Philip Willem Schonck (Hedel, 17 juni 1735 – Nijmegen, 7 mei 1807) was architect en tuinarchitect, voor het merendeel van monumentale, wereldlijke gebouwen. Hij staat bekend als de architect van stadhouder Willem V van Oranje-Nassau voor wie hij grote opdrachten uitvoerde. Veel van zijn werk bevindt zich in West-Brabant.
Schonck was de zoon van Willem Schonck, predikant te Hedel, en Dorothea Elisabeth Metz. Van zijn jeugd en opleiding is weinig bekend. In 1755 ontwierp hij een ondermijningsplan voor het bastion Dauphin te Maastricht. Hieruit zou opgemaakt kunnen worden dat hij, althans gedeeltelijk, een opleiding tot militair ingenieur had doorlopen.
Noord-Brabant In 1765 kreeg hij een aanstelling als opzichter van Zijne Hoogheids gebouwen te Breda, waarmee de bezittingen van achtereenvolgens de Stadhouders Willem IV en Willem V werden bedoeld.
In 1767 voltooide hij de verbouwing van de voorgevel van het Stadhuis van Breda. Te Geertruidenberg was hij tussen 1767 en 1778 verantwoordelijk voor een hele reeks verbouwingen en nieuwbouwprojecten van openbare gebouwen. Hij drukte zo een stempel op het stadsbeeld daar.Zijlmans 1983; C.Kolman, B.Olde Meierink en R.Stenvert, Monumenten in Nederland. Noord-Brabant (Zwolle 1997), p.161-162. In het naburige Etten bouwde hij de nieuwe kerktoren (1771) en vermoedelijk ook het raadhuis (1776).J.Kalf, 'De kerk van Etten (in NB)', Bulletin van de N.O.B., 2e serie 3 (1910), p.210-223; I.Huisinga en R.Wols, De Oude kerk van Etten. Van kerk tot raadzaal (Zutphen 1986), p.27-32. In 1769 was hij al bevorderd tot opzichter van gebouwen en tuinen van de Stadhouders in Den Haag.
Den Haag In Den Haag verbouwde hij vanaf 1768 in meerdere fases Paleis Noordeinde; zo werd in 1778 naar zijn ontwerp tegen de voorgevel een zuilenportiek opgetrokken.P.den Boer, Het huijs int noorteynde. Het Koninklijk Paleis Noordeinde historisch gezien (Zutphen 1986), p.81-82. In 1774 ontwierp Schonk in opdracht van stadhouder Willem V een gebouw aan het Buitenhof te Den Haag dat zou gaan dienen als eerste openbaar toegankelijke schilderijengalerij van Nederland, de later naar de stadhouder vernoemde Galerij Prins Willem V.Gegevens Buitenhof 35 te Den Haag op website Ministerie van VROM Zie voorts C.W.Fock, 'De schilderijengalerij van Prins Willem V op het Buitenhof te Den Haag', Antiek, 11 (1976/1977), p.113-137. Tussen 1790 en 1793 werd op advies van Schonck het Huis ter Nieuburch, het stadhouderlijk paleis waar in 1697 de Vrede van Rijswijk was gesloten, gesloopt, waarna op het rerrein naar zijn ontwerp in 1792 een gedenknaald verrees.F.H.Schmidt, Pieter de Swart. Architect van de Achttiende Eeuw (Zwolle 1999), p.147-148.
In 1778 maakte Schonck een studiereis naar Parijs.F.Schmidt, Paleizen voor prinsen en burgers (Zwolle 2006), p.70.
Ook paleizen, tuinen en domeinen als Het Loo te Apeldoorn, Soestdijk en Dieren moest hij inspecteren. Voor de tuinen van Het Loo heeft hij ook ontwerpen gemaakt. In de buurt van het Gelderse Laren bouwde hij in 1776 met Huis Verwolde een van de architectonisch belangrijkste classicistische buitenhuizen uit die jaren in Nederland.J.de Graaf, 'Het huis en de heerlijkheid Verwolde', Bijdragen en Mededeelingen Gelre, 26 (1923), p.1-15; J.C.Bierens de Haan, Huis Verwolde/Laren (Arnhem 1982); J.Harenberg, Kastelen en landhuizen rond Lochem (Zutphen 1989), p.48-56.
Toen in 1795 met de Bataafse omwenteling de stadhouderlijke familie naar Engeland uitweek en de oude Republiek der Zeven Provinciën plaats maakte voor de nieuwe Bataafse Republiek, kwam er vermoedelijk een einde aan de carrière van de in dienst van de Oranjes werkende, inmiddels zestigjarige Schonck. Opdrachten aan hem van na 1795 zijn niet bekend. Zijn laatste levensjaren bracht de ongehuwde Schonck door in Nijmegen. Hij werd na zijn overlijden in 1807 begraven in de Sint-Stevenskerk aldaar.
Werken Bron Stenvert en Kolman.Gebaseerd op verwijzingen in het personenregister van R.Stenvert en C.Kolman, Monumenten in Nederland. Flevoland (Zwolle 2006), p.243. thumb|Een bekend bouwwerk van Schonck: de in 1778 door hem toegevoegde zuilenportiek van Paleis Noordeinde. Ze werd bij een latere verbouwing verwijderd, maar in 1976-1984 gereconstrueerd. Zevenbergen, Catharinakerk (torenbekroning 1766) Breda, Stadhuis (voorgevel 1766-1768) Geertruidenberg, Stadhuis (voorgevel 1767-1769) Geertruidenberg, Geertruidskerk (bovenbouw toren 1768) Den Haag, Paleis Noordeinde (verbouwing 1768-1778, 1789-1793) Etten, Catharinakerk (toren 1771) Geertruidenberg, Weeshuis (voorgevel 1771-1772) Geertruidenberg, Arsenaal (1771-1777) Geertruidenberg, Vishal (1772) Den Haag, Galerij Prins Willem V (1773-1774) Apeldoorn, Paleis Het Loo (verandering tuinaanleg vanaf 1773) Geertruidenberg, Oudemannen- en vrouwenhuis (1775-1778) Laren (Gelderland), Huis Verwolde (1776) Etten, Raadhuis (1776, niet zeker) Rozendaal, Kasteel Rosendael (verandering tuinaanleg rond 1781) Leeuwarden, Stadhouderlijk Hof (verbouwing 1789-1795) Rijswijk, Gedenknaald (1792) Willemstad, Arsenaal (1793) Oranjewoud, Huis Oranjewoud (verandering tuinaanleg 1794)
Afbeeldingen
Externe links Biografie Gegevens Oude- Mannen- en Vrouwenhuis in Geertruidenberg op Rijksmonumenten.nl
Schonck Schonck