De Arabische Lente (Arabisch: الربيع العربي, ar-rabīˁ al-ˁarabī) was een golf van opstanden, protesten en revoluties in de Arabische wereld die begon op 18 december 2010 en bestaat uit revoluties in Tunesië, Egypte, Libië en Jemen, een burgeroorlog in Syrië, grote demonstraties en protesten in Bahrein, protesten van middelgrote schaal in Jordanië, Marokko, Algerije, Irak, Oman en de Palestijnse gebieden en incidentele protesten in Mauritanië, Saoedi-Arabië, Soedan, Libanon en Koeweit. Alleen in Qatar en in de Verenigde Arabische Emiraten zijn geen incidenten gemeld.
Oorzaken Oorzaken voor de protesten verschillen van land tot land. De meest genoemde oorzaken zijn onderdrukking, oneerlijk verlopen verkiezingen, corruptie, prijsstijgingen, gebrek aan politieke vrijheid en werkloosheid. In diverse demonstraties uiten burgers van Arabische regimes hun onvrede en stellen ze hun zittende regeringen verantwoordelijk.
Veel Arabische landen (met name Egypte) hadden te maken met een inzettende demografische overgang. Door de kloof tussen een hoog geboortecijfer en een laag sterftecijfer. Hierdoor vormde zich een 'jeugdbult': een relatief groot cohort aan jongvolwassenen trad toe tot een arbeidsmarkt die de toevloed niet kon verwerken, met jongerenwerkloosheid tot gevolg. Aangezien jongeren in die situatie snel geneigd zijn ouderen te bekritiseren, waren jongeren sneller geneigd tot protesteren. Hierdoor droeg de demografische situatie bij aan instabiliteit.Korotayev A.V., Zinia J.V., Egyptian Revolution: a demographic structural analysis, Entelequia, nr. 13, 2011
Het incident dat de vlam in de pan deed slaan was de zelfverbranding van de Tunesische straatverkoper Mohammed Bouazizi, op 17 december 2010, uit protest tegen de inbeslagneming van zijn handelswaren en de vernederingen die hij onderging door toedoen van een vrouwelijke politieagent. Dit leidde tot massale protesten en de val van de Tunesische regering, waarop de instabiliteit oversloeg naar andere landen.
Overzicht Land Startdatum Status van de protesten Resultaat Dodental Situatie18 december 2010Regering omvergeworpen op 14 januari 2011 Aftreden van president Ben Ali en Minister-President Ghannouchi Opdoeken van de staatspolitie Opdoeken van de RCD, de voormalige regeringspartij van Tunesië, en het vereffenen van haar tegoeden Vrijlating van politieke gevangenen Verkiezingen voor een Grondwetgevende vergadering op 23 oktober 2011 338 Regering ten val gebracht28 december 2010Geëindigd op 10 januari 2012 Opheffen van de 19-jaar oude noodtoestand Politieke concessies door president Bouteflika8 Obama Poised to Step Up Criticism of Mubarak If Crackdown Is Intensified – Bloomberg. Gearchiveerd op 12 januari 2015.Grootschalige protesten14 januari 2011Geëindigd op 4 oktober 2012 Koning Abdoellah II ontslaat Minister-President Rifai en zijn kabinet 1 Tell me: the pulse of the street: the arrest of 21 people on the background of the events of the Interior Jordan protest turns violent - Middle East - Al Jazeera English. Gearchiveerd op 6 september 2011.Regering n.a.v. protesten gewijzigd17 januari 2011Geëindigd op 8 april 2011 Economische concessies door Sultan Qaboes Ontslag van ministers Toekenning van wetgevende macht aan Omans gekozen vertegenwoordiging Oman's Sultan Granting Lawmaking Powers to Councils | Middle East |English. Gearchiveerd op 14 mei 2012.2–6 Regering n.a.v. protesten gewijzigd 21 januari 2011 (Officiële protesten begonnen op 11 maart 2011)Geëindigd op 24 december 2012 Economische concessies door koning Abdoellah Lokale verkiezingen in 2011 Koning Abdoellah kondigt stemrecht en verkiesbaarheid voor vrouwen aan in de lokale verkiezingen in 2015 Duizenden preventieve arrestaties volgens Amnesty InternationalAmnesty: opstand Saudi's onderdrukt, NOS Nieuws, 1 december 2011. Gearchiveerd op 22 februari 2015.24Kleinschalige protesten25 januari 2011Twee regeringen omvergeworpen (op 11 februari 2011 en 3 juli 2013). Aanhoudend geweld tot 2014. Aftreden van president Mubarak en ministers-presidenten Nazif en Shafik Overdracht van de macht aan de Strijdkrachten Egypt's Mubarak Steps Down; Military Takes Over, The Wall Street Journal, 11 februari 2011. Opschorting van de Constitutie en opdoeken van het Parlement Ontbinden van de Staatsveiligheid en Onderzoek Dienst Opdoeken van de NDP, de voormalige regeringspartij van Egypte, en het overzetten van haar tegoeden naar de staat. Egypt dissolves former ruling party - Middle East - Al Jazeera English. Gearchiveerd op 1 oktober 2011. Berechting van Mubarak, zijn familie en zijn voormalige ministers. 875 ETwee regeringen omvergeworpen(EMoebarak regering omvergeworpen • EMorsi regering omvergeworpen) Syrië 26 januari 2011 (Grootschalige protesten begonnen op 15 maart 2011).Volksopstand en revolutie, die in juni 2012 escaleerde tot een voortdurende burgeroorlog. Regering omvergeworpen op 8 december 2024. Vrijlating van enkele politieke gevangenen Einde aan de noodtoestand Ontslag van provinciale leiders Militair offensief in Hama, Daraa en andere gebieden Ontslagen in het parlement Ontslag van de regering Kleine groep overlopers en opstootjes binnen het Syrische leger Formatie van een oppositieleger bestaande uit voornamelijk overlopers van het Syrische leger Formatie van de Nationale Raad van Syrië 220000+https://web.archive.org/web/20150208115538/http://www.huffingtonpost.com/2015/01/15/syria-rebel-truce_n_6478226.html?ncid=txtlnkusaolp00000592Voortdurende burgeroorlog ERegering ten val gebracht</small>27 januari 2011Twee regeringen omvergeworpen (op 27 februari 2012 en 22 januari 2015). Aanhoudend geweld. Ontslag van parlementsleden van de regeringspartij Yemen MPs resign over violence, Al Jazeera, 23 februari 2011. Gearchiveerd op 29 juni 2011. Op 4 juni raakt president Saleh gewond bij een aanval op zijn compound in the Jemenitische hoofdstad Sanaa. Na een behandeling in Saoedi-Arabië keerde hij terug naar Jemen op 23 september 2011. Vicepresident Abd al-Rahman Mansur al-Hadi neemt de taken van Saleh over als waarnemend president op 4 juni 2011 Abd-Rabbu Mansour Hadi, Yemen's Vice President, Now Reportedly Acting President, Huffington Post, 4 juni 2011.] Gearchiveerd op 24 september 2015. Saleh heeft meerdere keren zijn vertrek aangekondigd, maar heeft deze beloften ook vaak weer ingetrokken Op 23 november 2011 droeg Saleh officieel de macht over aan zijn vicepresident. Binnen 90 dagen hebben er verkiezingen plaatsgevonden.2000+ ETwee regeringen omvergeworpen(ESaleh regering omvergeworpen • EHadi regering omvergeworpen)28 januari 2011Geëindigd op 11 maart 20112Kleinschalige protesten28 januari 2011Geëindigd0Kleinschalige protesten30 januari 2011Geëindigd in 2013 President Bashir zal geen volgende termijn zitten na 2015 Sudan's Bashir will not stand in next election: party official, AFP, 21 February 2011. Gearchiveerd op 19 december 2021.200+Grootschalige protesten10 februari 2011Geëindigd op 5 oktober 20120Kleinschalige protesten14 februari 2011Geëindigd op 18 maart 2011 Economische concessies door koning Hamad Vrijlating van politieke gevangenen Bahrain's king to free political prisoners as protests continue, Monsters and Critics, 22 februari 2011. Ontslag van ministers Bahrain sacks ministers amid protests, Press TV, 26 februari 2011. Gearchiveerd op 30 januari 2014. GCC tussenkomst op aanvraag van de regering van Bahrein122Aanhoudende onlusten en gouvernementele wijzigingen Libië15 februari 2011 (Grootschalige protesten begonnen op 17 februari 2011).Regering omvergeworpen op 23 augustus 2011. Aanhoudend geweld. Omverwerping van Al-Qadhafi Opstandelingen nemen bezit van verschillende Libische steden, waaronder de hoofdstad Tripoli Vorming van de Nationale Overgangsraad Militair ingrijpen door de NAVO, Jordanië, Qatar, Zweden en de Verenigde Arabische Emiraten na een VN-mandaat Op 20 oktober 2011 meldt de Nationale Overgangsraad dat Al-Qadhafi omgekomen is bij gevechten rondom de stad SirteKadhafi bezweken aan verwondingen, nos.nl - 20 oktober 2011. Gearchiveerd op 1 maart 2021. Tweede burgeroorlog. Islamistische terroristen nemen Benghazi en Tripoli in.25000Residents flee Gaddafi hometown. Gearchiveerd op 12 september 2014.–30000 ERegering ten val gebracht</small> en voortdurende burgeroorlog19 februari 2011Eindigde in december 2012 Ontslag van het kabinet 0 Regering n.a.v. protesten gewijzigd20 februari 2011Eindigde in maart-april 2012 Politieke concessies door koning Mohammed VI Moroccan king to make reforms with constitutional body, Middle East Online, 22 februari 2011. Gearchiveerd op 6 april 2018. Referendum over constitutionele hervormingen Burgerrechten respecteren en een einde maken aan de corruptie 6 Regering n.a.v. protesten gewijzigd25 februari 2011Eindigde in 20133Kleinschalige protesten26 februari 2011Ingetogen sinds mei 20110Kleinschalige protesten27 februari 2011Geëindigd op 15 december 2011 Stijging van het minimumloon met 40 procent GLC Suspends Strike, Refuses Cabinet Decision0 Regering n.a.v. protesten gewijzigd15 mei 2011Gestopt op 5 juni 201167Grootschalige protesten21 december 2012Geëindigd op 30 december 2013 (Aanhoudend geweld vanaf 2014 tot eind 2017). Minister-President Maliki kondigt aan dat hij stopt na zijn tweede termijn Ontslag van provinciale leiders en lokale autoriteiten 250+Grootschalige protestenTotaal aantal doden:ca. 250.000 (Internationale schattingen, lopende) * Zes regeringen omvergeworpen (Egypte tweemaal en Jemen tweemaal) Zes protesten leiden tot gouvernementele veranderingen Vijf kleine protesten Vijf grote protesten Twee burgeroorlogen
Tunesië
De directe aanleiding van de protesten in Tunesië was de dood van de 26-jarige straathandelaar Mohammed Bouazizi, die zichzelf in brand stak nadat hij geen werk kon vinden en getergd werd door corruptie. De dagen die volgden waren er steeds protesten in Mohammeds woonplaats, Sidi Bouzid, om hem te herdenken. De protesten waren gericht tegen de corrupte Destourianpartij die al jaren de scepter zwaait en geleid werd door Zine El Abidine Ben Ali. Vakbonden, advocaten, studenten en internetactivisten sloten zich aan bij het protest dat zich over het land verspreidde en uitten de ontevredenheid over de repressie, de hoge werkloosheid en de stijgende voedselprijzen. Nadat de politie eerst de protesten met geweld wilden uiteenslaan, schakelde Ben Ali het leger in. Toen bleek dat deze niet bereid waren op het volk te schieten vluchtte Ben Ali het land uit. De revolutie in Tunesië wordt gezien als de vallende dominosteen die de protesten in de andere Arabische landen in gang zette.
Egypte
In Egypte vonden grote demonstraties plaats met als middelpunt het Tahrirplein in de hoofdstad Caïro. Onder andere via sociaalnetwerksites riepen jongeren op om te protesteren tegen het regime van Hosni Moebarak. Deze trad af op 11 februari 2011.
Jemen
Jemen is het armste land van de Arabische Liga. De stijging van de voedselprijzen kwamen bijgevolg hard aan. De protesten tegen het regime van president Ali Abdullah Saleh begonnen gelijktijdig met de protesten in Egypte en zwollen aan. Nadat de regering scherpschutters inzette op ongewapende betogers om het protest tevergeefs te stoppen, keerden velen zich af van hun president. Enkele ministers en ambassadeurs namen ontslag. Drie generaals besloten hun troepen in te zetten om demonstranten te beschermen.
Libië