³4-in-lijn8V90 pk130 Nm1993 - 19971.8i1.761 cm³4-in-lijn8V90 pk147 Nm1997 - 20001.8i1.761 cm³4-in-lijn8V103 pk153 Nm1993 - 19981.8i 16V1.761 cm³4-in-lijn16V112 pk155 Nm1995 - 20012.0i1.998 cm³4-in-lijn8V122 pk176 Nm1993 - 19982.0i 16V1.998 cm³4-in-lijn16V135 pk180 Nm1995 - 20002.0i 16V VSX1.998 cm³4-in-lijn16V155 pk182 Nm1993 - 19952.0i Turbo1.998 cm³4-in-lijn8V150 pk235 Nm1995 - 20003.0i V62.946 cm³V624V194 pk267 Nm1997 - 2000
Dieselmotoren TypeMotorVermogenKoppelJaartalInhoudCilindersKleppen1.9 D1.905 cm³4-in-lijn8V71 pk121 Nm1993 - 19961.9 SD1.905 cm³4-in-lijn8V75 pk135 Nm1996 - 19981.9 TD1.905 cm³4-in-lijn8V90 pk196 Nm1993 - 20002.0 HDI 901.997 cm³4-in-lijn8V90 pk206 Nm1999 - 20012.1 TD2.088 cm³4-in-lijn12V110 pk250 Nm1996 - 19982.0 HDI 1101.997 cm³4-in-lijn8V110 pk250 Nm1998 - 2000
Externe links Website Citroën Website Citroën Xantia Club Nederland
Xantia