Fons Oerlemans (Nieuwmoer, 12 juli 1938) is een Belgisch ontdekkingsreiziger, zeiler, documentairemaker, schrijver, uitvinder en ballonvaarder. Hij werd vooral bekend door meerdere trans-Atlantische reizen met zelfgebouwde vaartuigen, waaronder het vlot De Laatste Generatie, de Seaview en een grote stalen fles. Naast zijn expedities maakte hij documentaires en publiceerde hij over zijn reizen.
Biografie Jeugd Oerlemans groeide op in Nieuwmoer tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Volgens zijn autobiografische levensbeschrijving werd zijn vader in 1943 gedwongen tewerkgesteld bij de bouw van Duitse verdedigingswerken in Noord-Frankrijk. Tijdens een verlofperiode dook hij onder. De oorlogsjaren en de techniek van militaire voertuigen en vliegtuigen wekten bij Oerlemans naar eigen zeggen al vroeg belangstelling voor techniek en avontuur.
Als jongen bouwde hij zelf vlotten. Op veertienjarige leeftijd maakte hij zijn eerste houten vlot. Later volgde hij technisch onderwijs in Antwerpen. Zijn eerste langere reizen maakte hij over land; zo reed hij met een bromfiets vanuit België naar Istanboel en reisde hij vervolgens verder richting Azië.
Zeereizen links|miniatuur|Vlot De Laatste Generatie tijdens de Atlantische overtocht van 1974|282x282px In 1974 ondernam Oerlemans een trans-Atlantische tocht met het zelfgebouwde vlot De Laatste Generatie. Op 26 oktober vertrok hij vanuit Safi in Marokko met de Gentenaar Raoul De Boel en de Marokkaan Chribatou Hassan. Na 82 dagen en ongeveer 7.000 kilometer bereikten zij op 16 januari 1975 Port of Spain op Trinidad. Tijdens de reis onderhield radiopresentator Jan Van Rompaey in het programma Jan en Alleman geregeld radiocontact met de bemanning.
Oerlemans ontwikkelde daarna verschillende andere onconventionele vaartuigen. Een daarvan was de Seaview, waarvoor een oude industriële stoomketel werd omgebouwd tot een vaartuig met onder meer een onderwaterobservatieruimte. Eind 1980 vertrok Oerlemans met Kee Arens en drie Nederlandse bemanningsleden vanuit Europa richting Barbados. De reis voerde via Falmouth, Lissabon, de Canarische Eilanden en Kaapverdië en duurde ongeveer zes maanden.
Daarvoor had Oerlemans in 1979 samen met Arens opnieuw de Atlantische Oceaan overgestoken met De Laatste Generatie, ditmaal van de Canarische Eilanden naar Barbados. De overtocht duurde 67 dagen. Arens werd daarmee volgens Practical Boat Owner de eerste vrouw die geregistreerd een Atlantische overtocht per vlot voltooide. Arens haalde er zelfs het Guinness Book of Records mee, omdat ze als eerste vrouw per vlot de oceaan was overgestoken.
In 1983 bouwde Oerlemans een nieuw vaartuig waarbij een Dodge-vrachtwagen op twee grote cilindervormige drijvers was geplaatst. Met Arens voer hij daarmee van New York naar Lissabon. De overtocht duurde 58 dagen en voerde onder meer via de Azoren, waar technische reparaties noodzakelijk waren. De tocht vormde later ook het onderwerp van het boek en de film Per vrachtwagen over de Atlantische Oceaan.
Oerlemans werkte vanaf de jaren 1980 aan een flesvormig vaartuig. Het oorspronkelijke ontwerp, Flying Bottle, was bedoeld als draagvleugelboot. Later werd het omgebouwd tot het zeilschip Message in a Bottle. In 2007 maakten Oerlemans en Arens hiermee hun laatste trans-Atlantische overtocht. Zij vertrokken op 21 maart vanuit Santa Cruz de Tenerife en bereikten 81 dagen later Barbados. Oerlemans en Arens beschreven hun zes oceaanreizen later in het boek Zes keer is genoeg: Met bijzondere vaartuigen op de oceaan.
Vlaams-nationalistische activiteiten Oerlemans was in de jaren 1960 en 1970 betrokken bij radicaal Vlaams-nationalistische milieus. In 1969 werd hij samen met onder anderen Bert Eriksson veroordeeld wegens zijn deelname aan een gewelddadige actie van de Vlaamse Militanten Orde (VMO) in Stekene. Eriksson was in deze periode een leidinggevende figuur binnen de VMO en uitbater van het Antwerpse café Odal.
In 1977 richtte Oerlemans samen met Reginald Hoyaux de vereniging Vlaamse Explorators op. Archiefmateriaal van het ADVN vermeldt de Vlaamse Explorators als organisator van voordrachten en filmavonden over buitenlandse expedities.
Documentaires, boeken en televisie Oerlemans legde verschillende van zijn expedities op film vast en gebruikte de beelden later tijdens lezingen en filmvoorstellingen. Een film met opnamen van zijn reizen ontving volgens een krantenbericht uit 1992 een eerste prijs op een filmfestival in Monte Carlo.
Oerlemans was tevens betrokken bij de reisfilmvoorstellingen rond Ontdek de Wereld, die door documentairemaker Hugo Rau in Vlaanderen werden georganiseerd.
Samen met Kee Arens publiceerde hij onder meer Zes keer is genoeg: Met bijzondere vaartuigen op de oceaan (2008) en de Engelstalige uitgave The Last Adventurer: Message in a Bottle (2023).
In 2021 waren Oerlemans en Arens te zien in het tweede seizoen van het Play4-programma Don't Worry Be Happy.
Stormkop Sinds 2018 is Oerlemans betrokken bij Stormkop, een culturele werking op de Droogdokkensite in Antwerpen. Stormkop kocht in dat jaar Message in a Bottle om het vaartuig als drijvend atelier te gebruiken. Oerlemans kreeg op de site een eigen werkatelier en wordt door Stormkop als een van zijn bewoners vermeld.
Literatuur
Referenties
Categorie:Belgisch ontdekkingsreiziger Categorie:Belgisch documentairemaker Categorie:Belgisch uitvinder Categorie:Belgisch ballonvaarder Categorie:Belgisch zeiler