Een bisschoppensynode is een gremium in de Katholieke Kerk dat door paus Paulus VI op 15 september 1965 werd opgericht in zijn motu proprio Apostolica Sollicitudo.
Een bisschoppensynode is een overlegorgaan, enerzijds tussen de paus en de bisschoppen, en anderzijds tussen de bisschoppen onderling, waarbij met uitgenodigde specialisten - over belangrijke zaken die de gehele wereldkerk aangaan - kan gediscussieerd worden. Een bisschoppensynode dient de collegialiteit met de paus en tussen de bisschoppen onderling te bevorderen zoals gewenst door het Tweede Vaticaans Concilie.
Overigens was Paulus VI met Apostolica sollicitudo de concilievaders voor. Binnen het Concilie heerste een opvatting dat er een synode moest komen die het medebestuur over de Kerk zou krijgen. Paulus vond dat te ver gaand en vaardigde dit motu proprio uit, vooruitlopend op de besluitvorming van het Concilie.Thomas J. Reese, Inside the Vatican. The politics and Organization of the Catholic Church, Cambridge Massachusetts, Londen, 1996 , pp 42-69 geeft een overzicht van de geschiedenis van de bisschoppensynode. Voor het ontstaan ervan: aldaar, 42.
Er worden drie soorten bisschoppensynoden onderscheiden: de Gewone; de Buitengewone, bijvoorbeeld per continent gehouden in de aanloop tot het jubeljaar 2000; de Bijzondere, zoals die voor Nederland, gehouden in 1980.
Vanaf de derde Gewone Bisschoppensynode schrijft de paus een zogenaamde Postsynodale Apostolische Exhortatie, waarin hij de beraadslagingen beschrijft en op basis van de aanbevelingen van de synode zijn conclusies, aangaande de onderwerpen van de synode, aan de wereldkerk bekendmaakt. Deelnemers aan de gewone synode worden door de nationale bisschoppenconferenties aangewezen, waarbij het aantal afgevaardigden afhangt van de omvang van de conferentie. Zo hebben de Verenigde Staten vier afgevaardigden, en België en Nederland elk een. Overigens dient de paus de voordracht van de bisschoppenconferenties nog goed te keuren.Thomas J. Reese, op. cit., 43
Een zogenoemde synoderaad bereidt en zit de synoden voor. Hij volgt ook de uitwerking ervan. Deze synoderaad bestaat uit bisschoppen welke door de vorige synode zijn aangeduid en vervolgens door de paus zijn benoemd. Daarnaast is er een secretariaat, met momenteel (2021) kardinaal Mario Grech als secretaris-generaal. Sinds 6 februari 2021 is voor het eerst een van de plaatsvervangend secretarissen een vrouw: Zuster Nathalie Becquart.Trouw 7 februari 2021 Lijst van gehouden bisschoppensynoden Nr. Jaar Datum Soort Thema Paus1196729 sep - 29 okt1e gewone Behoud en versterking van het katholiek geloof100px Paulus VI2196911 sep - 28 okt1e buitengewone Collegialiteit van bisschoppen en paus en over de relatie van bisschoppenconferenties met de paus en met de individuele bisschoppen3197130 sep - 6 nov2e gewone Het ministeriële priesterschap en de rechtvaardigheid in de wereld4197427 sep - 26 okt3e gewone Evangelisatie van de hedendaagse wereld5197730 sep - 29 okt4e gewone Catechese in onze tijd6198014 jan - 31 jan1e bijzondere, voor NederlandOver de pastorale situatie in Nederland100px Johannes Paulus II7198026 sep - 25 okt5e gewone Het christelijk gezin (exhortatie Familiaris Consortio)8198329 sep - 23 okt6e gewone Boete en verzoening in de missie van de Kerk9198524 nov - 8. dec2e buitengewone De twintigste verjaardag van de sluiting van het Tweede Vaticaans Concilie1019871 okt - 30 okt7e gewone De roeping en de missie van de leken in de Kerk en in de wereld11199030 sep - 28 okt8e gewone De vorming van priesters onder de huidige omstandigheden12199128 nov - 14 dec2e bijzondere, 1e voor Europa"Opdat we getuigen mogen zijn van Christus die ons vrij heeft gemaakt"13199410 apr - 8 mei3e bijzondere, 1e voor AfrikaDe Kerk in Afrika en haar missie in de evangelisatie naar het jaar 2000 "Gij zult mijn getuigen zijn" (Hand. 1, 8)1419942 okt - 29 okt9e gewone Het religieuze leven en zijn rol in de Kerk en de wereld15199526 nov - 14 dec4e bijzondere, voor LibanonChristus onze hoop: vernieuwd door Zijn geest, in solidariteit getuigenis geven van Zijn liefde16199716 nov - 12 dec5e bijzondere, voor AmerikaOntmoeting met de levende Jezus Christus: de weg van omkeer, gemeenschap en solidariteit met Amerika17199819 apr - 14 mei6e bijzondere, voor AziëJezus Christus de Redder en Zijn missie van liefde en dienst in Azië: "Opdat zij leven mogen hebben en dat ze het in overvloed hebben" (Joh. 10, 10)18199822 nov - 12 dec7e bijzondere, voor OceaniëJezus Christus en de volkeren van Oceanië: Zijn weg gaan, de Waarheid vertellen, Zijn leven leiden1919991 okt - 23 okt8e bijzondere, 2e voor EuropaJezus Christus, levend in Zijn Kerk, bron van hoop voor Europa20200130 sep -27 okt10e gewoneDe bisschop: dienaar van het evangelie van Jezus Christus als hoop voor de wereld2120052 okt - 29 okt11e gewoneEucharistie: bron en hoogtepunt van het leven en de missie van de Kerk100px Benedictus XVI2220085 okt - 26 okt12e gewoneHet Woord van God in het leven en de zending van de Kerk2320094-25 okt 9e bijzondere, 2e voor AfrikaDe Kerk in Afrika in dienst van de verzoening, rechtvaardigheid en vrede24201010-24 okt 10e bijzondere, 1e voor Midden-OostenKatholieke kerk in het Midden-Oosten, gemeenschap en getuigenis2520127 okt - 28 okt13e gewoneNieuwe evangelisatie voor het overdragen van het christelijk geloof2620145 okt - 19 okt3e buitengewone De pastorale uitdagingen van het gezin in de context van de evangelisatiePaus roept bijzondere Bisschoppensynode bijeen RK documenten, 8 oktober 2013"Paus gooit steen in vijver" NOS, 5 oktober 2014. Gearchiveerd op 16 januari 2021.2720154-25 okt 14e gewoneDe roeping en de missie van het gezin in de Kerk en de moderne wereld100px Franciscus 2023 4-29 okt 16e gewone Voor een synodale Kerk: communio, participatio, missio Mgr. Hoogenboom kijkt uit naar deelname aan Bisschoppensynode ‘Voor een synodale Kerk, communio, participatio, missio’ Franciscus
Secretaris-generaal
Secretaris-generaal van de Bisschoppensynode1967 - 1979Władysław Rubin1979 - 1985Jozef Tomko1985 - 2004Jan Schotte2004 - 2013Nikola Eterović2013 - 2020Lorenzo Baldisseri2020 - hedenMario Grech
Zie ook Synode
Categorie:Romeinse Curie *Synode